'Nghẽn mạch' chuyển phát nhanh cận Tết: Khi 'hỏa tốc' cũng phải xếp hàng

Đơn hàng "đứng hình" trên app

Từ sau ngày 10.2 (tức 24 tháng Chạp), dòng chảy hàng hóa bắt đầu đình trệ, đẩy cả đơn vị vận chuyển lẫn người tiêu dùng vào thế "tiến thoái lưỡng nan".

Dạo quanh các hội nhóm kinh doanh online và diễn đàn người tiêu dùng những ngày này, cụm từ được nhắc đến nhiều nhất là "tra cứu vận đơn". Khác với vẻ nhộn nhịp của các phiên livestream chốt đơn, trạng thái của các gói hàng lại yên tĩnh đến lạ kỳ.

Chị Thu Hương (Định Công, Hà Nội) chia sẻ trong sự lo lắng: "Tôi đặt mua ít đặc sản miền Tây từ ngày 8.2, phía shop báo đã bàn giao cho đơn vị vận chuyển ngay trong ngày. Thế nhưng đến nay đã 12.2 (26 Tết), kiểm tra mã vận đơn vẫn thấy nằm im ở kho tổng. Với tốc độ này, có lẽ ra Giêng mới nhận được quà Tết".

Từ sau ngày 10.2 (tức 24 tháng Chạp), dòng chảy hàng hóa bắt đầu đình trệ, đẩy cả đơn vị vận chuyển lẫn người tiêu dùng vào thế "tiến thoái lưỡng nan".

Không chỉ chị Hương, hàng ngàn khách hàng đang đối mặt với tình trạng đơn hàng hiển thị "Sẵn sàng giao hàng" hoặc "Đang điều phối" suốt nhiều ngày liền. Theo ghi nhận, các tuyến vận chuyển nội đô tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM hiện mất từ 4-5 ngày để hoàn tất một đơn hàng vốn dĩ chỉ cần 24 giờ trong ngày thường.

Trước áp lực hàng hóa tăng đột biến (ước tính tăng 200-300% so với tháng trước), các "ông lớn" trong ngành bưu chính đã buộc phải đưa ra những quyết định cứng rắn để bảo vệ hệ thống vận hành.

Viettel Post - một trong những đơn vị có mạng lưới phủ rộng nhất - đã chính thức thông báo tạm dừng tiếp nhận một số nhóm hàng hóa từ ngày 9.2 đến hết ngày 20.2. Cụ thể, hàng thực phẩm dễ hư hỏng như hoa quả, bánh chưng, giò chả, thực phẩm tươi sống... hay hàng cồng kềnh như các kiện hàng có kích thước một chiều trên 1,5m hoặc trọng lượng vượt quá 150kg...

Đại diện một đơn vị vận chuyển lớn phân tích: "Việc tạm dừng này là bất khả kháng. Trong điều kiện kho bãi quá tải và thời gian giao hàng kéo dài, chúng tôi không thể đảm bảo độ tươi ngon của thực phẩm. Nếu nhận hàng mà để hỏng, thiệt hại cho khách hàng và uy tín của hãng còn lớn hơn việc từ chối ngay từ đầu".

Dù các đơn vị như J&T Express, Shopee Express hay GHN đã tăng cường 120-150% nhân lực shipper và xe tải chạy xuyên đêm, nhưng hạ tầng giao thông và sức người vẫn có giới hạn. Tình trạng ùn tắc tại các cửa ngõ thành phố và việc shipper nghỉ Tết sớm đã tạo nên những "nút thắt cổ chai" không thể giải tỏa.

Shipper cũng "chạy đua với mặt trời". Anh Trung, một shipper kỳ cựu tại khu vực Đống Đa, tâm sự với khuôn mặt hốc hác: "Mỗi ngày tôi nhận hơn 200 đơn, chạy từ 6 giờ sáng đến 10 giờ đêm vẫn không hết. Nhiều khách gọi giục, thậm chí mắng chửi vì hàng chậm, nhưng họ không biết rằng ở kho tổng, hàng hóa chất cao như núi, chúng tôi bới tìm một đơn hàng mất rất nhiều thời gian".

Đối với các chủ cửa hàng online, Tết 2026 là một mùa vụ "vui ít lo nhiều". Chị Hạnh, chủ một shop thời trang, cho biết: "Hàng đi chậm, khách hủy đơn hàng loạt vì không kịp mặc Tết. Tiền hàng kẹt trong vận đơn, tiền hoàn đơn thì shop phải chịu. Chúng tôi phải liên tục xin lỗi và mong khách hàng thông cảm cho tình hình chung của ngành logistics".

Tối ưu hóa bằng công nghệ và nhân lực

Trong bối cảnh hiện nay, với các doanh nghiệp vận chuyển, việc tăng thêm người không còn là giải pháp duy nhất vì diện tích kho bãi có hạn. Thay vào đó là các giải pháp ứng dụng công nghệ như:

Chiến thuật "lọc đơn ưu tiên": Áp dụng AI để phân loại ngay từ đầu vào các đơn hàng "vùng xanh" (vùng chưa tắc nghẽn) và "vùng đỏ". Ưu tiên xử lý các đơn hàng tồn đọng theo nguyên tắc FIFO (Vào trước - Ra trước) để tránh tình trạng hàng bị đè lấp dưới các lô hàng mới.

Với các doanh nghiệp vận chuyển, việc tăng thêm người không còn là giải pháp duy nhất vì diện tích kho bãi có hạn.

Mở rộng điểm "Pick-up": Thay vì cố gắng giao đến tận nhà trong điều kiện giao thông ùn tắc, các đơn vị nên khuyến khích người dân đến nhận tại các bưu cục hoặc tủ đồ thông minh thông qua việc giảm giá cước hoặc tặng voucher.

Huy động "lực lượng dự bị": Tận dụng tối đa các tài xế công nghệ (Grab, Be) thông qua các thỏa thuận hợp tác thời vụ để xử lý "chặng cuối".

Còn với người bán hàng, phương án "xe khách liên tỉnh" là cứu cánh cho các shop bán đặc sản vùng miền. Thay vì đẩy hàng vào kho của các đơn vị CPN vốn đã tê liệt, việc gửi theo xe khách sẽ đảm bảo hàng đến tỉnh đích trong ngày. Tuy khách hàng phải ra bến xe lấy, nhưng sự an toàn của hàng hóa là 100%.

Các shop lớn nên chia nhỏ hàng hóa về các kho vệ tinh ở các tỉnh trước cao điểm Tết để rút ngắn khoảng cách giao hàng. Thay vì hứa hẹn "sẽ giao kịp", chủ shop cần thẳng thắn thông báo về rủi ro chậm trễ để khách hàng chủ động phương án thay thế, tránh tình trạng khách hủy đơn khi hàng đang trên đường đi (bom hàng).

Tuyết Nhung