Nghị định 49/2026/NĐ-CP: Thêm nhiều trường hợp bất khả kháng khi gia hạn sử dụng đất

Nghị định 49/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 31/1/2026 đã chính thức bổ sung và làm rõ các tình huống được xem là "bất khả kháng" trong việc gia hạn sử dụng đất. Quy định này nhằm tháo gỡ những vướng mắc thực tế cho người sử dụng đất khi gặp các trở ngại khách quan, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quản lý tài nguyên.

Mở rộng phạm vi các trường hợp bất khả kháng

Theo quy định mới tại Điều 63a của Nghị định 102/2024/NĐ-CP (được bổ sung qua Nghị định 49/2026/NĐ-CP), các trường hợp bất khả kháng được xác định dựa trên khoản 3 Điều 172 của Luật Đất đai 2024. Điều này giúp làm rõ các yếu tố khiến người dân không thể thực hiện nghĩa vụ pháp lý đúng hạn.

Theo quy định sẽ có thêm một số trường hợp khả kháng được xem xét khi gia hạn sử dụng đất. Ảnh minh họa

Cụ thể, nhóm trường hợp đầu tiên bao gồm các sự kiện thiên tai, thảm họa môi trường, hỏa hoạn hoặc dịch bệnh. Bên cạnh đó, các yếu tố về an ninh và quốc phòng như chiến tranh, tình trạng khẩn cấp quốc gia cũng được tính là nguyên nhân khách quan để xem xét gia hạn.

Trở ngại từ thủ tục hành chính và tư pháp

Đáng chú ý, Nghị định 49/2026/NĐ-CP đã đưa vào các tình huống phát sinh từ hoạt động tố tụng hoặc quyết định của cơ quan Nhà nước. Các trường hợp quyền sử dụng đất bị kê biên, phong tỏa hoặc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời sẽ được coi là lý do bất khả kháng nếu sau đó người dân vẫn được quyền tiếp tục sử dụng đất.

Người dân cần nắm rõ các trường hợp được gia hạn sử dụng đất để tránh thiệt thòi. Ảnh minh họa

Ngoài ra, nếu người sử dụng đất đã nộp hồ sơ đúng quy định nhưng cơ quan có thẩm quyền chậm trễ trong việc ban hành quyết định gia hạn, quyền lợi của người dân vẫn sẽ được bảo đảm. Thủ tướng Chính phủ cũng có thẩm quyền xem xét bổ sung các trường hợp bất khả kháng khác dựa trên đề xuất từ địa phương hoặc các bộ quản lý chuyên ngành.

Quy định nghiêm ngặt về thời hạn nộp hồ sơ

Dù mở rộng các trường hợp được xem xét, cơ quan chức năng vẫn yêu cầu người sử dụng đất tuân thủ nghiêm ngặt mốc thời gian pháp lý. Cụ thể:

Việc gia hạn chỉ thực hiện trong năm cuối của thời hạn sử dụng đất.
Hồ sơ đề nghị gia hạn phải được nộp chậm nhất 6 tháng trước khi hết hạn.
Trường hợp chậm nộp do yếu tố bất khả kháng phải có chứng minh đầy đủ để được giải quyết.

Nếu không được gia hạn, người sử dụng đất có 24 tháng để chủ động xử lý tài sản trên đất. Sau thời gian này, Nhà nước sẽ thu hồi đất mà không bồi thường cho cả đất và tài sản gắn liền, đồng thời chủ sở hữu phải tự chịu chi phí nếu cần phá dỡ công trình.

Hoàn thiện hành lang pháp lý đất đai

Việc làm rõ các điều kiện bất khả kháng được đánh giá là bước tiến quan trọng giúp giảm thiểu tranh chấp và khiếu nại trong lĩnh vực đất đai. Quy định mới không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp mà còn tăng cường hiệu quả quản lý của Nhà nước, tạo môi trường pháp lý minh bạch cho thị trường bất động sản.

Tuệ Nhân