Nghị quyết 109: Đột phá thể chế, thúc đẩy tăng trưởng hai con số

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 109/NQ-CP cập nhật, bổ sung Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số".

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 109/NQ-CP cập nhật, bổ sung Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương. Ảnh minh họa

Đổi mới quản trị thực thi và hoàn thiện thể chế

Nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên là thống nhất tư duy và hành động trong toàn hệ thống chính trị để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng cao. Các cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải nhận thức rõ tính cấp bách của mục tiêu tăng trưởng hai con số trong mối tương quan với ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao đời sống nhân dân.

Việc thực hiện mục tiêu này được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cần cụ thể hóa thành các kết quả định lượng cho từng ngành, địa phương. Công tác kiểm tra, giám sát sẽ dựa trên tiêu chí kết quả thực hiện thực tế, đồng thời đẩy mạnh nêu gương để củng cố niềm tin trong cộng đồng doanh nghiệp và xã hội.

Đồng thời chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hệ thống quản lý nhà nước sẽ chuyển dịch từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm, đi kèm với việc xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chặt chẽ trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và khoa học. Đây là cơ sở để thực hiện cơ chế đặt hàng dịch vụ công cho cả đơn vị trong và ngoài nhà nước. Hiệu quả của pháp luật sẽ được đánh giá dựa trên mức độ đi vào cuộc sống thay vì chỉ tồn tại trên văn bản.

Công tác hoàn thiện thể chế tập trung vào việc tháo gỡ căn bản các rào cản pháp lý trong các lĩnh vực then chốt như đất đai, quy hoạch, khoáng sản và sở hữu trí tuệ. Chính phủ đặt mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh để Việt Nam gia nhập nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028. Các thủ tục hành chính được yêu cầu cắt giảm tối đa, chuẩn hóa và số hóa quy trình trên môi trường điện tử nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Việc phân cấp, phân quyền được thực hiện đồng bộ trong đầu tư, tài chính và xây dựng theo hướng địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm. Chính phủ cũng chú trọng xây dựng khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới như kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh và kinh tế ban đêm. Đặc biệt, các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát sẽ được áp dụng cho những lĩnh vực mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ tài chính (Fintech) và tài sản mã hóa.

Chương trình hành động nhấn mạnh việc huy động nguồn lực cho các công trình hạ tầng mang tính đột phá bao gồm đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, điện hạt nhân và điện gió ngoài khơi. Các mô hình đặc khu kinh tế, khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế được kỳ vọng sẽ tạo ra không gian tăng trưởng mới.

Trong lĩnh vực công nghiệp, mục tiêu là xây dựng nền công nghiệp quốc gia tự chủ, tự cường. Việt Nam ưu tiên làm chủ công nghệ trong các ngành chip bán dẫn, robot, tự động hóa và vật liệu tiên tiến. Các ngành công nghiệp nền tảng như cơ khí chế tạo, luyện kim và hóa chất tiếp tục được nâng cao năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đối với nông nghiệp, Chính phủ thúc đẩy mô hình nông nghiệp thông minh, nông nghiệp số và linh hoạt trong quản lý đất lúa để vừa bảo đảm an ninh lương thực, vừa tăng hiệu quả kinh tế.

Bảo đảm an ninh tài chính quốc gia

Về tài chính, mục tiêu hàng đầu là bảo đảm an ninh tài chính quốc gia, mở rộng cơ sở thu và triệt để tiết kiệm chi thường xuyên. Hệ thống thuế sẽ được hiện đại hóa theo hướng minh bạch, hạn chế lồng ghép chính sách xã hội để bảo đảm tính trung lập.

Chính phủ phấn đấu nâng cao xếp hạng tín nhiệm quốc gia để sớm trở thành quốc gia có mức tín nhiệm đầu tư. Thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp được phát triển để trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.

Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030 quán triệt nguyên tắc đầu tư tập trung, không dàn trải. Số lượng dự án dự kiến sẽ giảm tối thiểu 30% so với giai đoạn trước để dồn lực cho các công trình trọng điểm quốc gia, dự án liên vùng và các chương trình mục tiêu quốc gia. Dự phòng chung cho kế hoạch này được ấn định ở mức 10%. Các địa phương được giao quyền chủ động bố trí vốn ngân sách địa phương cho các dự án phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn, đồng thời phải bảo đảm đủ vốn đối ứng cho các dự án trung ương hỗ trợ.

Phát triển nguồn nhân lực và khoa học, công nghệ

Chính phủ xác định nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt cho tăng trưởng bền vững. Chương trình hành động đề ra việc hiện đại hóa giáo dục đại học và nghề nghiệp ngang tầm khu vực.

Tiếng Anh được định hướng trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Các kỹ năng số, AI và STEAM sẽ được tích hợp vào chương trình giáo dục từ sớm. Chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài, đặc biệt là các chuyên gia đầu ngành và "tổng công trình sư", sẽ được triển khai thông qua các cơ chế đột phá về đãi ngộ và môi trường làm việc.

Công tác chuyển đổi số quốc gia được thực hiện toàn diện trong mọi lĩnh vực. Chính phủ ưu tiên số hóa hoạt động quản lý nhà nước, phát triển trợ lý ảo và quản lý tài sản số lành mạnh. Hoạt động nghiên cứu khoa học được khuyến khích chấp nhận rủi ro có kiểm soát, tập trung vào các ngành công nghệ lõi và công nghệ nguồn để tạo ra năng lực nội sinh về công nghệ cho đất nước.