Nghị quyết 57 trên cao nguyên đá - Bài 6: Khi công nghệ mở đường cho du lịch vùng cao
LONGFORM - THÁNG 10.2026
Xã Mèo Vạc (tỉnh Tuyên Quang) có những lợi thế mà nhiều điểm đến khó có được: cảnh quan cao nguyên đá khác biệt, đèo Mã Pì Lèng, dòng Nho Quế, những cộng đồng dân tộc còn lưu giữ kiến trúc, nghề thủ công và nhiều lớp văn hóa riêng. Nhưng trong giai đoạn mới, lợi thế về tài nguyên thôi chưa đủ.
Khi lượng khách tăng, thị trường thay đổi nhanh và một phần ngày càng lớn của hành trình du lịch được tìm kiếm, lựa chọn, đặt dịch vụ trên môi trường số, bài toán của một địa bàn vùng cao không dừng ở chuyện có gì để khách xem, mà còn là quản trị điểm đến ra sao, dữ liệu được sử dụng thế nào và người dân có đủ kỹ năng để tham gia kinh tế số hay chưa.
Đây cũng là nơi tinh thần của Nghị quyết 57 đi vào một lĩnh vực cụ thể. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ đặt ra yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, mà còn đòi hỏi thay đổi phương thức quản trị, năng lực sử dụng dữ liệu và khả năng để người dân thực sự tham gia vào quá trình phát triển.
‹ Prev 1/5 Next ›
‹ Prev 2/5 Next ›
‹ Prev 3/5 Next ›
‹ Prev 4/5 Next ›
‹ Prev 5/5 Next ›
‹ Prev 1/5 Next ›
‹ Prev 2/5 Next ›
‹ Prev 3/5 Next ›
‹ Prev 4/5 Next ›
‹ Prev 5/5 Next ›
Sông Nho Quế - Hẻm Tu Sản - danh thắng kỳ vĩ của cao nguyên đá. Ảnh: Nam Thái - TTXVN
Khi chuyển đổi số đi vào công việc hằng ngày
Nói tới chuyển đổi số ở một địa bàn miền núi, rất dễ hình dung ngay tới mã QR, ứng dụng điện thoại hay một phần mềm quản lý. Nhưng nếu chỉ dừng ở các công cụ đó thì chưa chạm tới phần khó nhất.
Tại Mèo Vạc, chuyển đổi số trước hết đang đi vào hoạt động của chính quyền cơ sở.
Theo thông tin công bố của UBND xã Mèo Vạc được sử dụng trong hồ sơ tác nghiệp, trong sáu tháng đầu năm 2026, địa phương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06. Xã đã ban hành 95 văn bản chỉ đạo, điều hành liên quan; duy trì các Tổ công nghệ số cộng đồng; đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, VNeID và thanh toán không dùng tiền mặt.
Một chi tiết đáng chú ý khác, theo ông Chu Minh Quang, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ công xã Mèo Vạc, Phó Ban quản lý Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng dân tộc Mông Pả Vi Hạ cho biết: 100% cán bộ, công chức xã đã bước đầu sử dụng công cụ AI phục vụ một số công việc; AI được ứng dụng vào xây dựng nội dung truyền thông, thiết kế infographic, video và chuyển văn bản thành giọng nói, qua đó hỗ trợ rút ngắn thời gian xử lý một số nhiệm vụ.
‹ Prev 1/4 Next ›
‹ Prev 2/4 Next ›
‹ Prev 3/4 Next ›
‹ Prev 4/4 Next ›
‹ Prev 1/4 Next ›
‹ Prev 2/4 Next ›
‹ Prev 3/4 Next ›
‹ Prev 4/4 Next ›
Hẻm Tu Sản - danh thắng kỳ vĩ độc nhất của vùng cao nguyên đá. Ảnh: Huy Thông
Những con số này cần được nhìn đúng mức. Việc sử dụng AI hay số hóa hồ sơ chưa tự động biến Mèo Vạc thành một điểm đến thông minh. Nhưng năng lực số của đội ngũ cán bộ là điều kiện cần để chính quyền có thể bước từ số hóa thủ tục sang quản trị dựa nhiều hơn vào thông tin và dữ liệu.
Đối với du lịch, ý nghĩa của quá trình này nằm ở chỗ khi hồ sơ được số hóa, thủ tục trực tuyến thuận tiện hơn, thông tin được truyền tải nhanh hơn và dữ liệu dân cư, lưu trú được khai thác đúng quy định, cả cơ quan quản lý lẫn cơ sở kinh doanh có thêm điều kiện để vận hành hiệu quả.
Một hộ homestay cần quản lý phòng, nhận đặt chỗ, trao đổi với khách và khai báo lưu trú. Du khách cần thông tin chính xác về điểm đến, giá dịch vụ, văn hóa và các quy định cần tuân thủ. Chính quyền cần biết lượng khách, tình trạng lưu trú, những khu vực có nguy cơ quá tải và phản hồi của thị trường.
Khi những nhu cầu ấy được kết nối bằng công nghệ và dữ liệu, chuyển đổi số mới bắt đầu tạo ra giá trị thực.
Từ mã QR tới bài toán dữ liệu điểm đến
Mèo Vạc đang hướng tới việc triển khai mã QR tại các điểm tham quan để du khách có thể tiếp cận thông tin nhanh hơn. Nhưng mã QR tự nó tạo ra rất ít giá trị nếu phía sau chỉ là vài dòng giới thiệu chung chung, thiếu cập nhật.
Điều quyết định nằm ở lớp dữ liệu phía sau: thông tin có chính xác hay không, được cập nhật ra sao, có liên kết được giữa điểm đến, cơ sở lưu trú, sản phẩm địa phương, tuyến tham quan và phản hồi của khách hay không.
Nghị quyết 57 xác định dữ liệu là một trong những nội dung trọng tâm, hướng tới khai thác dữ liệu như một nguồn lực phát triển. Đặt yêu cầu ấy vào thực tiễn du lịch vùng cao, một mã QR tại Mã Pì Lèng hay Pả Vi Hạ chỉ thực sự hữu ích nếu nó trở thành cửa vào của một hệ thống thông tin đáng tin cậy. Du khách có thể biết câu chuyện văn hóa của điểm đến, xem quy định bảo vệ môi trường, tiếp cận giá dịch vụ được công khai và lựa chọn trải nghiệm phù hợp.
‹ Prev 1/8 Next ›
‹ Prev 2/8 Next ›
‹ Prev 3/8 Next ›
‹ Prev 4/8 Next ›
‹ Prev 5/8 Next ›
‹ Prev 6/8 Next ›
‹ Prev 7/8 Next ›
‹ Prev 8/8 Next ›
‹ Prev 1/8 Next ›
‹ Prev 2/8 Next ›
‹ Prev 3/8 Next ›
‹ Prev 4/8 Next ›
‹ Prev 5/8 Next ›
‹ Prev 6/8 Next ›
‹ Prev 7/8 Next ›
‹ Prev 8/8 Next ›
Hằng ngày, những điểm du lịch nổi tiếng trên Cao nguyên đá thu hút hàng ngàn du khách tham quan và trải nghiệm. Ảnh: TTXVN
Ở phía quản lý, dữ liệu có thể giúp trả lời những câu hỏi khác: khách đang tập trung ở đâu, vào thời điểm nào, họ lưu trú bao lâu, phản hồi về dịch vụ ra sao, địa điểm nào có nguy cơ chịu áp lực về môi trường hay giao thông.
Đây là bước chuyển từ “số hóa thông tin” sang “quản trị bằng dữ liệu”.
Tuy nhiên, Mèo Vạc hiện vẫn ở giai đoạn đầu của quá trình này. Chính quyền địa phương cũng thừa nhận hạ tầng công nghệ tại một số khu vực còn hạn chế, kết nối dữ liệu giữa các hệ thống chưa thật sự đồng bộ; một bộ phận người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, còn hạn chế về kỹ năng số và điều kiện tiếp cận thiết bị thông minh.
“Nhìn thẳng vào các điểm nghẽn ấy cần thiết hơn việc chạy theo số lượng ứng dụng hay mã QR. Bởi nếu người dân không thể sử dụng, dữ liệu không được cập nhật và các hệ thống không kết nối được với nhau, công nghệ rất dễ dừng ở phần bề mặt”, ông Chu Minh Quang nói.
‹ Prev 1/5 Next ›
‹ Prev 2/5 Next ›
‹ Prev 3/5 Next ›
‹ Prev 4/5 Next ›
‹ Prev 5/5 Next ›
‹ Prev 1/5 Next ›
‹ Prev 2/5 Next ›
‹ Prev 3/5 Next ›
‹ Prev 4/5 Next ›
‹ Prev 5/5 Next ›
Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng dân tộc Mông Pả Vi Hạ. Ảnh: Huy Thông
Pả Vi Hạ: công nghệ không phải nội dung của điểm đến
Nếu công nghệ tạo thêm công cụ thì Pả Vi Hạ cho thấy nội dung cốt lõi của phát triển vẫn phải bắt đầu từ văn hóa và cộng đồng.
Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng dân tộc Mông Pả Vi Hạ được hình thành theo hướng giữ tổng thể kiến trúc bản địa, trong đó những ngôi nhà trình tường, mái ngói âm dương, hàng rào đá và không gian chung tạo nên diện mạo riêng. Song song với việc gìn giữ phần bên ngoài, nhiều hộ cải thiện điều kiện vệ sinh, phòng nghỉ và các tiện ích bên trong để phù hợp hơn với nhu cầu của khách.
Năm 2025, Pả Vi Hạ được vinh danh ở hạng mục “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” tại Giải thưởng Du lịch Việt Nam. Danh hiệu tạo thêm sự chú ý, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ và khả năng giữ bản sắc.
Một ngôi làng không thể chỉ giữ lại vài lớp kiến trúc rồi để đời sống bên trong biến thành một mô hình dịch vụ giống ở nhiều nơi khác. Sức hấp dẫn của Pả Vi Hạ nằm trong mối quan hệ giữa cảnh quan, kiến trúc, con người, nghề thủ công, ẩm thực và sinh hoạt cộng đồng.
‹ Prev 1/6 Next ›
‹ Prev 2/6 Next ›
‹ Prev 3/6 Next ›
‹ Prev 4/6 Next ›
‹ Prev 5/6 Next ›
‹ Prev 6/6 Next ›
‹ Prev 1/6 Next ›
‹ Prev 2/6 Next ›
‹ Prev 3/6 Next ›
‹ Prev 4/6 Next ›
‹ Prev 5/6 Next ›
‹ Prev 6/6 Next ›
Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng dân tộc Mông Pả Vi Hạ. Ảnh: TTXVN
Vì vậy, theo ông Chu Minh Quang, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ công xã Mèo Vạc, Phó Ban quản lý Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng dân tộc Mông Pả Vi Hạ, hiện đại hóa điều kiện lưu trú không nhất thiết đồng nghĩa với thay toàn bộ lớp áo bên ngoài. Công nghệ lại càng không thể trở thành lý do để các cơ sở chạy theo những xu hướng giống nhau trên mạng.
Ở chiều ngược lại, ông Quang cho rằng, số hóa có thể hỗ trợ bảo tồn. Câu chuyện về nhà trình tường, nghề dệt lanh, nhuộm chàm, khèn Mông, ẩm thực hay tập quán có thể được ghi lại bằng hình ảnh, âm thanh và video. Nội dung đa ngôn ngữ có thể giúp khách quốc tế hiểu sâu hơn thay vì chỉ dừng ở một bức ảnh.
Nhưng số hóa chỉ có ý nghĩa khi thông tin chính xác và cộng đồng tham gia vào cách câu chuyện của mình được kể.
Dòng tiền từ khách đi qua cộng đồng như thế nào?
Một chỉ số quan trọng của du lịch cộng đồng không chỉ là số phòng, số homestay hay số lượt khách.
Câu hỏi cần đặt ra là tiền mà du khách chi tiêu đi qua bao nhiêu mắt xích tại địa phương.
Khách ngủ ở homestay tạo thu nhập cho chủ nhà. Bữa ăn có thể sử dụng rau, thịt và nông sản trong vùng. Nghề dệt lanh, nhuộm chàm, đan lát, chế biến ẩm thực hay hoạt động trình diễn văn hóa có thể tạo thêm việc làm và cơ hội cho người thực hành. Sản phẩm OCOP, nông sản và đồ thủ công nếu được đưa vào chuỗi dịch vụ có thể làm phần giá trị giữ lại tại địa phương tăng lên.
Ở đây, công nghệ có thể nối dài chuỗi giá trị.
‹ Prev 1/5 Next ›
‹ Prev 2/5 Next ›
‹ Prev 3/5 Next ›
‹ Prev 4/5 Next ›
‹ Prev 5/5 Next ›
‹ Prev 1/5 Next ›
‹ Prev 2/5 Next ›
‹ Prev 3/5 Next ›
‹ Prev 4/5 Next ›
‹ Prev 5/5 Next ›
Mèo Vạc được thiên nhiên ưu đãi với những cảnh quan hùng vỹ cùng với bản sắc văn hoá độc đáo của đồng bào dân tộc. Ảnh: TTXVN
Một sản phẩm trước kia chỉ bán trực tiếp tại chợ có thể được giới thiệu trên môi trường số. Mã QR có thể cung cấp thông tin về nguồn gốc, câu chuyện sản xuất, người làm và địa chỉ mua hàng. Sau khi du khách rời Mèo Vạc, mối liên hệ với sản phẩm địa phương vẫn có thể tiếp tục.
Đó là lúc chuyển đổi số chạm trực tiếp tới sinh kế.
“Nếu công nghệ chỉ làm cho việc đặt phòng nhanh hơn nhưng không tạo thêm cơ hội cho người nông dân, người làm nghề hay hộ sản xuất, phần giá trị mới vẫn tập trung vào một nhóm nhỏ. Ngược lại, khi dữ liệu, nền tảng số và hoạt động truyền thông giúp nhiều mắt xích cùng tham gia, du lịch cộng đồng mới có khả năng tạo tác động rộng hơn”, ông Quang khẳng định.
Không để năng lực số trở thành một khoảng cách mới
Điểm khó nhất vẫn là con người. Người trẻ thường tiếp cận điện thoại thông minh, nền tảng đặt phòng và mạng xã hội nhanh hơn. Trong khi đó, một bộ phận người lớn tuổi - cũng là những người đang nắm giữ nhiều tri thức văn hóa - có thể hạn chế hơn về thiết bị và kỹ năng.
Nếu không có cơ chế hỗ trợ, chuyển đổi số có nguy cơ tạo ra một khoảng cách mới giữa những người có khả năng tham gia thị trường số và những người đứng ngoài.
Vì vậy, đào tạo không nên chỉ là những lớp phổ biến chung. Ở cấp cộng đồng, cách làm phù hợp hơn là hướng dẫn theo nhu cầu thực tế: quản lý đặt phòng ra sao, công khai giá như thế nào, cách bảo vệ tài khoản, khai báo lưu trú, đưa thông tin sản phẩm lên mạng hay nhận biết rủi ro lừa đảo.
Tổ công nghệ số cộng đồng và lực lượng thanh niên có thể trở thành cầu nối quan trọng. Người biết hướng dẫn người chưa biết, người trẻ hỗ trợ người lớn tuổi, cán bộ giúp người dân giải quyết những thao tác mới cho tới khi họ tự thực hiện được.
Thước đo không nằm ở số người dự một lớp tập huấn, mà ở số người sau đó có thể tự làm được công việc của mình.
‹ Prev 1/8 Next ›
‹ Prev 2/8 Next ›
‹ Prev 3/8 Next ›
‹ Prev 4/8 Next ›
‹ Prev 5/8 Next ›
‹ Prev 6/8 Next ›
‹ Prev 7/8 Next ›
‹ Prev 8/8 Next ›
‹ Prev 1/8 Next ›
‹ Prev 2/8 Next ›
‹ Prev 3/8 Next ›
‹ Prev 4/8 Next ›
‹ Prev 5/8 Next ›
‹ Prev 6/8 Next ›
‹ Prev 7/8 Next ›
‹ Prev 8/8 Next ›
Với phụ nữ dân tộc Lô Lô ở huyện vùng cao Mèo Vạc, việc gìn giữ và phát triển nghề thêu thổ cẩm truyền thống đã trở thành nét văn hóa đặc sắc trong đời sống, góp phần không nhỏ vào việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ở địa phương. Ảnh: TTXVN
Từ “có công nghệ” tới “có năng lực số”
Thực tế Mèo Vạc cho thấy Nghị quyết 57 đang mở ra những thay đổi khá cụ thể ở cấp cơ sở. Xã đã đưa AI vào hỗ trợ một số công việc, số hóa hồ sơ, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, phát huy Tổ công nghệ số cộng đồng và xây dựng kế hoạch dành nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Nhưng với du lịch, thách thức phía trước không nằm ở việc có thêm bao nhiêu công nghệ mới.
“Điểm quyết định là cán bộ có biết sử dụng dữ liệu để quản trị hay không; hộ homestay có đủ kỹ năng số để vận hành dịch vụ không; người dân có thể đưa nông sản và sản phẩm văn hóa tới thị trường rộng hơn bằng cách nào; thông tin về điểm đến có chính xác, minh bạch và an toàn hay không”.
– Ông Chu Minh Quang, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ công xã Mèo Vạc, Phó Ban quản lý Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng dân tộc Mông Pả Vi Hạ
Với Mèo Vạc, con đường từ cao nguyên đá tới du lịch thông minh vì thế không bắt đầu bằng việc phủ thật nhiều mã QR hay đưa thật nhiều ứng dụng vào điện thoại. Nó bắt đầu từ cách chính quyền và người dân học sử dụng công nghệ để hiểu điểm đến tốt hơn, phục vụ khách tốt hơn và tạo thêm giá trị từ những tài nguyên vốn đã có.
Khi dữ liệu giúp quản trị, kỹ năng số giúp người dân tham gia thị trường, còn công nghệ hỗ trợ văn hóa được lưu giữ và giới thiệu đúng hơn, chuyển đổi số mới thực sự trở thành một năng lực phát triển của du lịch vùng cao.
CÒN NỮA
Bài viết và trình bày: HUY THÔNG BÁO THỂ THAO VÀ VĂN HÓA