Nghị quyết 68: Bước đột phá

Mới đây, Học viện Chính trị khu vực IV, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Chính trị thành phố Cần Thơ tổ chức Tọa đàm khoa học cấp Học viện với chủ đề “Phát triển doanh nghiệp tư nhân ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long theo tinh thần Nghị quyết số 68”.

Tổng Bí thư Tô Lâm trong chuyến công tác tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Tại đây, các đại biểu và nhà khoa học cùng trao đổi, phân tích sâu sắc những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến khu vực doanh nghiệp tư nhân, bộ phận quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân - một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời là nhân tố then chốt tạo đột phá trong mô hình tăng trưởng của Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới.

Từ “bị hạn chế”

PGS.TS Nguyễn Xuân Phong - Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực IV cho biết, sau thống nhất đất nước năm 1975, tư duy kinh tế của Đảng trải qua một giai đoạn thử thách và chuyển biến quan trọng. Thời kỳ này, kinh tế cá thể, tư nhân bị thu hẹp tối đa. Nhiều cơ sở tư doanh được vận động hoặc ép chuyển thành hợp tác xã, xí nghiệp quốc doanh.

Mặc dù chủ trương cải tạo này xuất phát từ mục tiêu xây dựng quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, song việc ”xóa bỏ tư hữu, xóa bỏ kinh tế tư nhân” một cách nóng vội đã dẫn tới những hệ quả nặng nề: động lực sản xuất đình trệ, thị trường đình đốn, đời sống nhân dân khó khăn. Thực tiễn những năm 1976 - 1985 cho thấy, mô hình kinh tế kế hoạch bao cấp dựa chủ yếu vào khu vực quốc doanh và hợp tác xã đã bộc lộ nhiều khiếm khuyết, đưa nền kinh tế rơi vào khủng hoảng trầm trọng.

Các đại biểu và nhà khoa học cùng trao đổi, phân tích sâu sắc những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Theo TS Nguyễn Ngọc Phúc - Phó Trưởng khoa Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị khu vực IV, trước đổi mới, kinh tế tư nhân chưa được nhìn nhận đúng vai trò. Đảng xác định ưu tiên phát triển kinh tế quốc doanh và tập thể, xem sở hữu tư nhân là tàn dư của kinh tế cũ.

TS Phúc nhận định, đây là giai đoạn mà cơ chế quản lý tập trung, bao cấp đã hạn chế sự phát triển của thị trường, dẫn đến trì trệ, hiệu quả thấp, thiếu hàng hóa và nguồn lực xã hội chưa được khai thác hiệu quả. Tư duy về kinh tế tư nhân giai đoạn này chịu ảnh hưởng lớn từ mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa nên khu vực tư nhân bị thu hẹp hoặc chưa được thừa nhận đúng mức, trở thành lực cản lớn đối với phát triển kinh tế, xã hội.

“Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI năm 1986, đánh dấu bước ngoặt trong phát triển tư duy kinh tế của Đảng. Kinh tế tư nhân bắt đầu được thừa nhận là một bộ phận của nền kinh tế nhiều thành phần. Chủ trương “xóa bỏ cơ chế tập trung bao cấp” và phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường đã mở đường cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển”, TS Phúc nhìn nhận.

Đến quan trọng nhất

Trong 40 năm đổi mới, kinh tế tư nhân nước ta đã phát triển mạnh cả về quy mô, số lượng và khả năng đóng góp cho nền kinh tế. Khu vực này hiện chiếm hơn 50% GDP, đóng góp hơn 30% ngân sách, tạo việc làm cho hơn 43,5 triệu lao động và chiếm khoảng 56% tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2024. Nhiều tập đoàn tư nhân lớn đã hình thành và vươn tầm khu vực, đóng vai trò quan trọng trong đổi mới công nghệ, dẫn dắt thị trường và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Những thành tựu này khẳng định tính đúng đắn và sự phát triển nhất quán trong tư duy của Đảng về vai trò của kinh tế tư nhân - từ chỗ là thành phần “bị hạn chế” trước đổi mới, đến việc được xác định là “một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” và hiện nay theo Nghị quyết số 68, được khẳng định là “một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân”.

Cơ cấu GDP theo thành phần kinh tế giai đoạn 2005 - 2023 (%) theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính.

TS Nguyễn Ngọc Phúc cho rằng, qua gần 40 năm đổi mới, kinh tế tư nhân đã khẳng định vai trò không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Từ chỗ chưa được nhìn nhận đầy đủ, khu vực này từng bước được Đảng ta khẳng định, nâng tầm và xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Tuy nhiên, kinh tế tư nhân vẫn còn đối mặt với nhiều hạn chế mang tính cấu trúc như quy mô nhỏ, năng suất lao động thấp, khó khăn tiếp cận vốn - đất đai - thị trường, năng lực quản trị yếu và tình trạng vi phạm pháp luật còn xảy ra…

"Trong giai đoạn mới, khi Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nước công nghiệp phát triển, thu nhập cao, kinh tế tư nhân cần tiếp tục được tạo điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn nữa, trở thành động lực chiến lược, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế", TS Nguyễn Ngọc Phúc kỳ vọng.

Thái Cường