Từ hôm nay, hộ kinh doanh có doanh thu 500 triệu đồng/năm mới tính thuế

Từ năm 2026, loạt thay đổi lớn về thuế thu nhập cá nhân, thuế kinh doanh, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế môi trường và các ưu đãi thuế, ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.

Từ ngày 1/1/2026, hình thức thu thuế khoán với hộ kinh doanh sẽ được bãi bỏ và chuyển sang tự kê khai, nộp thuế theo Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.

Theo đó, cơ quan thuế sẽ không còn ấn định mức thuế cố định như trước, mà yêu cầu người nộp thuế thực hiện kê khai doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế theo thực tế phát sinh.

Cách làm này nhằm tăng tính minh bạch, công bằng giữa các chủ thể kinh doanh, hạn chế thất thu ngân sách, đồng thời phù hợp với xu hướng quản lý thuế hiện đại, gắn với hóa đơn điện tử và chuyển đổi số. Dù có thể tạo áp lực ban đầu cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ trong sổ sách, kê khai, nhưng về dài hạn, đây được kỳ vọng sẽ tạo môi trường kinh doanh minh bạch, chuyên nghiệp và bình đẳng hơn.

Ngưỡng doanh thu tính thuế của hộ kinh doanh được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi). Dự kiến khoảng 2,3 triệu hộ kinh doanh không phải nộp thuế khi áp dụng ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng, tương đương 90% hộ kinh doanh. Theo ước tính của cơ quan thuế, số tiền thuế giảm mỗi năm khoảng 11.800 tỷ đồng.

Theo đó, mức doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh là từ 500 triệu đồng/năm. Đây cũng là ngưỡng hộ kinh doanh được miễn thuế VAT, thu nhập cá nhân khi dừng thu thuế theo phương thức khoán và chuyển sang tự kê khai, nộp thuế.

3 loại thuế hộ kinh doanh đang phải nộp gồm thuế môn bài, thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng (VAT). Tuy nhiên, lệ phí môn bài với hộ kinh doanh sẽ chấm dứt từ hôm nay.

Với thuế thu nhập cá nhân, nhà điều hành bổ sung cách tính thuế trên lợi nhuận (chênh lệch doanh thu và chi phí) với các hộ kinh doanh. Cụ thể, hộ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng một năm, xác định được chi phí đầu vào sẽ chịu thuế suất 15% trên phần lãi. Mức này tương ứng ưu đãi thuế suất thu nhập doanh nghiệp của công ty siêu nhỏ có doanh thu tương đương.

Hộ kinh doanh có doanh thu một năm 3-50 tỷ đồng sẽ chịu thuế suất 17% và 20% với số thu hơn 50 tỷ đồng.

Trường hợp hộ có doanh thu dưới 3 tỷ không xác định được chi phí sẽ tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu như hiện nay, từ 0,5% đến 2%, tùy ngành nghề. Tuy nhiên, họ sẽ được trừ đi khoản thu thuộc ngưỡng không chịu thuế (500 triệu đồng/năm) trước khi tính toán.

Với thuế VAT, hộ kinh doanh khi chuyển sang kê khai vẫn nộp thuế VAT theo doanh thu, và bảng tỷ lệ tính không thay đổi so với trước. Các hộ kinh doanh có ngưỡng doanh thu từ 500 triệu đến trên 50 tỷ đồng cũng áp dụng phương pháp này.

Số thuế phải nộp = Doanh thu tính thuế VAT (x) tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề.

Theo Luật Quản lý thuế sửa đổi, từ ngày 1/1, hộ và cá nhân kinh doanh được tự xác định doanh thu hàng năm để nộp thuế. Nếu họ dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hệ thống quản lý sẽ xác định số thuế VAT, thu nhập cá nhân phải nộp.

Dữ liệu này sẽ được cập nhật cho người nộp thuế trên eTax - ứng dụng thuế điện tử, cổng dịch vụ công quốc gia. Trường hợp không sử dụng hóa đơn điện tử, họ tự xác định số thuế phải nộp.

Theo Luật Quản lý thuế (sửa đổi), cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại Nghị định 70.

Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Trường hợp đáp ứng điều kiện về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì cơ quan thuế khuyến khích và hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh không đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì thực hiện khai và nộp thuế trước khi được cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.

Theo luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng được bổ sung vào diện chịu thuế, với thuế suất 0,1% trên giá mua bán từng lần.

Tại báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua luật, Chính phủ cho rằng áp thuế chuyển nhượng với vàng là bước đi cần thiết, góp phần hạn chế đầu cơ vàng, thu hút nguồn lực xã hội tham gia vào nền kinh tế.

Việc giao Chính phủ quy định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, nhằm loại trừ trường hợp cá nhân mua bán vàng để tiết kiệm, cất giữ. Điều này phù hợp với tập quán mua vàng tích trữ của một bộ phận người dân hiện nay.

Để ổn định thị trường, Chính phủ năm vừa rồi đã đưa ra nhiều biện pháp, gồm tăng thanh, kiểm tra. Từ ngày 10/10/2025, cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng được xóa bỏ. Bên cạnh đó, khung pháp lý về sàn giao dịch vàng đang được Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, trình Chính phủ. Mô hình này được kỳ vọng sẽ giúp minh bạch hóa giao dịch, giúp Chính phủ quản lý được thị trường vàng.

Biểu thuế lũy tiến từng phần với thu nhập cá nhân từ kỳ tính thuế năm nay sẽ giảm từ 7 bậc xuống còn 5 bậc và nới rộng khoảng cách giữa các bậc. Mức thuế thấp nhất là 5% áp dụng với thu nhập đến 10 triệu đồng/tháng. Thuế suất cao nhất vẫn là 35% với thu nhập trên 100 triệu đồng, thay vì mức 80 triệu đồng như hiện hành.

Theo đánh giá từ Bộ Tài chính, việc điều chỉnh bậc thuế sẽ khiến mức điều tiết tỷ lệ nộp thuế trên tổng thu nhập giảm. Việc này hỗ trợ cho người nộp thuế, nhất là cá nhân có thu nhập trung bình, thấp chuyển sang diện không phải đóng thuế thu nhập cá nhân.

Chẳng hạn, một cá nhân có một người phụ thuộc với thu nhập từ tiền lương, tiền công 20 triệu đồng/tháng hiện phải nộp 125.000 đồng tiền thuế mỗi tháng, nhưng sau khi áp dụng mức giảm trừ gia cảnh và tính theo biểu thuế mới sẽ không còn phát sinh nghĩa vụ thuế.

Với người thu nhập 25 triệu đồng/tháng, số thuế phải nộp giảm từ 448.000 đồng xuống 34.000 đồng/tháng, tức giảm 92%. Tương tự, thu nhập 30 triệu đồng được giảm 73% số thuế phải nộp trong tháng.

Việc điều tiết thuế cũng hướng tới nhóm người thu nhập trung bình cao. Cụ thể, mức thuế 5% ở bậc 1 áp dụng với thu nhập tính thuế 0-10 triệu đồng, tương đương thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân một người phụ thuộc 20-35 triệu đồng. Mức thuế suất bậc 2 áp dụng với thu nhập tính thuế 10-30 triệu đồng, tương đương thu nhập 35-56 triệu đồng.

Cũng từ kỳ tính thuế năm nay, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế tăng lên 15,5 triệu đồng và người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng. Cá nhân được trừ các khoản bảo hiểm, giảm trừ gia cảnh, phụ cấp, trợ cấp... số còn lại là thu nhập tính thuế cá nhân.

Các mức này tăng khoảng 40% so với hiện hành và được tính theo tốc độ tăng thu nhập bình quân và GDP bình quân đầu người.

Với cá nhân không có người phụ thuộc, nếu thu nhập 17 triệu đồng/tháng, từ kỳ tính thuế năm 2026 sẽ chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân sau khi trừ các khoản bảo hiểm và giảm trừ gia cảnh. Cụ thể, tiền bảo hiểm bắt buộc chiếm 10,5% thu nhập, tương đương 1,785 triệu đồng; cộng với mức giảm trừ cho bản thân 15,5 triệu đồng, tổng số tiền được giảm trừ là 17,285 triệu đồng, cao hơn thu nhập nên không phát sinh thuế.

Trường hợp có một người phụ thuộc, cá nhân có thu nhập 24 triệu đồng/tháng cũng không phải nộp thuế. Sau khi trừ 2,52 triệu đồng tiền bảo hiểm, cùng với 15,5 triệu đồng giảm trừ cho bản thân và 6,2 triệu đồng cho người phụ thuộc, tổng mức giảm trừ đạt 24,22 triệu đồng, vượt thu nhập thực nhận.

Tương tự, với 2 người phụ thuộc, cá nhân có thu nhập 31 triệu đồng/tháng sau khi trừ bảo hiểm và các khoản giảm trừ gia cảnh cũng chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định áp dụng từ năm nay.

Thiên Tuấn