Nghị quyết 79-NQ/TW: Mở không gian mới để Petrovietnam dẫn dắt chuyển dịch năng lượng quốc gia

Theo ông Phạm Đình Toản, Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước được ban hành mở ra một bước ngoặt quan trọng cho doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trong đó nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế trụ cột như Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam). Đây được xem là cơ hội để Petrovietnam chuyển từ vị thế “giữ vai” sang đảm đương vai trò “lực kéo” cho các lĩnh vực chiến lược như LNG, điện gió ngoài khơi, hạ tầng khí và năng lượng tái tạo, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Ông Phạm Đình Toản - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.

Ông Phạm Đình Toản cho rằng, Nghị quyết 79 đánh dấu bước tái định vị DNNN, theo hướng “dẫn dắt, tiên phong”, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng như công nghiệp, công nghệ cao, kết cấu hạ tầng chiến lược và đặc biệt là năng lượng. Các tập đoàn kinh tế trụ cột nhà nước như Petrovietnam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Than khoáng sản Việt Nam (TKV) hay Tập đoàn Viễn thông Quân đội Viettel không chỉ duy trì vai trò “lực kéo” mà còn được trao thêm dư địa để mở rộng đầu tư, đổi mới công nghệ và dẫn dắt thị trường.

Một trong những điểm đột phá của Nghị quyết 79 là thay đổi cách tiếp cận thể chế với DNNN: từ tư duy “quản lý - kiểm soát” sang “trao quyền - tạo năng lực - gắn trách nhiệm”. Cơ chế phân cấp - phân quyền đi kèm trách nhiệm người đứng đầu giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quyết định đầu tư, hợp tác quốc tế, đổi mới công nghệ, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào phê duyệt của các bộ, ngành. Đồng thời, việc nâng chuẩn quản trị theo nguyên tắc thị trường, tách bạch quản trị - điều hành, minh bạch hóa các quyết định, áp dụng KPI và chuẩn mực quốc tế mở ra cơ hội thu hút vốn tư nhân và quốc tế.

Trong lĩnh vực năng lượng, ông Phạm Đình Toản cho rằng, Petrovietnam được kỳ vọng đảm nhiệm hai vai trò chiến lược. Trước hết là bảo đảm an ninh năng lượng trong ngắn - trung hạn, khi dầu khí vẫn là nguồn cung chủ lực cho điện, giao thông, công nghiệp và toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng. Petrovietnam trở thành “tấm đệm an toàn” để quá trình chuyển đổi năng lượng diễn ra trật tự và có kiểm soát.

Thứ hai là dẫn dắt chuyển đổi năng lượng trong trung - dài hạn, với các lĩnh vực mới như LNG, điện khí, hạ tầng cảng - khí, lưu trữ năng lượng, điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh, ammonia và tín chỉ carbon. Đây là những ngành có chu kỳ đầu tư dài, rủi ro cao, đòi hỏi năng lực lớn mà chỉ DNNN trụ cột mới có thể đảm nhận.

Cũng theo ông Phạm Đình Toản, Nghị quyết 79 mở ra không gian chính sách rộng hơn, rõ hơn và thực chất hơn. Cơ chế phân cấp - phân quyền giúp rút ngắn thời gian ra quyết định, giảm chi phí cơ hội và tăng tính cạnh tranh của DNNN so với khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, nghị quyết còn tạo điều kiện thử nghiệm cơ chế mới trong các lĩnh vực chuyển dịch năng lượng, giúp Petrovietnam chủ động hợp tác quốc tế, mở rộng đầu tư và hình thành các chuỗi giá trị năng lượng mới.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Phạm Đình Toản, để Nghị quyết 79 thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thực chất, cần tập trung vào ba nhiệm vụ trọng yếu.

Thứ nhất, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế và thủ tục, đẩy nhanh phê duyệt đầu tư, cấp phép môi trường, đất đai, điện lực và triển khai cơ chế thí điểm cho LNG, điện khí, điện gió ngoài khơi, lưu trữ năng lượng và tín chỉ carbon.

Thứ hai, chuẩn bị năng lực đầu tư và quản trị dự án, từ tài chính, đấu thầu, M&A, hợp tác quốc tế đến quản trị rủi ro carbon.

Thứ ba, phân bổ nguồn lực theo chuỗi giá trị, bảo đảm các mắt xích từ khảo sát, quy hoạch, hạ tầng đến thị trường điện và tài trợ xanh được triển khai đồng bộ, tránh manh mún.

Chỉ khi ba tầng này vận hành đồng bộ, DNNN mới có thể biến kỳ vọng từ Nghị quyết 79 thành những công trình cụ thể trong thực tiễn, qua đó vừa tạo động lực tăng trưởng, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng xanh tại Việt Nam.

Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 79 là xây dựng kinh tế nhà nước mạnh về thực chất, tinh gọn, hiệu quả và có năng lực dẫn dắt. Trong đó, những tập đoàn kinh tế lớn như Petrovietnam không chỉ bảo đảm “huyết mạch” năng lượng quốc gia, mà còn phải trở thành hạt nhân liên kết chuỗi giá trị, tạo không gian phát triển cho khu vực tư nhân và thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ.

“Việc Petrovietnam chủ động tái cấu trúc chiến lược theo hướng công nghệ cao, chuyển dịch xanh và hội nhập toàn cầu cho thấy tinh thần Nghị quyết đang được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Nếu được hoàn thiện đồng bộ về thể chế, cơ chế quản trị và môi trường chính sách minh bạch, khu vực kinh tế nhà nước nói chung và Petrovietnam nói riêng sẽ không chỉ là “bệ đỡ” ổn định vĩ mô, mà còn trở thành động lực lan tỏa cho tăng trưởng bền vững và nâng cao vị thế kinh tế quốc gia trong kỷ nguyên mới”, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Phạm Đình Toản nhận định.

Huy Tùng