Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam: Chắp cánh cho miền di sản Kinh Bắc

Văn hóa "soi đường cho quốc dân đi"

Ngày 24/11/1946, tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ I, Bác Hồ đã nói “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Câu nói này của Bác được xem như kim chỉ nam xuyên suốt trong định hướng xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam. Tại Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành ngày 7/1/2026 đã khẳng định quan điểm xuyên suốt: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, động lực, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải đi trước, soi đường, thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ hoạch định chính sách đến tổ chức thực hiện, từ đời sống thực đến không gian số. Nghị quyết lấy ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Trong ngày này, người lao động được nghỉ mà vẫn hưởng nguyên lương. Nghị quyết 80 khẳng định bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, xác định văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực của sự phát triển bền vững.

Chương trình nghệ thuật đặc sắc chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và đón năm mới 2026 tại Quảng trường 3/2 (phường Bắc Giang).

Tâm huyết với văn hóa truyền thống và có hàng trăm công trình nghiên cứu, xuất bản hàng chục đầu sách về văn hóa dân gian, nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Khải, nguyên Phó Giám đốc Sở Nội vụ Bắc Ninh (cũ) đánh giá cao chủ trương về Ngày Văn hóa Việt Nam. Việc xác định một ngày mang ý nghĩa biểu tượng để tôn vinh văn hóa dân tộc là cần thiết và phù hợp với yêu cầu của thời đại. Ông nhấn mạnh: “Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ tồn tại vĩnh viễn bởi còn con người Việt Nam là còn văn hóa Việt Nam. Văn hóa có trong tất cả mọi người Việt, từ trẻ thơ đến các bậc cao niên, bô lão”.

"Thời gian tới, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh sẽ tham mưu tổ chức các hoạt động nhân Ngày Văn hóa Việt Nam theo hướng thiết thực, hiệu quả, gắn trực tiếp với đời sống văn hóa của cộng đồng, từng gia đình, từng khu dân cư; chú trọng giáo dục di sản trong trường học, thế hệ trẻ. Đặc biệt tiếp tục tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp để xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp, nghệ nhân, trí thức và cộng đồng cùng tham gia sáng tạo, đầu tư cho văn hóa. Qua đó, lan tỏa giá trị văn hóa Kinh Bắc, góp phần xây dựng con người Bắc Ninh phát triển toàn diện, giàu bản sắc trong giai đoạn mới" - Bà Bùi Thị Thu Thủy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Bắc Ninh - Kinh Bắc nghìn năm văn hiến, nơi hội tụ đậm đặc các giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Thực hiện tốt Nghị quyết 80 sẽ giúp nhìn lại, khẳng định vai trò, vị thế của văn hóa Kinh Bắc trong dòng chảy văn hóa Việt Nam, đồng thời là cơ hội để đánh thức, phát huy nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển bền vững. Từ góc độ quản lý nhà nước, bà Bùi Thị Thu Thủy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định: “Nghị quyết 80 không chỉ xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam mà còn cung cấp một khung tư duy mới cho phát triển văn hóa. Việc dành một ngày chính thức, có tính pháp lý và xã hội cao cho văn hóa, bảo đảm quyền lợi nghỉ ngơi, tham gia hoạt động văn hóa của người lao động, sẽ tạo điều kiện để các gia đình cùng tham gia, cùng trải nghiệm và cùng lan tỏa các giá trị văn hóa”.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa tôn vinh, Nghị quyết số 80 đặt ra yêu cầu để Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức thực chất, hiệu quả, trở thành điểm hẹn văn hóa thường niên có sức lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội. Đây là dịp thúc đẩy sáng tạo, nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa của Nhân dân; đồng thời, động viên đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức văn hóa và toàn xã hội cùng chung tay xây dựng lối sống văn minh, nhân văn. Từ tổ chức lễ hội, trình diễn nghệ thuật, trải nghiệm di sản đến phát triển công nghiệp văn hóa, số hóa di sản và tăng cường hội nhập quốc tế, tất cả đều hướng tới mục tiêu để văn hóa thực sự “thấm sâu” vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Tạo động lực mở rộng không gian văn hóa cơ sở

Ở tầm quốc gia, Ngày Văn hóa Việt Nam được kỳ vọng trở thành cơ hội tăng cường sức mạnh mềm, quảng bá hình ảnh, bản sắc văn hóa Việt Nam ra thế giới thông qua hội nhập quốc tế sâu rộng, hướng tới xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn trong khu vực và thế giới.

Bản sắc văn hóa Kinh Bắc được thể hiện đậm nét trong một chương trình nghệ thuật quy mô lớn tổ chức tại Trung tâm Văn hóa Kinh Bắc (phường Vũ Ninh).

Với người dân, nhất là đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, việc được nghỉ làm, hưởng nguyên lương trong Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà còn tạo điều kiện để mỗi người được nghỉ ngơi, tiếp cận và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Người lao động có thêm thời gian tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch, trải nghiệm di sản, sản phẩm văn hóa truyền thống và hiện đại; qua đó hiểu rõ hơn về lịch sử, giá trị văn hóa dân tộc, bồi đắp lòng tự hào, ý thức trách nhiệm đối với văn hóa nước nhà.

Là địa bàn phát triển công nghiệp trọng điểm, Bắc Ninh có hơn 33,5 nghìn doanh nghiệp đang hoạt động, tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động. Theo ông Thạch Văn Chung, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh, Ngày Văn hóa Việt Nam mở ra cơ hội để công nhân được nghỉ ngơi, tham gia hoạt động văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần, bồi đắp lòng tự hào, ý thức trách nhiệm với văn hóa dân tộc. Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam, Liên đoàn Lao động tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm tổ chức các hoạt động chăm lo thiết thực cho đoàn viên, người lao động, gắn thụ hưởng văn hóa với bảo đảm an sinh, phúc lợi. Trọng tâm là tổ chức tốt các chương trình, ngày hội văn hóa, văn nghệ, thể thao thu hút người lao động tham gia... Liên đoàn Lao động tỉnh sẽ nhân rộng các mô hình chăm lo lợi ích vật chất, tinh thần cho đoàn viên, người lao động, đặc biệt là tại các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước.

Bày tỏ niềm tự hào khi lĩnh vực văn hóa luôn được quan tâm, coi trọng, Nghệ sĩ Nhân dân Tạ Quang Lẫm, Giám đốc Nhà hát Chèo Bắc Ninh cho biết, Nhà hát sẽ tiếp tục củng cố, nâng cao trình độ đội ngũ nghệ sĩ; bảo tồn, truyền dạy các làn điệu chèo cổ; mở rộng hoạt động đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học, cộng đồng. Hằng năm, Nhà hát sẽ xây dựng các chương trình nghệ thuật chất lượng cao, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc để phục vụ Nhân dân trong các dịp nghỉ lễ.

Khách quốc tế trải nghiệm in tranh dân gian Đông Hồ.

Nghệ nhân tranh dân gian và thư pháp Nguyễn Ngọc Tuân, Chủ cơ sở du lịch sinh thái Vườn Cuộc Sống (phường Thuận Thành) chia sẻ: Khoảng 5-6 năm trở lại đây, người dân, nhất là giới trẻ, ngày càng quan tâm đến văn hóa truyền thống. Từ thực tiễn làm du lịch văn hóa cho thấy, du khách quốc tế đến Việt Nam chủ yếu để tìm hiểu văn hóa bản địa, trải nghiệm di sản, phong tục, tín ngưỡng, lối sống... Khi lồng ghép yếu tố văn hóa Kinh Bắc, đặc biệt là tranh dân gian Đông Hồ, lượng khách đến Vườn Cuộc Sống tăng rõ rệt, trung bình mỗi năm cơ sở đón khoảng 7-8 vạn lượt khách, trong đó có hàng trăm lượt khách quốc tế. Điều đó cho thấy, nếu văn hóa được khai thác đúng cách, không chỉ tạo giá trị tinh thần mà còn mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực.

Anh Vi Văn Kim, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Lục Ngạn cho biết, việc tôn vinh văn hóa ở tầm quốc gia sẽ tạo cơ hội cho địa phương tổ chức các ngày hội văn hóa - thể thao, trình diễn trang phục truyền thống, trưng bày sản phẩm đặc trưng, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm...

Bắc Ninh vốn có truyền thống văn hóa lâu đời, hệ thống các di sản văn hóa đậm đặc. Nghị quyết số 80 ra đời sẽ là cơ hội tốt để tỉnh tiếp tục có những hành động quyết liệt, hiệu quả hơn nữa nhằm phát huy sức mạnh của văn hóa trong xây dựng tỉnh ngày càng phát triển, nâng cao chất lượng cuộc sống Nhân dân.

Lệ Thanh - Thuận Thảo