Nghỉ việc không đồng nghĩa được nhận ngay BHXH một lần

Nghỉ việc một tháng, chưa thể nhận BHXH một lần

Một quan niệm khá phổ biến là sau khi nghỉ việc, người lao động có thể làm thủ tục nhận ngay BHXH một lần. Tuy nhiên, pháp luật quy định cụ thể về những trường hợp được hưởng chế độ này.

Tình huống đặt ra với ông A: Tháng 5-2024, ông chấm dứt hợp đồng lao động. Ngay tháng 6-2024, ông nộp hồ sơ đề nghị hưởng BHXH một lần nhưng không được cơ quan BHXH giải quyết. Đáng chú ý, ông A đã có 25 năm đóng BHXH.

Nghỉ việc một tháng, chưa thể nhận BHXH một lần. Ảnh minh họa

Theo luật sư Phạm Mai Hồng, Phó Giám đốc Công ty Luật TNHH Tâm Vàng, việc cơ quan BHXH không giải quyết hồ sơ của ông A là có căn cứ. Thời điểm ông A đề nghị hưởng BHXH một lần là tháng 6-2024 nên trường hợp này áp dụng quy định của Luật BHXH năm 2014.

Theo khoản 1 Điều 60 Luật BHXH năm 2014, một trong những trường hợp được hưởng BHXH một lần là người lao động đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng BHXH.

Đối với người lao động nghỉ việc, chưa đủ 20 năm đóng BHXH và không tiếp tục tham gia BHXH, khoản 1 Điều 8 Nghị định số 115/2015/NĐ-CP quy định phải sau một năm nghỉ việc mới thuộc trường hợp xem xét hưởng BHXH một lần.

Như vậy, ông A mới nghỉ việc được một tháng, trong khi thời gian đóng BHXH đã lên tới 25 năm. Ông không thuộc trường hợp được giải quyết BHXH một lần theo quy định áp dụng tại thời điểm đó.

Điều này cũng có nghĩa thời gian đóng BHXH của ông A không bị mất. Khi nghỉ việc nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa thuộc trường hợp được hưởng BHXH một lần, thời gian đã đóng được bảo lưu để tiếp tục tính hưởng các chế độ BHXH về sau.

Bảo lưu BHXH, đừng quên trợ cấp thất nghiệp

Quy định về BHXH một lần càng cần được lưu ý trong bối cảnh Luật BHXH năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1-7-2025. Theo luật mới, thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu đối với trường hợp thông thường được giảm từ 20 năm xuống 15 năm.

Thạc sĩ, luật sư Phạm Mai Hồng, Phó Giám đốc Công ty Luật TNHH Tâm Vàng - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội. Ảnh: Đào Tuyết

Theo Điều 71 Luật BHXH năm 2024, người lao động nghỉ việc nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc chưa hưởng BHXH một lần thì được bảo lưu thời gian đóng BHXH. Khi đủ điều kiện theo quy định, người lao động có thể được giải quyết hưởng lương hưu hằng tháng.

Cùng với lương hưu, người hưởng lương hưu còn được Quỹ BHXH đóng bảo hiểm y tế trong thời gian hưởng lương hưu. Đây là quyền lợi người lao động cần cân nhắc khi quyết định có nên nhận BHXH một lần hay tiếp tục bảo lưu thời gian đóng.

Theo Điều 70 Luật BHXH năm 2024, ngoài trường hợp đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH, pháp luật còn quy định một số trường hợp được hưởng BHXH một lần. Trong đó có người ra nước ngoài để định cư; người mắc một số bệnh theo quy định; người có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc người khuyết tật đặc biệt nặng.

Đáng chú ý, đối với người có thời gian đóng BHXH trước ngày 1-7-2025, sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm thì vẫn thuộc trường hợp được xem xét hưởng BHXH một lần theo quy định chuyển tiếp. Ngoài ra còn một số trường hợp đặc thù liên quan đến phục viên, xuất ngũ, thôi việc.

Như vậy, nghỉ việc chỉ là một trong những yếu tố liên quan đến việc giải quyết BHXH một lần, không phải điều kiện duy nhất. Người lao động cần căn cứ vào thời điểm nghỉ việc, thời gian đóng BHXH và trường hợp cụ thể của mình trước khi làm hồ sơ.

Đối với trường hợp ông A nghỉ việc vào tháng 5-2024, bên cạnh việc bảo lưu thời gian đóng BHXH, ông còn có thể được xem xét hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng đủ điều kiện theo Luật Việc làm năm 2013.

Cụ thể, người lao động phải nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động; đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ thời gian theo quy định; nộp hồ sơ tại trung tâm dịch vụ việc làm và chưa tìm được việc làm sau thời hạn luật định.

Nếu đủ điều kiện, người lao động có thể được hưởng trợ cấp thất nghiệp, đồng thời được tư vấn, giới thiệu việc làm và hưởng chế độ bảo hiểm y tế từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp theo quy định.

Từ trường hợp trên có thể thấy, việc nghỉ việc không đồng nghĩa với việc người lao động có thể ngay lập tức nhận BHXH một lần. Trước khi làm thủ tục, cần xác định rõ thời điểm nghỉ việc, quá trình tham gia BHXH và mình có thuộc một trong các trường hợp được hưởng theo luật hay không.

Việc bảo lưu thời gian đóng BHXH cũng là một lựa chọn cần được cân nhắc, bởi đây là cơ sở để người lao động tiếp tục tích lũy thời gian tham gia và hướng tới quyền hưởng lương hưu cùng các quyền lợi liên quan khi đủ điều kiện.