Nghịch lý Meta kiếm hàng chục tỷ USD vẫn phải huy động thêm vốn

Meta vừa công bố kế hoạch huy động vốn lên tới 97,5 tỷ USD, một con số gây chú ý ngay cả với những tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới. Điều đáng nói là công ty mẹ Facebook không gặp khó khăn về doanh thu. Riêng quý III/2026, Meta thu về 64,6 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ, đồng thời nắm giữ hơn 82 tỷ USD tiền mặt và chứng khoán thanh khoản.

Tại sao một doanh nghiệp giàu tiền mặt như Meta vẫn phải tìm đến thị trường vốn? Câu trả lời nằm ở quy mô đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) đang tăng nhanh hơn tốc độ tạo tiền, cùng tham vọng xây dựng hạ tầng điện toán đủ lớn để phục vụ hàng tỷ người dùng trong tương lai.

Theo Reuters, Meta dự kiến huy động 25 tỷ USD qua phát hành cổ phiếu phổ thông, 12,5 tỷ USD qua chứng khoán ưu đãi có thể chuyển đổi và tối đa 60 tỷ USD qua chương trình bán cổ phiếu trong những năm tới. Nvidia và AMD lần lượt công bố đầu tư 3 tỷ USD và 1 tỷ USD vào Meta.

Kiếm hàng chục tỷ USD nhưng dòng tiền vẫn âm

Báo cáo tài chính quý III cho thấy Meta tạo ra 32,79 tỷ USD dòng tiền từ hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, công ty đồng thời chi 34,91 tỷ USD cho tài sản cố định và các khoản thanh toán gốc thuê tài chính, khiến dòng tiền tự do âm 2,12 tỷ USD, trái ngược mức dương 10,63 tỷ USD cùng kỳ năm trước.

Đây là lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ Meta ghi nhận dòng tiền tự do âm trong một quý. Điều đó không có nghĩa hoạt động kinh doanh cốt lõi thua lỗ. Ngược lại, Facebook và Instagram vẫn mang lại nguồn thu quảng cáo lớn, nhưng tiền chi cho máy chủ, chip AI, trung tâm dữ liệu và hệ thống điện toán đã vượt số tiền tạo ra trong kỳ.

Các khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI đang trở thành trọng tâm chiến lược của Meta. Bên cạnh việc xây dựng trung tâm dữ liệu, tập đoàn tiếp tục phát triển kính thực tế ảo, robot và các mô hình trí tuệ nhân tạo. Ảnh cuối: công trường xây dựng trung tâm dữ liệu mới của Meta tại Middleton Township, bang Ohio, Mỹ, ngày 13/5. Ảnh: Reuters.

Giám đốc tài chính Susan Li thừa nhận các khoản đầu tư mới cần thời gian dài hơn để sinh lời so với hoạt động kinh doanh truyền thống.

“Những khoản đầu tư này sẽ mất nhiều thời gian hơn để tạo ra lợi nhuận so với hoạt động kinh doanh cốt lõi của chúng tôi”, bà nói trong phần công bố triển vọng tài chính quý III.

Meta hiện dự kiến chi 135-145 tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm 2026, cao hơn đáng kể so với những năm trước. Theo hồ sơ gửi cơ quan quản lý chứng khoán Mỹ, công ty đã tạo ra gần 97 tỷ USD dòng tiền hoạt động trong chín tháng đầu năm nhưng cũng phải chi 85,82 tỷ USD cho đầu tư tài sản cố định và thanh toán gốc thuê tài chính.

Những con số này cho thấy Meta đang bước vào giai đoạn mà khả năng tạo tiền lớn chưa đủ để tự đáp ứng toàn bộ tham vọng mở rộng.

Cuộc đua AI đòi hỏi tiền trước, lợi nhuận sau

Khác với việc mở rộng dịch vụ quảng cáo vốn đã có sẵn hàng tỷ người dùng, phát triển hạ tầng AI đòi hỏi doanh nghiệp bỏ vốn trước nhiều năm. Trung tâm dữ liệu phải được xây dựng, kết nối điện, lắp đặt chip và hệ thống làm mát trước khi có thể khai thác hết công suất.

Trong thông báo ngày 26/10, Meta cho biết đang sở hữu trung tâm dữ liệu tại 23 bang của Mỹ, đồng thời xây dựng bốn cụm siêu máy tính có công suất trên một gigawatt mỗi cụm. Công ty đặt mục tiêu gần như tăng gấp đôi tổng năng lực hạ tầng trong năm 2026.

Meta cũng kỳ vọng AI tạo ra các nguồn thu mới thông qua trợ lý Muse, dịch vụ dành cho doanh nghiệp, quảng cáo và kính thông minh. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động này vẫn đang trong giai đoạn phát triển thị trường.

Trong báo cáo quý III, CEO Mark Zuckerberg khẳng định: “Các khoản đầu tư của chúng tôi đang phát huy hiệu quả, hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn vững mạnh và chúng tôi đang đạt được tiến triển nhanh trên nhiều mặt”.

CEO Mark Zuckerberg phát biểu tại sự kiện của Meta. Ảnh: Reuters.

Nhưng ngay cả khi AI giúp cải thiện hiệu quả quảng cáo, nguồn thu bổ sung chưa chắc đủ để bù đắp ngay những khoản đầu tư hạ tầng khổng lồ.

Đó cũng là lý do Meta lựa chọn kết hợp nhiều nguồn tài chính thay vì chỉ sử dụng tiền dự trữ. Công ty cho biết sẽ huy động vốn thông qua dòng tiền kinh doanh, phát hành nợ, hợp tác chiến lược và bán cổ phiếu.

Nvidia rót vốn, giới phân tích đặt câu hỏi

Đợt huy động vốn còn gây chú ý vì sự tham gia của các nhà cung cấp chip AI. Ngày 27/10, Nvidia công bố đầu tư 3 tỷ USD vào Meta, đồng thời mở rộng hợp tác phát triển trợ lý Muse và các mô hình AI mới.

“Chúng tôi đang mở rộng quan hệ hợp tác để tối ưu hóa toàn bộ hạ tầng điện toán, phục vụ những trợ lý AI có năng lực cao, hiệu quả và an toàn”, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết trong thông cáo cùng ngày.

Với Meta, khoản đầu tư giúp bổ sung nguồn vốn và củng cố quan hệ với nhà cung cấp công nghệ quan trọng. Nvidia cũng có cơ hội hưởng lợi nếu các sản phẩm AI của Meta phát triển, bên cạnh doanh thu bán thiết bị.

CEO Meta Mark Zuckerberg (giữa) và CEO Nvidia Jensen Huang (phải) cùng các lãnh đạo công nghệ tại Nhà Trắng ở Washington, Mỹ, ngày 29/9. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, mô hình nhà sản xuất chip đầu tư vào chính khách hàng mua chip đang khiến giới tài chính quan tâm đến hiện tượng dòng vốn luân chuyển trong ngành AI. Vấn đề đặt ra là liệu nhu cầu đầu tư hạ tầng có thể duy trì lâu dài bằng doanh thu thực tế, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào những đợt huy động vốn mới.

“Chúng tôi dự kiến nhà đầu tư sẽ tiếp tục đặt câu hỏi về nhu cầu tài trợ vốn và khả năng huy động thêm vốn trong tương lai”, các nhà phân tích William Blair nhận định.

Dù vậy, nhóm chuyên gia này cũng nhìn nhận kế hoạch huy động vốn phản ánh niềm tin của Meta vào lợi ích dài hạn của AI, đồng thời cho thấy cuộc đua công nghệ đang ngày càng đòi hỏi nguồn vốn lớn.

“Chúng tôi tin Meta cuối cùng sẽ xây dựng được một hoạt động kinh doanh AI có lợi nhuận và lợi ích dài hạn sẽ giúp công ty đa dạng hóa nguồn thu, dù quá trình này có thể không diễn ra suôn sẻ”, ông William Blair nói.