Nghịch lý Premier League: Càng giàu, càng lỗ

Premier League dẫn đầu châu Âu về chi tiêu, nhưng phần lớn CLB vẫn hoạt động trong tình trạng thua lỗ.

Premier League từ lâu được xem là giải đấu giàu nhất thế giới. Bản quyền truyền hình, tài trợ và sức hút toàn cầu mang lại cho các CLB nguồn thu mà phần còn lại của châu Âu khó sánh kịp.

Tuy nhiên, phía sau những hợp đồng chuyển nhượng trăm triệu euro là một thực tế đáng lo. Theo nghiên cứu của hãng tư vấn BDO được AS dẫn lại, gần 90% CLB thuộc bốn hạng đấu chuyên nghiệp cao nhất nước Anh dự kiến báo lỗ.

Doanh thu tăng nhưng chi phí còn tăng nhanh hơn. Tiền lương, phí chuyển nhượng, hoa hồng cho người đại diện và chi phí vận hành khiến nhiều đội bóng liên tục phải bơm thêm vốn hoặc bán cầu thủ để cân đối sổ sách.

Cỗ máy kiếm tiền không tạo ra lợi nhuận

Liverpool và Leicester City là hai hình ảnh đối lập, nhưng đều phản ánh sự biến đổi của bóng đá Anh.

Theo AS, Liverpool đàm phán bán tối đa 49% cổ phần cho một nhóm đầu tư do Amit Bhatia dẫn đầu. Thương vụ có thể định giá đội bóng hơn 6 tỷ USD, giúp Fenway Sports Group huy động thêm nguồn lực mà vẫn giữ quyền kiểm soát.

Ở chiều ngược lại, Leicester được King Power đưa lên thị trường sau khi thuê Citigroup tìm kiếm người mua. Đội bóng từng tạo nên chức vô địch Premier League lịch sử năm 2016 hiện chịu khoản lỗ 71,1 triệu bảng và rơi xuống League One.

Một đội được định giá ở mức kỷ lục, đội còn lại đối mặt khủng hoảng tài chính và thể thao. Điểm chung là cả hai đều cần nguồn vốn mới để duy trì hoạt động hoặc chuẩn bị cho tương lai.

Đó là nghịch lý lớn nhất của Premier League. Các CLB có thể tăng giá trị thương hiệu, thu hút nhà đầu tư và ký những hợp đồng thương mại khổng lồ, nhưng điều đó không bảo đảm hoạt động kinh doanh có lãi.

Sự cạnh tranh quá khốc liệt khiến không đội nào dám đứng yên. Muốn trụ hạng, giành vé dự cúp châu Âu hay tranh chức vô địch, các CLB đều phải tiếp tục mua cầu thủ và nâng quỹ lương. Khi một đội tăng chi, những đội còn lại buộc phải chạy theo.

Bóng đá Anh vì thế giống một cuộc đua mà phần thưởng rất lớn, nhưng chi phí để được tham gia cũng ngày càng đắt đỏ. Doanh thu cao hơn không giúp các CLB thoát khỏi áp lực, mà chỉ đẩy mặt bằng chi tiêu lên một mức mới.

Kỳ chuyển nhượng hè 2026 tiếp tục cho thấy xu hướng đó. Các CLB Anh đã chi khoảng 1,39 tỷ euro, cao hơn nhiều so với Italy với 585,5 triệu euro, Đức 434,2 triệu euro, Tây Ban Nha 307 triệu euro và Pháp 245 triệu euro.

Liverpool được định giá hơn 6 tỷ USD trong bối cảnh nhiều đội bóng Anh phải tìm thêm nguồn vốn.

Bốn trong năm thương vụ đắt nhất vào thời điểm AS thống kê đều liên quan đến Premier League. Morgan Rogers chuyển từ Aston Villa sang Chelsea với giá 138 triệu euro, Elliot Anderson đến Manchester City với mức phí 135 triệu euro, trong khi Tottenham lần lượt mua Sandro Tonali và Mateus Fernandes với tổng số tiền hơn 200 triệu euro.

Những con số ấy cho thấy khả năng chi tiêu vượt trội của bóng đá Anh. Tuy nhiên, chúng cũng phản ánh áp lực phải liên tục nâng cấp đội hình, ngay cả khi phần lớn CLB chưa tìm được cách tạo lợi nhuận bền vững.

Premier League siết lại cuộc đua tiền bạc

Trước nguy cơ mất kiểm soát, Premier League áp dụng hệ thống tài chính mới từ mùa 2026/27 để thay thế Quy tắc lợi nhuận và bền vững.

Quy định Squad Cost Ratio giới hạn chi phí dành cho cầu thủ và HLV trưởng ở mức 85% doanh thu bóng đá, cộng lãi hoặc lỗ ròng từ chuyển nhượng. Khoản chi được tính gồm tiền lương, phí cho người đại diện và phần khấu hao giá trị chuyển nhượng.

Các CLB vượt ngưỡng 85% có thể phải nộp khoản phạt tài chính. Trường hợp vượt giới hạn cao nhất sẽ đối mặt án phạt thể thao, trong đó có nguy cơ bị trừ điểm ngay trong mùa giải vi phạm.

Luật tài chính mới được kỳ vọng hạn chế cuộc đua chi tiêu ngày càng mất kiểm soát tại bóng đá Anh.

Premier League cũng bổ sung những bài kiểm tra về vốn lưu động, khả năng thanh khoản và tình trạng tài sản ròng. Mục tiêu là phát hiện rủi ro sớm, thay vì chờ đến khi một CLB rơi vào khủng hoảng mới can thiệp.

Tuy nhiên, luật mới chỉ có thể kiểm soát mức độ rủi ro, chứ khó thay đổi bản chất cuộc chơi. Thành tích vẫn quyết định doanh thu, giá trị thương hiệu và khả năng thu hút nhà đầu tư, nên các đội bóng vẫn có động lực chi tiêu đến sát giới hạn.

Sức hấp dẫn của Premier League cũng khiến giá trị CLB tiếp tục tăng, bất chấp những khoản lỗ. Nhà đầu tư không chỉ mua một đội bóng, mà còn mua thương hiệu, lượng khán giả toàn cầu, nguồn thu bản quyền và vị trí trong ngành công nghiệp giải trí quốc tế.

Đó là lý do một CLB có thể thua lỗ trong nhiều năm nhưng vẫn được định giá hàng tỷ USD. Giá trị của họ nằm ở tiềm năng tăng trưởng dài hạn, không chỉ ở khoản lợi nhuận của một mùa giải.

Premier League vẫn là sân khấu hào nhoáng và giàu sức hút nhất bóng đá cấp CLB. Nhưng đằng sau vẻ ngoài thịnh vượng là một mô hình phải liên tục tìm thêm tiền để duy trì cuộc đua.

Giải đấu càng kiếm được nhiều, các CLB càng chi mạnh. Khi chi phí luôn chạy nhanh hơn doanh thu, danh hiệu “giải đấu giàu nhất thế giới” cũng không thể che đi một sự thật: bóng đá Anh có rất nhiều tiền, nhưng kiếm được lợi nhuận lại là câu chuyện hoàn toàn khác.