Nghiệm thu đề tài khoa học cấp tỉnh về an ninh môi trường biển tại Gia Lai

Hội đồng nghiệm thu do ThS Võ Cao Thị Mộng Hoài, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh chủ trì. Đề tài do Viện An ninh phi truyền thống (Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội) chủ trì, Công an tỉnh Gia Lai là đơn vị phối hợp thực hiện; PGS. TS Đỗ Khắc Hải (Viện An ninh phi truyền thống) làm chủ nhiệm.

PGS. TS Đỗ Khắc Hải làm chủ nhiệm nhiệm vụ báo cáo kết quả triển khai. Ảnh: T.L

Theo báo cáo, tỉnh Gia Lai có 134 km bờ biển, đường biên giới quốc gia trên biển dài hơn 108 km, diện tích lãnh hải 2.500 km², vùng đặc quyền kinh tế 40.000 km². Trong bối cảnh kinh tế biển phát triển nhanh, địa phương đã và đang đối mặt nhiều nguy cơ đe dọa an ninh môi trường (ANMT) biển như: Rác thải và ô nhiễm từ hoạt động công nghiệp, cảng biển; nguy cơ sự cố tràn dầu, hóa chất, tai nạn hàng hải; suy giảm đa dạng sinh học biển; xung đột xã hội có nguyên nhân từ môi trường; vi phạm pháp luật và tội phạm môi trường biển.

Nhóm nghiên cứu đã triển khai 4 nhóm nội dung chính, gồm: Xây dựng cơ sở lý luận về ANMT biển và quản trị ANMT biển; điều tra, đánh giá thực trạng ANMT biển trên địa bàn; dự báo các mối đe dọa đến năm 2030, tầm nhìn 2045; xây dựng các phương án khung phòng ngừa, ứng phó. Đề tài sử dụng kết hợp nhiều phương pháp, trong đó có điều tra xã hội học với 720 phiếu khảo sát (vượt cỡ mẫu tối thiểu 385 phiếu theo công thức Cochran), khảo sát thực địa dọc đường bờ biển với sự hỗ trợ của Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, cùng 2 hội thảo khoa học cấp tỉnh tổ chức tháng 5 và tháng 12-2025.

Kết quả nổi bật của đề tài, gồm: Hệ thống hóa lý luận về ANMT biển và quản trị ANMT biển; đánh giá công tác quản trị ANMT biển tỉnh giai đoạn 2020-2025 đạt giá trị 3,288 theo Phương trình quản trị an ninh phi truyền thống, ở mức khá; xây dựng Bộ tiêu chí quản trị ANMT biển gồm 25 chỉ số thuộc 4 nhóm yếu tố (về môi trường ổn định, an toàn, bền và cho công dân, người lao động được đảm bảo). Đồng thời, đề xuất 2 nhóm giải pháp (chung và riêng) với 8 giải pháp cụ thể theo từng nhóm nguy cơ.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Huyền - Giảng viên chính, Khoa Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Quy Nhơn (thành viên hội đồng) tham gia nhận xét, đánh giá kết quả nhiệm vụ. Ảnh: T.L

Đáng chú ý, đề tài đã xây dựng 5 phương án, kịch bản khung phòng ngừa, ứng phó, chia thành hai nhóm: nhóm phương án trong điều kiện hiện nay (cấp tỉnh, cấp cơ sở, ứng phó chất thải công nghiệp - cảng biển) và nhóm phương án trong tình huống khẩn cấp (ứng phó xung đột môi trường biển dẫn đến biểu tình, gây rối trật tự công cộng; ứng phó sự cố tràn dầu, hóa chất, tai nạn hàng hải). Nhóm nghiên cứu cũng đã hoàn thiện dự thảo Chỉ thị của Tỉnh ủy Gia Lai, dự thảo Quyết định của UBND tỉnh về Chương trình hành động bảo vệ ANMT biển; dự thảo Quy chế phối hợp giữa các sở, ngành, cùng bộ tài liệu tuyên truyền phục vụ giáo dục quốc phòng - an ninh.

Về sản phẩm khoa học, đề tài đã công bố 2 bài báo trên Bản tin Khoa học và Công nghệ Gia Lai và Tạp chí Quản trị, Công nghệ & An ninh; đồng thời có các sản phẩm vượt trội so với hợp đồng: thêm 1 bài báo khoa học trên tạp chí Kinh tế - Tài chính, 1 phương án khung ứng phó xung đột môi trường biển và 1 sách chuyên khảo “An ninh môi trường biển và phát triển bền vững tỉnh Gia Lai” do Nhà xuất bản Công an nhân dân ấn hành. Tất cả các sản phẩm theo hợp đồng đều được Hội đồng cấp cơ sở đánh giá đạt yêu cầu.

Quang cảnh hội đồng tổ chức nghiệm thu nhiệm vụ. Ảnh: T.L

Đề tài cũng đưa ra một số kiến nghị với Trung ương, Quốc hội, Chính phủ về hoàn thiện pháp luật liên quan đến an ninh môi trường; kiến nghị Bộ Công an thành lập lực lượng chuyên trách về an ninh môi trường; đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường bổ sung bộ chỉ số quản trị ANMT vào hệ thống đánh giá bảo vệ môi trường của các địa phương; đồng thời đề nghị UBND tỉnh Gia Lai sớm ban hành hai trong số năm phương án khung mà đề tài đã xây dựng để áp dụng vào thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu của đề tài được kỳ vọng cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý, hoạch định chính sách bảo đảm an ninh môi trường biển, góp phần phát triển bền vững kinh tế biển gắn với giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh Gia Lai trong giai đoạn tới.