NASA tái khởi động dự án phát triển máy bay siêu tốc thế hệ mới

Trong bài phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh All-In diễn ra ở Los Angeles (Mỹ) hồi giữa tháng 9, Giám đốc Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) Jared Isaacman đã mang đến một bất ngờ lớn cho giới quan sát không quân quốc tế. 

Xuất hiện phía sau ông trên màn hình chiếu là bóng đen của một mẫu khí tài mang kiểu dáng vô cùng bí ẩn, nhanh chóng gợi liên tưởng đến huyền thoại máy bay trinh sát siêu thanh SR-71 Blackbird từng thống trị bầu trời thời Chiến tranh Lạnh. 

Bóng đen của một mẫu khí tài gợi liên tưởng đến máy bay trinh sát siêu thanh SR-71 Blackbird xuất hiện giữa bài phát biểu của Giám đốc NASA Jared Isaacman tại Hội nghị thượng đỉnh All-In. Ảnh: NASA

Khi người dẫn chương trình gặng hỏi liệu hình ảnh đó có phải là SR-71 hay không, ông Isaacman chỉ úp mở hỏi ngược lại rằng: "Anh có chắc đó là chiếc Blackbird không?". Lãnh đạo NASA né tránh đưa ra câu trả lời trực tiếp, nhưng nhấn mạnh cơ quan này đang chuẩn bị "quay trở lại với nhiệm vụ bay thật cao và thật nhanh".

Điều gì đằng sau sự "biến mất" của chiếc SR-71 cuối cùng?

Hình ảnh bí ẩn này ngay lập tức làm dấy lên những đồn đoán về một dự án máy bay thử nghiệm thế hệ mới thuộc chuỗi danh mục X-plane nổi tiếng của Mỹ. Theo định hướng mới từ lãnh đạo NASA, cơ quan này muốn thay đổi căn bản chiến lược đầu tư công nghệ. 

Thay vì tiếp tục dùng ngân sách để hỗ trợ các nhà thầu lớn cải tiến những dòng động cơ đã 40 năm tuổi nhằm tìm kiếm vài phần trăm hiệu suất nhiên liệu ít ỏi, NASA sẽ tập trung nguồn lực cho các thiết kế khung thân và động cơ mang tính đột phá. 

Dự án thử nghiệm máy bay siêu thanh êm X-59 vừa đạt mốc tốc độ Mach 1.1 vào giữa năm nay chỉ được xem là bước khởi đầu cho chuỗi kế hoạch tham vọng hơn nhiều phía trước.

Máy bay siêu thanh êm X-59 vừa đạt mốc tốc độ Mach 1.1 trong cuộc thử nghiệm giữa năm nay. Ảnh: Steve Freeman/NASA

Sự tò mò của giới chuyên gia càng gia tăng, khi xuất hiện thông tin chiếc máy bay SR-71 mang số hiệu 844, được lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Bay Armstrong thuộc căn cứ Edwards ở bang California (Mỹ), đã đột ngột biến mất khỏi khu vực trưng bày ngoài trời. 

Các bức ảnh vệ tinh chụp từ tháng 5 cho thấy, chiếc Blackbird cuối cùng từng cất cánh vào năm 1999 đã được di chuyển vào nhà vòm để phục vụ công tác kiểm tra kỹ thuật. 

Chi tiết này, kết hợp với tuyên bố của Giám đốc Isaacman, mở ra 2 khả năng lớn: Hoặc NASA đang nghiên cứu phục hồi một phần nền tảng kỹ thuật từ chính huyền thoại cũ, hoặc họ đang phát triển 1 mẫu thử nghiệm hoàn toàn mới dựa trên mã di truyền của dòng máy bay này. 

Thách thức mới trước những lá chắn phòng không hiện đại

Tuy nhiên, việc theo đuổi tốc độ cực hạn và độ cao hàng chục nghìn mét trong bối cảnh hiện nay đặt ra những dấu hỏi lớn về tính hiệu quả thực chiến. Nhìn lại lịch sử, các dòng máy bay trinh sát tốc độ cao trước đây không hoàn toàn bất khả xâm phạm như nhiều người vẫn tưởng.

Ảnh vệ tinh năm 2018 về chiếc SR-71 Blackbird số hiệu 844 được trưng bày bên ngoài Trung tâm Nghiên cứu Bay Armstrong. Ảnh: Google Earth

Mẫu máy bay "chị em" với SR-71 là A-12 từng 2 lần trúng hỏa lực từ hệ thống tên lửa phòng không S-75 trên bầu trời miền Bắc Việt Nam, dẫn đến quyết định loại biên chỉ sau 1 năm hoạt động. Ngay cả SR-71 cũng từng suýt bị tên lửa S-75 của Triều Tiên bắn hạ vào thập niên 1980, và chỉ thoát hiểm nhờ hệ thống tác chiến điện tử chứ không hoàn toàn nhờ vào tốc độ vượt trội.

Giới phân tích nhận định, thách thức đối với các mẫu máy bay siêu tốc tương lai còn lớn hơn gấp nhiều lần, khi nhiều đối thủ tiềm tàng của Mỹ đều đã sở hữu những lá chắn phòng không đa tầng cực kỳ hiện đại. Trung Quốc đã đưa vào vận hành các hệ thống đánh chặn tầm cao như HQ-19 hay HQ-29, với khả năng vô hiệu hóa các mục tiêu di chuyển ở tốc độ cực thanh. 

Trong khi đó, Nga tiếp tục duy trì mạng lưới phòng không mật độ cao với các tổ hợp S-500 và A-235 đủ sức vươn tới các mục tiêu nằm ở rìa không gian. 

Dù không quân chiến thuật của Nga đang đối mặt với một số chậm trễ trong việc phát triển tiêm kích đánh chặn thế hệ mới tại vùng Bắc Cực, việc đưa một khí tài siêu tốc xâm nhập sâu vào không phận nước này vẫn là bài toán vô cùng mạo hiểm.

 Hệ thống tên lửa phòng không S-500 mang biệt danh Prometheus của Nga. Ảnh: Caspian New

Để vượt qua những rào cản này, thế hệ máy bay thử nghiệm tiếp theo của NASA không thể chỉ dựa vào tốc độ thuần túy mà phải tích hợp hàng loạt công nghệ tiên tiến như khả năng tàng hình, vật liệu chịu nhiệt thế hệ mới cùng các cảm biến kết nối mạng hiện đại. 

Việc đưa vào hoạt động cơ sở nghiên cứu động lực học bay mới tại Trung tâm Langley, với hầm gió hiện đại nhất trong 4 thập kỷ qua, cho thấy Mỹ đang chuẩn bị bài bản cho bước nhảy vọt này. 

Cho dù thiết kế bí ẩn được hé lộ là một máy bay có hay không có người lái, bước đi mới của NASA khẳng định quyết tâm khôi phục vị thế dẫn đầu của Mỹ trong cuộc đua chinh phục những giới hạn mới của bầu trời.