Nghiên cứu mới: Ung thư đang tăng nhanh hơn ở người trẻ

Một bệnh nhân đang được chụp CT. Ảnh minh hoạ: baranozdemir/Getty Images

Ung thư vẫn phổ biến hơn nhiều ở người lớn tuổi, nhưng những thay đổi trong mô hình bệnh đang ngày càng được ghi nhận ở các thế hệ trẻ. Phân tích dữ liệu ung thư tại Anh, Mỹ và Hà Lan do Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới thực hiện cho thấy số ca ung thư khởi phát sớm - được hiểu là ung thư được chẩn đoán trước 50 tuổi - đang gia tăng ở một số loại bệnh.

Tại Anh, nghiên cứu ghi nhận mức tăng đáng kể ở 7 loại ung thư: ung thư tuyến tiền liệt, đại trực tràng, thận, tử cung, vú, tuyến tuỵ, gan. Con số này là 5 loại tại Mỹ (ung thư thận, đại trực tràng, tử cung, vú và tuyến tụy,) và 4 loại tại Hà Lan (ung thư đại trực tràng, thận, gan và cổ tử cung).

Đáng chú ý, ung thư phổi lại đi theo hướng ngược lại. Tỷ lệ mắc bệnh ở người dưới 50 tuổi giảm tại cả Anh, Mỹ và Hà Lan, phù hợp với xu hướng tỷ lệ hút thuốc tiếp tục giảm ở những quốc gia này.

Lối sống có thể là một phần nguyên nhân

Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới, những thay đổi trên diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ béo phì gia tăng trên toàn cầu, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh và mức độ vận động thể chất chưa đủ. Sử dụng rượu, hút thuốc và tiếp xúc với một số yếu tố môi trường như chất ô nhiễm, hóa chất, nhựa, ô nhiễm nước và không khí cũng có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ.

Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới ước tính khoảng 40% số ca ung thư có liên quan đến những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi.

Tiến sĩ Giota Mitrou, Giám đốc điều hành phụ trách nghiên cứu và chính sách của Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới đánh giá xu hướng này là “đáng quan ngại”. Theo bà, phía sau mỗi con số là một người phải đối mặt với ung thư sớm hơn so với dự kiến của bản thân, gia đình và thậm chí bác sĩ.

Ung thư vẫn phổ biến hơn nhiều ở người lớn tuổi, nhưng những thay đổi trong mô hình bệnh đang ngày càng được ghi nhận ở các thế hệ trẻ. Ảnh: Jeff Moore/PA Wire

“Mặc dù ung thư vẫn phổ biến hơn nhiều ở người lớn tuổi, những thay đổi về mô hình bệnh ở các thế hệ trẻ cần được xem là một ưu tiên nghiêm túc trong nghiên cứu và phòng ngừa ung thư”, bà nói.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh chưa thể khẳng định những yếu tố lối sống nói trên là nguyên nhân trực tiếp duy nhất của xu hướng gia tăng ung thư khởi phát sớm.

Cần tìm lời giải cho ung thư ở người trẻ

Giáo sư Mark Lawler, chuyên gia về y tế số và gene học ung thư chuyển dịch tại Đại học Queen’s Belfast, mô tả xu hướng này như “một quả bom hẹn giờ” cần được xử lý càng sớm càng tốt. Theo ông, vấn đề đặc biệt đáng lo ngại khi diễn ra trong bối cảnh các yếu tố liên quan đến lối sống đang góp phần gây ra hàng nghìn ca tử vong.

Một trong những hướng nghiên cứu đáng chú ý đang được triển khai tại Anh là nghiên cứu của King’s College London với 250.000 người, do Cancer Research UK tài trợ. Nghiên cứu tập trung vào sự gia tăng ung thư đại trực tràng ở người trẻ, nhằm làm rõ mức độ đóng góp của các yếu tố nguy cơ ngày càng phổ biến so với khả năng phát hiện bệnh tốt hơn.

Việc xác định nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng đối với công tác phòng ngừa. Nếu một phần xu hướng có liên quan đến những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi, các biện pháp can thiệp về dinh dưỡng, vận động, kiểm soát cân nặng, sử dụng rượu và thuốc lá có thể đóng vai trò trong giảm nguy cơ bệnh.

Trong khi đó, nâng cao nhận thức về triệu chứng và tăng khả năng tiếp cận các phương pháp chẩn đoán cũng là một phần quan trọng của chiến lược phòng chống ung thư. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm thường mở ra nhiều lựa chọn điều trị hơn, nhưng đồng thời cũng cần tránh đánh đồng sự gia tăng số ca được chẩn đoán với sự gia tăng thực sự của nguy cơ mắc bệnh.