Bỏ bữa sáng, cơ thể sẽ ra sao?

Bữa sáng thường bị xem nhẹ trong nhịp sống bận rộn, khi nhiều người chọn ngủ thêm, uống tạm ly cà phê rồi đến trưa mới ăn. Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ, nguyên giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Dược TP.HCM, thói quen này không nhất thiết gây hại cho tất cả mọi người, nhưng nếu thực hiện thiếu khoa học có thể ảnh hưởng đến năng lượng, khả năng tập trung và chất lượng dinh dưỡng trong ngày.

Xu hướng “ăn sáng giờ trưa” ngày càng phổ biến, nhất là ở người trẻ và dân văn phòng. Một số người áp dụng nhịn ăn gián đoạn với mục tiêu kiểm soát cân nặng, cải thiện chuyển hóa hoặc đơn giản là thuận tiện hơn trong sinh hoạt.

Tuy nhiên, bác sĩ Vũ cho rằng không nên mặc định bỏ bữa sáng là cách tốt cho sức khỏe hay giảm cân. Hiệu quả của việc nhịn ăn phụ thuộc vào tổng lượng thực phẩm nạp vào, chất lượng bữa ăn, thời gian ăn và tình trạng sức khỏe của từng người.

Sau một đêm dài, cơ thể cần được bổ sung năng lượng để bắt đầu ngày mới. Với người quen ăn sáng, việc đột ngột bỏ bữa có thể khiến họ mệt mỏi, bồn chồn, khó tập trung, nhất là khi phải làm việc hoặc học tập với cường độ cao.

Một hệ quả dễ gặp khác là cảm giác đói tăng lên vào trưa hoặc tối. Khi đó, nhiều người có xu hướng ăn nhanh, ăn nhiều hoặc lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng. Nếu tổng lượng calo nạp vào vẫn cao hơn nhu cầu, việc bỏ bữa sáng không những không giúp giảm cân mà còn có thể khiến cân nặng tăng.

Bữa sáng cũng là một trong những cơ hội để bổ sung vitamin, khoáng chất và chất xơ. (Ảnh minh họa: Như Loan)

Bữa sáng cũng là một trong những cơ hội để bổ sung vitamin, khoáng chất và chất xơ. Khi thường xuyên bỏ bữa, đặc biệt ở người có chế độ ăn vốn không đa dạng, tổng lượng dưỡng chất trong ngày có thể không đáp ứng nhu cầu.

Một số nghiên cứu quan sát từng ghi nhận mối liên quan giữa thói quen bỏ bữa sáng với nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa và tim mạch. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào việc có ăn sáng hay không để kết luận một người sẽ mắc bệnh, bởi cân nặng, chất lượng chế độ ăn, vận động, giấc ngủ và nhiều yếu tố khác cũng đóng vai trò quan trọng.

Việc nhịn sáng rồi ăn một bữa rất lớn vào buổi trưa cũng có thể khiến một số người đầy bụng, khó tiêu hoặc làm triệu chứng trào ngược trở nên khó chịu hơn.

Theo bác sĩ Vũ, số bữa ăn không phải yếu tố duy nhất quyết định việc tăng hay giảm cân. Một người ăn hai bữa vẫn có thể tăng cân nếu tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu của cơ thể.

Ngược lại, một số người khỏe mạnh có thể áp dụng chế độ ăn giới hạn thời gian và vẫn duy trì được cân nặng nếu tổng khẩu phần, thành phần dinh dưỡng và thời điểm ăn được kiểm soát hợp lý.

Điều đáng lưu ý là không nên biến việc nhịn ăn thành cuộc “nhịn đói” kéo dài. Nếu bỏ bữa sáng nhưng đến trưa và tối lại ăn quá nhiều, ưu điểm của việc cắt giảm một bữa gần như không còn.

Muốn giảm cân bền vững, điều quan trọng hơn là kiểm soát khẩu phần, ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng, tăng rau và chất xơ, lựa chọn nguồn đạm phù hợp, hạn chế đồ uống nhiều đường và duy trì vận động. Giấc ngủ và khả năng kiểm soát căng thẳng cũng ảnh hưởng đến cảm giác đói và hành vi ăn uống.

Bác sĩ Vũ khuyến nghị người có thói quen ăn sáng nên duy trì giờ ăn tương đối ổn định, có thể dùng bữa sau khi thức dậy khoảng 30 phút đến một giờ và ưu tiên ăn trước 8h.

Quan trọng hơn thời điểm chính xác là thành phần của bữa ăn. Một bữa sáng nên có sự kết hợp giữa tinh bột, protein, chất béo lành mạnh, rau hoặc trái cây để cung cấp năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết.

Các món quen thuộc như phở, bún, hủ tiếu, bánh mì có thể trở thành bữa sáng phù hợp nếu được lựa chọn và kết hợp hợp lý. Có thể bổ sung trứng, thịt, cá, sữa, đậu nành hoặc các loại hạt để tăng protein.

Ngược lại, một chiếc bánh ngọt hay đồ uống nhiều đường có thể khiến năng lượng được nạp vào nhanh nhưng cảm giác no không kéo dài. Người ăn sáng thường xuyên bằng những thực phẩm này dễ thiếu chất xơ, protein và các vi chất cần thiết.

Trái cây cũng không nên được xem là lựa chọn duy nhất cho bữa sáng. Đây là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ tốt nhưng thường ít protein và năng lượng. Ăn thêm trứng, sữa chua không đường, các loại hạt hoặc nguồn đạm khác sẽ giúp bữa ăn cân đối hơn.

Một ly nước sau khi thức dậy cũng giúp bù lượng dịch mất đi trong đêm. Trong khi đó, thực phẩm chế biến sẵn, món quá nhiều đường hoặc quá nhiều chất béo nên được hạn chế.

“Không có một công thức ăn sáng phù hợp với tất cả mọi người”, bác sĩ Vũ nói. Người khỏe mạnh có thể lựa chọn thời gian và số bữa phù hợp với lịch sinh hoạt, miễn bảo đảm đủ năng lượng và dưỡng chất. Với người cao tuổi, trẻ em, người suy nhược hoặc có bệnh nền, việc thay đổi giờ ăn nên được cân nhắc kỹ hơn.

Thay vì chạy theo trào lưu bỏ bữa sáng, mỗi người nên nhìn vào toàn bộ chế độ ăn trong ngày. Một giờ ăn phù hợp, khẩu phần vừa đủ và thực phẩm đa dạng mới là nền tảng quan trọng để duy trì sức khỏe lâu dài.