Nghiên cứu sinh Việt và hành trình tìm hiểu khoáng sét từ Trái Đất đến Sao Hỏa

Từ ước mơ kiến trúc sư đến những dấu mốc nghiên cứu quốc tế

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình làm nông ở Đồng Nai, Trung từng muốn trở thành kiến trúc sư. Tuy nhiên, điều kiện học vẽ và tài chính gia đình khi đó còn khó khăn, buộc anh thay đổi lựa chọn. Trung bắt đầu học Hóa học tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM.

Quyết định đó là cách anh điều chỉnh hướng đi cho phù hợp với hoàn cảnh và thế mạnh của bản thân. Hóa học cũng không phải lựa chọn hoàn toàn xa lạ, bởi môn học này đã hấp dẫn Trung từ những năm trung học.

Anh thích việc có thể dùng kiến thức để giải thích những hiện tượng gần gũi, từ màu sắc khác nhau của vật chất đến quá trình nước chảy đá mòn. Càng học, Trung càng nhận ra, còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải. Sự tò mò ấy dần đưa anh từ hóa học đến địa hóa học, đất đá, khoáng vật và nước.

Nguyễn Quốc Trung hiện là nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành địa hóa học tại Thụy Điển.

Sau thời gian học tại Việt Nam, Trung nhận học bổng sang Thụy Điển. Anh hoàn thành chương trình cử nhân, thạc sĩ tại Đại học Umeå và hiện là nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành Địa hóa học.

Hướng nghiên cứu xuyên suốt của Trung tập trung vào khoáng sét. Ở nghiên cứu cơ bản, anh tìm hiểu cách khoáng sét hấp thụ và lưu giữ nước trong những môi trường cực lạnh, cực khô. Qua đó, nghiên cứu góp phần tìm hiểu sự hình thành và tồn tại của nước trong điều kiện khắc nghiệt. Về ứng dụng, anh nghiên cứu tổng hợp khoáng sét từ chất thải mỏ dùng nhằm ngừa rỉ axit mỏ.

Năm 2025, Trung nhận giải “Báo cáo xuất sắc” tại Hội nghị Khoa học quốc tế AIPEA ở Dublin, giải “Poster xuất sắc” tại Thụy Điển và LPI Career Development Award 2025 của Viện Mặt trăng và Hành tinh (Hoa Kỳ).

Anh cũng nhận tài trợ, hỗ trợ nghiên cứu từ nhiều tổ chức khoa học tại Thụy Điển, châu Âu và Hoa Kỳ. Sau LPI Career Development Award 2025, Trung được Đại sứ quán Việt Nam tại Thụy Điển đề cử Giải thưởng Khoa học Công nghệ “Quả Cầu Vàng” 2026.

Dù vậy, Trung cho rằng, thay đổi đáng kể nhất trong 2 năm qua không nằm ở một giải thưởng. Anh chuyển từ mong muốn khám phá khoa học cơ bản sang suy nghĩ tìm cách vận dụng những kiến đó để giải quyết các vấn đề thực tế.

“Mình muốn không chỉ cố gắng hiểu và giải quyết các vấn đề khoa học cơ bản, mà còn dùng những hiểu biết đó để góp phần giải quyết các vấn đề môi trường của xã hội”, Trung chia sẻ.

Nguyễn Quốc Trung trong quá trình thực hiện nghiên cứu tại phòng thí nghiệm ở Thụy Điển.

Từng học bổ túc tiếng Anh và học cách chấp nhận kết quả ngoài dự đoán

Trước khi có thể học tập và trình bày nghiên cứu trong môi trường quốc tế, ngoại ngữ từng là rào cản lớn với Trung. Khi mới vào đại học, anh trượt bài đánh giá năng lực tiếng Anh và phải học lớp bổ túc. Việc không đọc được nhiều tài liệu và ngại giao tiếp với bạn bè quốc tế từng khiến anh tự ti.

Trung bắt đầu lại bằng những việc đơn giản. Mỗi ngày, anh học vài từ mới, tự học ngữ pháp trên mạng, luyện nghe và phát âm qua YouTube. Dù tiếng Anh còn yếu, Trung vẫn tham gia câu lạc bộ để có môi trường tiếp xúc với những người sử dụng ngoại ngữ tốt hơn.

Sau khoảng hai năm, vốn từ và ngữ pháp được cải thiện nhưng giao tiếp vẫn là điểm yếu. Trung quyết định học thêm tiếng Anh du lịch để đặt mình vào hoàn cảnh phải nói chuyện và làm việc với người nước ngoài. Kỹ năng này sau đó giúp anh tìm việc làm thêm khi còn là sinh viên, phần nào giảm gánh nặng tài chính cho gia đình.

“Năm từ mới mỗi ngày có vẻ rất ít, nhưng sau nhiều năm, những bước nhỏ có thể đưa mình đến một nơi rất xa”, Trung nói. Hiện anh tiếp tục áp dụng cách học này với tiếng Thụy Điển: Duy trì từng chút mỗi ngày và chủ động đặt mình vào môi trường phải sử dụng ngôn ngữ.

Ngoài ra, để theo nghiên cứu lâu dài, Trung cố gắng không làm việc quá 8 tiếng mỗi ngày và duy trì cuộc sống bên ngoài phòng thí nghiệm. Anh chơi cầu lông, nấu ăn, học ngoại ngữ, gặp bạn bè và tham gia các hoạt động của cộng đồng người Việt tại Thụy Điển.

Trung vẫn đặt mục tiêu dài hạn là góp phần kết nối các trường đại học quốc tế với Việt Nam. Khi chưa có nhiều khả năng thúc đẩy hợp tác chính thức, anh chọn bắt đầu bằng việc chia sẻ kinh nghiệm về du học, nghiên cứu và cuộc sống tại Thụy Điển, giúp các bạn trẻ bớt lúng túng khi tìm bước đi đầu tiên.

Ảnh: NVCC