Ngoại giao Việt Nam: Từ hội nhập đến đóng góp chủ động cho các vấn đề toàn cầu

Đây không đơn thuần là một chuyến đi cấp cao theo lịch ngoại giao thường niên, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng: năm mới, khí thế mới, tư duy mới trong cách Việt Nam định vị mình giữa những chuyển động phức tạp của thế giới.

Chuyến đi gắn với việc tham dự khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza, một diễn đàn quốc tế hướng tới các giải pháp đối thoại và ổn định. Trong bối cảnh các điểm nóng toàn cầu vẫn liên tục thử thách trật tự quốc tế, sự hiện diện của lãnh đạo cao nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam mang thông điệp rõ ràng: Việt Nam không đứng ngoài các nỗ lực chung vì hòa bình. Điều này phản ánh một bước phát triển tự nhiên của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa, nơi lợi ích quốc gia gắn với trách nhiệm quốc tế.

Chuyến đi cũng đánh dấu lần công du Hoa Kỳ đầu tiên của ông Tô Lâm kể từ khi tái cử Tổng Bí thư. Khoảng thời gian chuyển giao năm mới vì thế trở thành một “khung thời gian biểu tượng”: Việt Nam bước vào chu kỳ phát triển mới với tâm thế chủ động hơn trên bàn cờ ngoại giao. Trong quan hệ Việt - Mỹ, tính biểu tượng này càng rõ ràng khi 2 nước đã và đang chuyển từ hợp tác thực dụng sang hợp tác chiến lược sâu rộng hơn, phản ánh sự trưởng thành của lòng tin và lợi ích song phương.

Ngày 18/2, Tổng Bí thư Tô Lâm lên đường tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Washington D.C., Mỹ. Ảnh: TTXVN

Mỹ từ lâu là đối tác kinh tế quan trọng của Việt Nam, và các thông tin từ truyền thông quốc tế như Reuters và Bloomberg cho thấy nội dung thương mại nhiều khả năng là một phần trọng tâm của chương trình nghị sự. Điều này không gây ngạc nhiên. Thương mại luôn là trụ cột giúp quan hệ song phương duy trì động lực thực chất. Nhưng điều đáng chú ý là cách thương mại ngày nay được nhìn nhận: không chỉ là trao đổi hàng hóa, mà còn là hợp tác công nghệ, chuỗi cung ứng, hàng không và các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Khi Việt Nam định vị mình là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới kinh tế toàn cầu, mỗi cuộc đối thoại cấp cao đều mang ý nghĩa mở rộng không gian phát triển dài hạn.

Từ góc nhìn rộng hơn, chuyến công tác phản ánh sự thay đổi trong vai trò quốc tế của Việt Nam. Nếu trước đây, ưu tiên đối ngoại tập trung vào ổn định và hội nhập, thì nay trọng tâm dần mở rộng sang đóng góp chủ động cho các vấn đề toàn cầu. Việc tham gia một diễn đàn về hòa bình Trung Đông cho thấy Việt Nam sẵn sàng bước ra khỏi phạm vi khu vực để thể hiện tiếng nói cân bằng, xây dựng, điều phù hợp với truyền thống ngoại giao hòa hiếu và kinh nghiệm lịch sử của đất nước.

Quan hệ Việt - Mỹ trong nhiều năm qua đã phát triển theo hướng thực chất, dựa trên lợi ích song trùng. Hai nền kinh tế bổ trợ cho nhau; hai hệ thống chính trị khác biệt nhưng tìm thấy điểm chung trong ổn định và phát triển. Chính vì vậy, mỗi chuyến thăm cấp cao không chỉ mang tính nghi thức mà còn là cơ hội rà soát và tái khẳng định cam kết chiến lược. Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, chuỗi cung ứng tái cấu trúc và cạnh tranh công nghệ gia tăng, việc duy trì đối thoại ở cấp cao nhất giúp cả hai bên chủ động thích ứng.

Yếu tố “năm mới, khí thế mới” không chỉ là một hình ảnh văn hóa. Nó phản ánh tâm thế xã hội và chính trị: khởi đầu một chu kỳ với tinh thần quyết đoán và tự tin. Trong đối ngoại, khí thế ấy thể hiện ở việc Việt Nam không chỉ phản ứng trước thay đổi toàn cầu, mà còn tìm cách định hình vai trò của mình. Một chuyến công tác ngay đầu năm vì thế giống như lời tuyên bố mềm: Việt Nam sẵn sàng bước vào năm mới với tầm nhìn mở và hành động cụ thể.

Một điểm đáng chú ý khác là sự liên tục trong chiến lược ngoại giao cấp cao. Việc lãnh đạo Việt Nam duy trì các kênh đối thoại với những trung tâm quyền lực lớn cho thấy tính ổn định của đường lối đối ngoại. Sự ổn định này tạo niềm tin cho đối tác, đồng thời gửi tín hiệu tích cực đến cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế. Trong thế giới hiện đại, nơi chính trị và kinh tế đan xen chặt chẽ, mỗi cử chỉ ngoại giao đều có tác động lan tỏa.

Bối cảnh toàn cầu hiện nay đòi hỏi các quốc gia tầm trung như Việt Nam phải linh hoạt và chủ động hơn bao giờ hết. Cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, xung đột khu vực và áp lực kinh tế khiến môi trường quốc tế trở nên khó lường. Trong hoàn cảnh ấy, việc duy trì quan hệ cân bằng, mở rộng hợp tác và tham gia vào các cơ chế hòa bình là lựa chọn hợp lý. Chuyến đi của Tổng Bí thư vì vậy có thể được nhìn nhận như một bước đi củng cố vị thế: Việt Nam là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm và cầu nối đối thoại.

Cũng cần thấy rằng ngoại giao ngày nay không chỉ là chuyện giữa các chính phủ. Nó tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội trong nước. Mỗi thỏa thuận thương mại, mỗi cam kết hợp tác công nghệ hay giáo dục đều mở ra cơ hội cho doanh nghiệp và người lao động. Vì thế, người dân có lý do để quan tâm tới những chuyến công tác cấp cao: chúng phản ánh hướng đi dài hạn của đất nước.

Khi nhìn lại hành trình phát triển quan hệ Việt - Mỹ trong 3 thập kỷ qua, có thể thấy một đường cong đi lên ổn định. Từ bình thường hóa đến hợp tác chiến lược, từ thương mại cơ bản đến chuỗi giá trị cao, mối quan hệ ấy cho thấy khả năng vượt qua khác biệt để tìm điểm chung. Chuyến công tác đầu năm Bính Ngọ là một chương tiếp nối trong câu chuyện đó, nơi ngoại giao trở thành công cụ thúc đẩy phát triển và đóng góp cho hòa bình.

Năm mới thường gợi cảm hứng về những mục tiêu dài hạn. Trong đối ngoại, mục tiêu ấy là xây dựng một môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển, đồng thời nâng cao vị thế quốc gia. Chuyến đi Mỹ của Tổng Bí thư Tô Lâm hội tụ cả 2 yếu tố: củng cố quan hệ với đối tác quan trọng và khẳng định vai trò xây dựng của Việt Nam trên diễn đàn quốc tế. Nó cho thấy một Việt Nam bước vào năm mới với tâm thế tự tin, sẵn sàng đối thoại, hợp tác và chia sẻ trách nhiệm.

Nếu xem đối ngoại là chiếc cầu nối giữa quốc gia và thế giới, thì mỗi chuyến đi cấp cao giống như một nhịp cầu mới được gia cố. Đầu năm Bính Ngọ, nhịp cầu ấy hướng về Mỹ không chỉ mang ý nghĩa song phương, mà còn mở ra không gian rộng hơn cho sự hiện diện quốc tế của Việt Nam. Trong một thế giới nhiều biến động, thông điệp về hợp tác và hòa bình vì thế càng trở nên giá trị.

Chuyến công tác lần này, nhìn từ góc độ biểu tượng lẫn thực chất, phản ánh một xu thế rõ ràng: Việt Nam đang bước vào giai đoạn đối ngoại chủ động hơn, sâu rộng hơn và gắn kết hơn với các vấn đề toàn cầu. Năm mới mở ra không chỉ bằng những kỳ vọng, mà bằng những hành động cụ thể, và chuyến đi Mỹ của Tổng Bí thư chính là một trong những dấu mốc đầu tiên của hành trình ấy.

Lê Thọ Bình