Ngứa do lạnh có nguy hiểm không?

Tình trạng này thường được gọi là ngứa do lạnh - một rối loạn da liễu phổ biến khi thời tiết chuyển lạnh và hanh khô.

Ngứa do lạnh là tình trạng da xuất hiện cảm giác ngứa ngáy khi tiếp xúc với thời tiết lạnh hoặc trong mùa đông. Biểu hiện có thể xảy ra ở nhiều mức độ, từ ngứa nhẹ, thoáng qua cho đến ngứa dữ dội, kéo dài. Tình trạng này thường không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây khó chịu, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt là giấc ngủ.

Ngứa do lạnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, song thường gặp nhiều hơn ở người cao tuổi, trẻ em, người có làn da khô, người mắc các bệnh da liễu mạn tính hoặc người làm việc trong môi trường lạnh, ít độ ẩm.

Vì sao mùa đông dễ bị ngứa?

Nguyên nhân chính gây ngứa vào mùa lạnh là do thời tiết hanh khô. Khi nhiệt độ giảm, độ ẩm không khí thấp, chức năng điều tiết của tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn trên da bị suy giảm. Lượng dầu tự nhiên giúp giữ ẩm cho da tiết ra ít hơn, khiến da mất nước, trở nên khô ráp, dễ bong tróc và nứt nẻ.

Lớp hàng rào bảo vệ da bị suy yếu làm các đầu mút thần kinh dưới da dễ bị kích thích, từ đó gây cảm giác ngứa. Đây là lý do vì sao ngứa do lạnh thường xuất hiện rõ rệt hơn so với các mùa khác trong năm.

Nhiều người nhận thấy cảm giác ngứa tăng rõ rệt vào ban đêm, đặc biệt khi trời càng lạnh thì càng ngứa nhiều. Nguyên nhân là do ban đêm nhiệt độ môi trường giảm sâu, độ ẩm thấp hơn, da càng mất nước nhiều hơn. Bên cạnh đó, vào ban đêm, cơ thể ít bị phân tán bởi các hoạt động nên cảm giác ngứa càng trở nên rõ rệt.

Việc đắp chăn dày, mặc nhiều lớp quần áo cũng có thể khiến da bị bí, tăng kích thích cơ học lên vùng da khô, làm tình trạng ngứa thêm trầm trọng.

Người có cơ địa da khô hoặc tiền sử bệnh da liễu dễ bị ngứa.

Những ai dễ bị ngứa do lạnh?

Không phải ai cũng bị ngứa do lạnh với mức độ giống nhau. Một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn, bao gồm:

Người cao tuổi: Tuổi càng cao, tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn hoạt động càng kém, da khô tự nhiên hơn, dễ ngứa khi thời tiết lạnh.

Trẻ em: Da trẻ mỏng, hàng rào bảo vệ da chưa hoàn thiện nên dễ bị mất nước và kích ứng.
Người có cơ địa da khô hoặc tiền sử bệnh da liễu: Viêm da cơ địa, vảy nến, chàm… thường nặng lên vào mùa đông.
Người mắc bệnh mạn tính: Đái tháo đường, suy thận, bệnh gan, rối loạn tuyến giáp… cũng có thể làm da khô và dễ ngứa hơn.

Ngứa do lạnh có nguy hiểm không?

Ngứa da do lạnh thường xuất hiện ở những vùng da hay tiếp xúc với môi trường bên ngoài như tay, chân, cẳng chân, mặt, cổ, lưng.

Da có thể khô, bong vảy mịn hoặc nứt nẻ. Một số trường hợp xuất hiện các mảng da đỏ nhẹ, sần sùi, nhưng thường không có tổn thương đặc hiệu.

Ngứa có thể âm ỉ hoặc dữ dội, tăng khi gãi. Việc gãi nhiều có thể gây trầy xước da, làm tăng nguy cơ viêm da, nhiễm trùng thứ phát, khiến tình trạng bệnh kéo dài và khó điều trị hơn.

Về bản chất, ngứa do lạnh thường là tình trạng lành tính. Tuy nhiên, nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách, việc gãi nhiều có thể gây tổn thương da, dẫn đến viêm da tiếp xúc, viêm da bội nhiễm, thậm chí hình thành các tổn thương mạn tính, gây thâm sạm, sẹo xấu.

Ngoài ra, ngứa kéo dài còn ảnh hưởng lớn đến giấc ngủ, gây mất ngủ, mệt mỏi, suy giảm chất lượng cuộc sống, đặc biệt ở người cao tuổi.

Cách phòng ngừa ngứa do lạnh hiệu quả

Phòng ngừa ngứa do lạnh chủ yếu tập trung vào việc giữ ẩm cho da và bảo vệ da trước thời tiết hanh khô. Người dân nên hạn chế tắm nước quá nóng, vì nước nóng làm mất lớp dầu tự nhiên trên da, khiến da càng khô hơn. Thời gian tắm nên ngắn, chỉ khoảng 5–10 phút.

Sau khi tắm, cần lau khô nhẹ nhàng và thoa kem dưỡng ẩm ngay khi da còn hơi ẩm để giúp khóa nước trong da. Nên lựa chọn các loại kem dưỡng ẩm phù hợp với da khô, không mùi hoặc ít chất kích ứng.

Uống đủ nước mỗi ngày, tăng cường ăn rau xanh, hoa quả, các thực phẩm giàu vitamin A, E và omega-3 cũng giúp cải thiện tình trạng da khô từ bên trong.

Điều trị ngứa do lạnh như thế nào?

Trong trường hợp ngứa nhẹ, việc chăm sóc da đúng cách, giữ ẩm đều đặn thường mang lại hiệu quả rõ rệt. Nếu ngứa nhiều, bác sĩ có thể chỉ định thêm các loại kem bôi làm dịu da, thuốc kháng histamin đường uống để giảm ngứa, đặc biệt khi ngứa nhiều về đêm.

Tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc bôi chứa corticoid kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì có thể gây mỏng da và nhiều tác dụng phụ khác.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người bị ngứa do lạnh nên đi khám khi tình trạng ngứa kéo dài, không cải thiện dù đã dưỡng ẩm đầy đủ; ngứa dữ dội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ; da xuất hiện các tổn thương bất thường như đỏ nhiều, rỉ dịch, nứt nẻ sâu hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.

Việc thăm khám sớm giúp phân biệt ngứa do lạnh đơn thuần với các bệnh da liễu khác, từ đó có hướng điều trị phù hợp và hiệu quả hơn.

Tóm lại: Ngứa do lạnh là tình trạng thường gặp vào mùa đông, tuy không nguy hiểm nhưng gây nhiều khó chịu nếu không được chăm sóc đúng cách. Việc chủ động giữ ẩm cho da, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và thăm khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp người dân vượt qua mùa lạnh một cách dễ chịu, an toàn hơn, đồng thời bảo vệ sức khỏe làn da lâu dài.

BS Nguyễn Văn Thành