Ngựa trong nhịp sáng tạo mới

Công chúng trẻ khám phá hình tượng linh vật năm Bính Ngọ tại một triển lãm ở Không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm.

Tại triển lãm “Mã hóa” do nhóm nghệ sĩ 39Concept thực hiện tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), tác phẩm “Bạch Mã Hồng Mai” của họa sĩ Vương Linh (sinh năm 1988) được nhiều người xem chú ý. Lấy cảm hứng từ ngựa chín hồng mao trong văn hóa dân gian, tác giả lựa chọn một hướng đi khác với lối thể hiện quen thuộc, gắn ngựa với tốc độ hay sức mạnh chinh phục. Nữ họa sĩ chia sẻ: “Năm nay, sẽ có nhiều họa sĩ vẽ ngựa. Đây là hình tượng dễ phát triển với những chuyển động mạnh mẽ như “mã đáo thành công” hay “ngựa phi nước đại”, nhưng tôi không muốn đi theo số đông”.

Theo họa sĩ Vương Linh, hình ảnh chú ngựa nằm tĩnh tại trong cỏ cây hoa lá có thể giúp con người tìm thấy cảm giác thư thái, cân bằng giữa cuộc sống nhiều áp lực. Từ góc nhìn ấy, “thịnh vượng” không chỉ là tiến về phía trước, mà còn là khả năng dừng lại, tích lũy nội lực, lắng nghe chính mình.

Ở một hướng tiếp cận khác, khu trưng bày “Ngựa về phố” ở Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) khẳng định sức sống của chất liệu truyền thống qua các tác phẩm ngựa sơn mài của họa sĩ Lê Huy (sinh năm 1984) và nhóm Lamphong Studio. Những chú ngựa thủ công sử dụng năm mầu trong ngũ hành, hoa văn mây đao lửa đặc trưng của mỹ thuật Việt Nam, mang đến vẻ đẹp vừa cổ điển vừa đương đại. Tạo hình ngựa đầy đặn, hiên ngang, dáng thong dong, viên mãn. Ngựa không phi nước đại, mà vững bước tiến về phía trước, gợi cảm giác tự tin, làm chủ vận mệnh. Điểm nhấn đặc biệt là trên lưng ngựa gắn con diều “cung trăng đuổi phượng” bằng đồng thau.

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, triển lãm “Ngựa ngựa đầu năm” của các sinh viên và cựu sinh viên Khoa Mỹ thuật công nghiệp, Trường đại học Tôn Đức Thắng lại tựa như một phiên chợ Tết thu nhỏ, nơi mỗi sản phẩm là một lời chúc năm mới được thể hiện bằng ngôn ngữ tạo hình riêng. Ngựa làm bằng gỗ, gốm, đất sét, sơn mài, nhựa, kim tuyến hay vải thổ cẩm... với những sắc thái khác nhau, từ mộc mạc đến hiện đại, từ dễ thương đến độc lạ. Các sản phẩm được thiết kế với tính ứng dụng như trang trí nội thất hoặc phụ kiện cá nhân, quà tặng...

Bên cạnh đó, nếu các triển lãm trực tiếp cho thấy chiều sâu chất liệu và kỹ thuật, thì không gian trực tuyến lại mở ra biên độ sáng tạo rộng lớn cho các họa sĩ, nghệ sĩ đồ họa trẻ. Cuộc thi “Vẽ con ngựa” do diễn đàn Vietnam Local Artist Group tổ chức vừa vinh danh 36 tác phẩm xuất sắc nhất trong số 570 tác phẩm dự thi. Đây là hoạt động thường niên từ năm 2019 của cộng đồng họa sĩ vẽ minh họa lớn nhất trong nước, nhằm khuyến khích sáng tạo và gây quỹ từ thiện. Những bức họa được tuyển chọn sẽ trở thành lịch, bao lì xì, sản phẩm lưu niệm... toàn bộ lợi nhuận được dùng để hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

Năm nay, nhiều nghệ sĩ trẻ khai thác ngựa từ các tên phố Hà Nội như Hàng Mã, Mã Mây, Kim Mã, gắn với tích xưa nhưng được thể hiện bằng phong cách trẻ trung, gần gũi. Đáng chú ý, dù hình thức bắt mắt nhưng bản sắc Việt Nam vẫn được các tác giả chú trọng tôn vinh qua mầu sắc hay các chi tiết vùng miền, như :“Bính Ngọ tường vân” của tác giả Trần Công Đức; “Quê ngoại có một di sản” của Nguyễn Ngọc Thành,: hay “Về quê ăn Tết Bính Ngọ” của Nguyễn Thanh Vân và Nguyễn Duy Khương...

Qua các cách tiếp cận đa dạng, các họa sĩ đương đại đang chuyển dịch rõ nét từ mô phỏng sang “thổi hồn”. Hình tượng ngựa được biến tấu, gửi gắm khát khao tự do sáng tạo, bứt phá và hành trình nhận thức của con người trước thế giới không ngừng chuyển động. Từ triển lãm trực tiếp đến không gian số, từ chất liệu xưa đến thiết kế ứng dụng thời nay, ngựa đã và đang bền bỉ kể câu chuyện thời đại, góp phần chuyển tải các giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng theo cách gần gũi, mới mẻ hơn.

MỸ HẠNH