Người dân mòn mỏi chờ bồi thường, tái định cư

Dự án chậm tiến độ kéo dài

Dự án Khu du lịch nhà ở sinh thái Sunspa-Đảo Yến (gọi tắt là dự án) có tổng mức đầu tư 867,633 tỉ đồng với diện tích đất, mặt nước dự kiến sử dụng 60,87ha. Trong đó, diện tích trong ranh giới dự án 37,64ha, ngoài ranh giới dự án 23,23ha gồm mặt nước và bãi cát bờ biển.

Dự án có mục tiêu xây dựng khu du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, góp phần phát triển ngành Du lịch, đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội... Quy mô gồm các hạng mục: Khu biệt thự, khu resort, khu khách sạn cao cấp, khu công trình công cộng, bãi cát ven biển... Nhà đầu tư (NĐT) là Công ty CP Tập đoàn Trường Thịnh.

Dự án được UBND tỉnh Quảng Bình (cũ) chấp thuận chủ trương đầu tư vào ngày 26/10/2016 và đến ngày 4/4/2018 được Ban Quản lý Khu Kinh tế (BQL KKT) tỉnh ban hành quyết định điều chỉnh tiến độ thực hiện. Cụ thể, dự án hoàn thành GPMB và giao đất trong quý III/2018, hoàn thành xây dựng khu khách sạn và hạ tầng kỹ thuật trong quý III/2019, hoàn thành khu du lịch công cộng trong quý IV/2020, hoàn thành khu biệt thự, resort trong quý IV/2021.

Khu vực đất thực hiện dự án Khu du lịch nhà ở sinh thái Sunspa-Đảo Yến, sau 10 năm có quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư, vẫn chưa hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng -  Ảnh: B.T

Kết quả thanh tra của Thanh tra tỉnh vào tháng 6/2026 cho thấy, dự án vẫn chưa hoàn thành công tác GPMB và giao đất; chưa triển khai thi công xây dựng các hạng mục công trình; chưa được giao đất, cho thuê đất. Trong khi mốc hoàn thành toàn bộ dự án theo tiến độ được điều chỉnh là quý IV/2021, dự án đã chậm tiến độ vượt quá 24 tháng theo quy định của Luật Đầu tư và thuộc diện chậm tiến độ, kéo dài.

Nhiều vi phạm

Dự án thuộc trường hợp NĐT phải thực hiện ký quỹ, bảo đảm thực hiện dự án đầu tư theo quy định đối với phần diện tích đất, mặt nước thực hiện dự án (60,87ha). Theo quy định, việc ký quỹ phải được thực hiện sau khi dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư và trước thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án. Tuy nhiên, trên thực tế, dự án đã được triển khai nhiều bước, như: Ban hành thông báo thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường và thực hiện các thủ tục GPMB để chuẩn bị triển khai dự án.

Cùng đó, công tác bồi thường, hỗ trợ, GPMB đã được triển khai từ năm 2016, sau khi NĐT ký hợp đồng số 13/2016/HĐ-GPMB, ngày 15/11/2016 về thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, GPMB dự án với Trung tâm Phát triển quỹ đất (PTQĐ) Quảng Trạch. Đồng thời, UBND huyện Quảng Trạch (cũ) đã ban hành các quyết định về thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho 62 hộ gia đình bị ảnh hưởng do GPMB phục vụ dự án.

Theo đó, tổng số tiền bồi thường, hỗ trợ GPMB là 40,666 tỉ đồng. Thế nhưng, đến thời điểm thanh tra, NĐT vẫn chưa hoàn thành thủ tục bảo đảm thực hiện dự án, chưa nộp tiền ký quỹ hoặc có bảo lãnh ngân hàng về nghĩa vụ ký quỹ. Việc này vi phạm quy định của Luật Đầu tư và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Bà Nguyễn Thị Huân, ở xã Phú Trạch, có 3.000m2 đất ở và đất trồng cây lâu năm, nhưng hơn 10 năm qua, không thể chuyển nhượng cho con của mình vì đất đã có quyết định về thu hồi đất - Ảnh: B.T

Đến thời điểm thanh tra, NĐT cũng mới chi trả được cho 22/62 hộ dân với tổng số tiền hơn 13,759 tỉ đồng, còn 40/62 trường hợp chưa được chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, với tổng số tiền hơn 26,906 tỉ đồng. Nguyên nhân do NĐT chưa nộp đủ số tiền đã được phê duyệt để chi trả. Việc này đã vi phạm quy định của Luật Đất đai. Đồng thời, đến thời điểm thanh tra, dự án chậm tiến độ gần 5 năm, song NĐT vẫn chưa hoàn thiện các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư theo quy định, vi phạm quy định của Luật Đầu tư.

Đáng nói, qua thanh tra còn cho thấy, Trung tâm PTQĐ Quảng Trạch đã bàn giao 30ha đất cho NĐT quản lý là không đúng thẩm quyền. Việc này vi phạm quy định tại Điều 59 Luật Đất đai năm 2013.

Nhiều hệ lụy

Việc NĐT chưa nộp đủ số tiền bồi thường, hỗ trợ, GPMB theo phương án được UBND huyện Quảng Trạch (cũ) phê duyệt đã kéo dài thời gian thực hiện GPMB, khiến dự án chưa đủ điều kiện để giao đất, cho thuê đất; không thể triển khai thi công và là một trong những nguyên nhân khiến dự án chậm tiến độ kéo dài.

Gia đình bà Lê Thị Tam, ở thôn 19/5, xã Phú Trạch, trình bày nỗi khổ của gia đình khi đất nằm trong khu vực dự án “treo” hàng chục năm qua - Ảnh: B.T

Việc NĐT chưa nộp đủ số tiền đã được phê duyệt để chi trả cho 40 hộ dân còn lại đã dẫn đến các hộ dân này rơi vào tình cảnh “đi không được, ở không xong” suốt 10 năm qua và phát sinh nhiều hệ lụy trong cuộc sống, sinh hoạt. Điển hình nhất, vì đất nằm trong quy hoạch thu hồi khiến bà con không thể tách thửa cho con; không thể sửa chữa, cải tạo dù nhà đã xuống cấp... Hay như việc thế chấp đất ở ngân hàng để vay vốn phục vụ phát triển kinh tế cũng không thể thực hiện, dẫn đến sinh kế bị ngưng trệ...

Bà Nguyễn Thị Huân ở thôn 19/5, xã Phú Trạch, cho biết: Nhà xuống cấp, nhưng gia đình không thể sửa chữa hay nâng cấp nhà. Thửa đất rộng hơn 3.000m2 của gia đình nằm trọn trong ranh giới thu hồi phục vụ dự án, vì vậy, suốt nhiều năm qua, gia đình bà không thể thực hiện được các quyền pháp luật quy định đối với mảnh đất của mình.

Ngay như việc muốn tách thửa, làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 2 vợ chồng con trai bà là anh Nguyễn Duy Hoàng và chị Lê Thị Tam để 2 vợ chồng chủ động cuộc sống và tính toán hướng phát triển kinh tế của gia đình, nhưng cũng đành chịu.

Ông Nguyễn Quang Cảnh, ở xã Phú Trạch, phản ánh nỗi khổ 10 năm gia đình ông phải chờ nhận tiền bồi thường - Ảnh: B.T

Tương tự, gia đình ông Nguyễn Quang Cảnh và bà Phạm Thị Ngọc, ở thôn 19/5, có 3 người con, trong đó 2 người con có đất nằm trong phần đất của bố mẹ. Theo thông tin gia đình cung cấp, tại thời điểm thực hiện phương án bồi thường, tổng giá trị được tính toán là khoảng 3,6 tỉ đồng. Tuy nhiên, sau gần 10 năm, gia đình ông vẫn chưa nhận được tiền bồi thường. Quan trọng hơn, việc đất nằm trong diện thu hồi khiến ông Cảnh không thể thực hiện các quyền của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Việc Trung tâm PTQĐ Quảng Trạch bàn giao 30ha đất cho NĐT quản lý không đúng thẩm quyền và NĐT không quản lý tốt đất được giao; đồng thời, UBND xã Quảng Đông (cũ) thiếu trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm về đất đai, dẫn đến việc xảy ra các trường hợp người dân tái lấn chiếm, trồng cây, đào ao, tạo lập tài sản mới trên phần đất đã được bồi thường.

Kiên quyết xử lý theo quy định

Qua thanh tra, về xử lý hành chính, Thanh tra tỉnh kiến nghị BQL KTT tỉnh, UBND huyện Quảng Trạch và UBND xã Quảng Đông (cũ), nay là xã Phú Trạch, Trung tâm PTQĐ Quảng Trạch tổ chức rút kinh nghiệm đối với tập thể, cá nhân trong việc chậm tham mưu, chậm xử lý các tồn tại, hạn chế, vi phạm đã được kết luận.

Đặc biệt, BQL KKT tỉnh báo cáo UBND tỉnh, đồng thời đề nghị Sở Tài chính xem xét, xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền đối với các vi phạm của NĐT đã được kết luận.

Sau hơn 10 năm chờ đợi bồi thường, bố trí tái định cư, nhiều gia đình ở thôn 19/5, xã Phú Trạch, phải sống trong cảnh nhà cửa xuống cấp nghiêm trọng - Ảnh: B.T

Để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án nhằm tránh lãng phí nguồn lực đất đai và bảo đảm hiệu quả đầu tư, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo UBND xã Phú Trạch, Trung tâm PTQĐ Quảng Trạch, BQL KKT tỉnh và NĐT phối hợp rà soát toàn bộ hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của 62 trường hợp. Xác định rõ số tiền đã chi trả, số tiền còn thiếu; số hộ đã nhận tiền nhưng chưa bàn giao mặt bằng; số hộ chưa nhận tiền.

Nguyên nhân từng trường hợp còn vướng mắc và phương án xử lý cụ thể để trình cấp có thẩm quyền quyết định. Đồng thời, tiến hành kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm về đất đai; tái lấn chiếm, sử dụng đất trên phần diện tích đất đã được thu hồi theo quy định.

Thanh tra tỉnh kiến nghị xem xét thu hồi dự án nếu nhà đầu tư không chứng minh được năng lực tài chính và hoàn thành chuyển đủ tiền bồi thường bổ sung trước tháng 1/2027.

Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo BQL KKT tỉnh chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND xã Phú Trạch, Trung tâm PTQĐ Quảng Trạch và các cơ quan có liên quan làm việc với NĐT. Nếu NĐT chứng minh được năng lực tài chính, chuyển đủ tiền bồi thường bổ sung trước tháng 1/2027 thì xem xét phê duyệt chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư năm 2025. Trường hợp NĐT không đáp ứng các điều kiện thì tham mưu cơ quan có thẩm quyền xem xét, chấm dứt dự án theo quy định của pháp luật.