Người dân tích cực tham gia, sáng tạo và thụ hưởng văn hóa

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại phường Ba Đình, Hà Nội. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cả nước đã chuẩn bị 406 chương trình, hoạt động hưởng ứng, phần lớn là hoạt động văn hóa, nghệ thuật; 34 tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai. Các cấp, các ngành đã vào cuộc khẩn trương, quyết tâm tạo dấu ấn ngay từ năm đầu.

Yêu cầu xuyên suốt đặt ra là cổ vũ Nhân dân tích cực tham gia, sáng tạo và thụ hưởng văn hóa; phát hiện, nhân rộng mô hình hay, cách làm hiệu quả, góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc ngày 12/10, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà lưu ý: Các hoạt động không chỉ tổ chức để người dân đến xem, mà phải tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia và làm nên ngày hội.

Yêu cầu ấy càng có ý nghĩa khi chính quyền địa phương hai cấp mới vận hành hơn một năm. Nhiều xã, phường sau sắp xếp có địa bàn rộng hơn, dân cư đông hơn, gồm nhiều cộng đồng với tập quán, nếp sinh hoạt khác nhau. Một hội thi ẩm thực giữa các thôn vốn thuộc những xã cũ, một buổi giao lưu cồng chiêng, hát then hay đờn ca tài tử giữa các khu dân cư là cách tự nhiên để người dân hiểu nhau, gắn bó với cộng đồng mới. Qua những dịp gặp gỡ ấy, chính quyền cấp xã có thêm cơ hội lắng nghe dân, củng cố niềm tin của Nhân dân với chính quyền cơ sở.

Để ngày hội phát huy ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống xã hội, Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 30/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu cấp tỉnh và cấp xã rà soát, lựa chọn ít nhất một sản phẩm, hoạt động, câu chuyện hoặc không gian văn hóa tiêu biểu để giới thiệu, quảng bá, gắn với kích cầu du lịch và phát triển công nghiệp văn hóa; trong đó, mỗi xã, phường chọn ít nhất một hoạt động hoặc mô hình phù hợp để duy trì, phát huy sau Ngày Văn hóa Việt Nam. Đây là điểm mấu chốt bởi khi câu lạc bộ dân ca sinh hoạt đều đặn, những món ăn truyền thống được kể thành câu chuyện đủ sức giữ chân du khách là bằng chứng văn hóa đang sống trong cộng đồng và bắt đầu tạo ra giá trị. Và để mô hình ấy duy trì lâu bền, việc lựa chọn cần xuất phát từ nhu cầu và sự đồng thuận của chính người dân.

Về quyền thụ hưởng, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội quy định người lao động được nghỉ, hưởng nguyên lương vào ngày 24/11, đồng thời cho phép miễn hoặc giảm phí tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập trong ngày này. Dịp này, cả nước có hơn 80 sự kiện miễn phí hoặc giảm giá vé; các buổi chiếu phim lưu động sẽ đưa điện ảnh đến vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Bên cạnh đó, nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam (cmap.vn), ra mắt ngày 1/11, giúp người dân tra cứu sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch ở từng địa phương. Không chỉ xem lịch sự kiện, người dân còn có thể giới thiệu hoạt động của câu lạc bộ mình, góp ý, đánh giá sau khi tham gia. Những phản hồi ấy giúp cho cơ quan quản lý biết hoạt động nào được đón nhận, hoạt động nào còn hình thức. Cùng với đó, các tổ công nghệ số cộng đồng cần chủ động hỗ trợ người cao tuổi, người chưa quen dùng điện thoại thông minh, để không ai đứng ngoài ngày hội chỉ vì thiếu kỹ năng số.

Tám mươi năm trước, tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi. Muốn soi đường, văn hóa trước hết phải có mặt trong đời sống hằng ngày của quốc dân. Những việc làm được trong năm đầu tiên sẽ định hình cách người dân đón nhận, thực hành và thụ hưởng văn hóa những năm tới. Khi mỗi năm, đến ngày 24/11, người dân mong đợi, chủ động tham gia và thấy mình là một phần của ngày hội, sức mạnh nội sinh của văn hóa sẽ được bồi đắp từ chính cộng đồng, trở thành nguồn lực bền bỉ cho sự phát triển của đất nước.