Người dân và doanh nghiệp cần biết những chính sách mới có hiệu lực từ ngày 1-11

Bảo đảm cơ hội học tập cho trẻ em

Một trong những chính sách đáng chú ý là Nghị định số 353/2026/NĐ-CP ngày 11-9-2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-11-2026, quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ.

Từ ngày 1-11-2026, nhiều chính sách mới có hiệu lực thi hành có tác động đến người dân và doanh nghiệp. Ảnh minh hoạ: Thanh Tuấn

Theo Nghị định này, nhà nước ưu tiên đầu tư, bảo đảm điều kiện thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 5 đến 6 tuổi; đồng thời bảo đảm các điều kiện để thực hiện giáo dục bắt buộc đối với giáo dục tiểu học và trung học cơ sở, cũng như công tác xóa mù chữ. Trẻ em thuộc đối tượng phổ cập giáo dục mầm non từ 5 đến 6 tuổi và học sinh trong độ tuổi giáo dục bắt buộc được hưởng chính sách miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và các chính sách khác theo pháp luật có liên quan.

Nghị định cũng xác định trách nhiệm của gia đình, người giám hộ trong việc tạo điều kiện để trẻ em được học tập; trách nhiệm của cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý nhà nước trong tổ chức thực hiện. Người đã quá độ tuổi giáo dục bắt buộc nhưng chưa biết chữ hoặc chưa hoàn thành chương trình tiểu học, trung học cơ sở vẫn được tạo điều kiện học tập phù hợp.

Từ góc độ thực tiễn, cha mẹ cần chủ động liên hệ cơ sở giáo dục và chính quyền địa phương để tìm hiểu chính sách áp dụng đối với con em mình. Với các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, việc nắm rõ đối tượng, điều kiện và thủ tục hưởng hỗ trợ có ý nghĩa quan trọng, giúp bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục của trẻ em.

Quản lý nguồn thu từ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Nghị định số 357/2026/NĐ-CP ngày 15-9-2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-11-2026 quy định về quản lý, sử dụng nguồn thu từ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần.

Nghị định này tác động trực tiếp đến cơ quan đại diện chủ sở hữu, doanh nghiệp có vốn nhà nước và các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi điều chỉnh.

Các chủ thể thuộc phạm vi điều chỉnh cần rà soát quy trình quản lý tài chính, hạch toán, báo cáo và trách nhiệm của các bộ phận liên quan; bảo đảm nguồn thu được quản lý, sử dụng đúng mục đích, đúng thẩm quyền và có thể kiểm tra, giám sát.

Quy định về mức phí khai thác dữ liệu quốc gia

Trong bối cảnh chuyển đổi số, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ quản lý nhà nước, hoạt động kinh doanh và nhu cầu tra cứu thông tin của người dân.

Thông tư số 156/2026/TT-BTC ngày 20-10-2026 của Bộ Tài chính, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-11-2026, quy định mức thu, giảm, chế độ thu, nộp phí khai thác và sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia.

Luật sư Đinh Thị Nguyên cho rằng: “Người dân và doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ lưỡng chính sách, xác định mình có thuộc đối tượng áp dụng hay không". Ảnh: Thái An

Theo Thông tư, từ ngày 1-11-2026 đến hết hết năm 2028, mức phí khai thác và sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia là 300 đồng/trường dữ liệu. Từ năm 2029, mức thu là 600 đồng/trường dữ liệu.

Đáng chú ý, cá nhân thuộc một trong các nhóm gồm trẻ em, người thuộc hộ nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng và đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được giảm 50% mức phí theo quy định.

Quy định này đặt ra yêu cầu người dân, tổ chức và doanh nghiệp cần tìm hiểu rõ phạm vi thông tin được khai thác, phương thức tính phí và các trường hợp được giảm trước khi thực hiện giao dịch. Đối với doanh nghiệp thường xuyên sử dụng dữ liệu, việc xác định đúng nhu cầu khai thác và dự toán chi phí sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Chú trọng tính chính xác và minh bạch về thông tin tín dụng

Thông tư số 46/2026/TT-NHNN ngày 9-9-2026 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 15/2023/TT-NHNN về hoạt động thông tin tín dụng, có hiệu lực từ ngày 1-11-2026.

Thông tin tín dụng có ý nghĩa trong quá trình đánh giá khách hàng, quản trị rủi ro và xem xét cấp tín dụng. Vì vậy, những thay đổi trong quy định về hoạt động thông tin tín dụng là nội dung đáng quan tâm đối với tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và cá nhân có quan hệ vay vốn.

Trong thực tế, thông tin về khoản vay, tình trạng thanh toán và nghĩa vụ tín dụng có thể ảnh hưởng đến quá trình đánh giá hồ sơ vay vốn. Người vay cần lưu giữ hợp đồng, chứng từ thanh toán và tài liệu xác nhận hoàn thành nghĩa vụ; khi phát hiện thông tin không chính xác, cần chủ động liên hệ tổ chức tín dụng hoặc chủ thể có trách nhiệm để đề nghị kiểm tra, xử lý theo quy định.

Doanh nghiệp và tổ chức tín dụng cũng cần rà soát quy trình nghiệp vụ, việc cung cấp, cập nhật và sử dụng thông tin tín dụng theo các yêu cầu áp dụng đối với mình. Việc tuân thủ không chỉ nhằm hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần bảo đảm quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Thêm cơ sở pháp lý cho doanh nghiệp định hướng phát triển bền vững

Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg ngày 17-9-2026 của Thủ tướng Chính phủ, cũng có hiệu lực thi hành từ ngày 1-11-2026, hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.

Đây là chính sách đáng quan tâm đối với doanh nghiệp có định hướng đầu tư xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm tác động môi trường và nâng cao trách nhiệm xã hội. Việc có căn cứ hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn giúp các chủ thể liên quan có cơ sở xem xét, đối chiếu dự án với các tiêu chí pháp luật quy định.

Doanh nghiệp cần nghiên cứu toàn văn Quyết định, đối chiếu tiêu chí cụ thể với đặc điểm dự án và xác định đúng trình tự thực hiện. Đồng thời, cần tránh suy diễn rằng cứ đáp ứng một vài tiêu chí môi trường thì đương nhiên được hưởng ưu đãi về thuế, tín dụng hoặc đất đai; việc áp dụng ưu đãi còn phụ thuộc quy định pháp luật tương ứng và điều kiện cụ thể.

Luật sư Đinh Thị Nguyên, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, các chính sách trên đều có hiệu lực từ ngày 1-11-2026 điều chỉnh nhiều nhóm quan hệ khác nhau. Vì vậy, người dân cần tìm hiểu kỹ lưỡng chính sách, xác định mình có thuộc đối tượng áp dụng hay không; doanh nghiệp cần rà soát kỹ những văn bản liên quan trực tiếp đến hoạt động của mình.

“Trong quá trình áp dụng, cần ưu tiên tra cứu toàn văn chính sách trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Công báo và cổng thông tin chính thức của cơ quan ban hành. Khi có cách hiểu khác nhau, cần đối chiếu điều khoản cụ thể, văn bản liên quan và quy định chuyển tiếp, giúp chúng ta hiểu đúng, thực hiện đúng và sử dụng đúng các quyền mà pháp luật bảo đảm. Chủ động cập nhật chính sách chính là cách thiết thực để hạn chế rủi ro, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình”, luật sư Đinh Thị Nguyên khuyến nghị.