Người EQ cao hiếm khi để cảm xúc quyết định 3 việc này

Cảm xúc là một phần tự nhiên của con người, nhưng không phải lúc nào cũng là người dẫn đường đáng tin cậy. Có những lúc vui quá dễ hứa hẹn, giận quá dễ nói lời tổn thương, buồn quá lại muốn từ bỏ mọi thứ.

Người có trí tuệ cảm xúc (EQ) cao không phải là người không cảm xúc, mà là người biết khi nào nên lắng nghe cảm xúc và khi nào cần để lý trí lên tiếng. Đặc biệt, có ba việc quan trọng mà họ hiếm khi quyết định chỉ dựa trên cảm xúc nhất thời.

Không để cơn nóng giận quyết định cách mình nói với người khác

Hầu như ai cũng từng có lúc tức giận, thất vọng hoặc cảm thấy bị tổn thương. Tuy nhiên, người có EQ cao hiểu rằng cảm xúc chỉ phản ánh trạng thái ở một thời điểm, còn lời nói lại có thể để lại ảnh hưởng rất lâu sau đó.

Khi xảy ra mâu thuẫn, họ hiếm khi phản ứng ngay bằng những tin nhắn dài, những lời chỉ trích gay gắt hay những phát ngôn mang tính công kích. Không phải vì họ yếu thế hay không có quan điểm, mà bởi họ biết một câu nói được thốt ra trong lúc mất bình tĩnh rất dễ vượt khỏi mục đích ban đầu. Điều vốn chỉ là một bất đồng nhỏ có thể nhanh chóng trở thành sự tổn thương khó hàn gắn.

Ảnh minh họa

Nhà tâm lý học Daniel Goleman, tác giả cuốn Emotional Intelligence, cho rằng khả năng tự điều chỉnh cảm xúc là một trong những yếu tố cốt lõi của trí tuệ cảm xúc. Người có EQ cao thường tạo cho mình một khoảng dừng trước khi phản hồi. Đó có thể chỉ là vài phút, vài giờ hoặc thậm chí một ngày, đủ để cơn giận lắng xuống và lý trí có cơ hội nhìn nhận vấn đề toàn diện hơn.

Họ hiểu rằng mục tiêu của giao tiếp không phải là thắng một cuộc tranh cãi, mà là giải quyết vấn đề và giữ gìn mối quan hệ. Vì vậy, thay vì nói điều khiến bản thân hả giận nhất, họ lựa chọn điều giúp cả hai dễ lắng nghe nhau hơn.

Không để cảm xúc nhất thời quyết định những lựa chọn lớn

Có những quyết định chỉ mất vài phút để đưa ra nhưng lại ảnh hưởng đến nhiều năm sau, như nghỉ việc, chấm dứt một mối quan hệ, đầu tư tiền bạc hay từ bỏ một mục tiêu đã theo đuổi lâu dài.

Người có EQ thấp thường dễ đưa ra lựa chọn khi cảm xúc đang ở mức cao nhất. Một ngày làm việc tồi tệ khiến họ muốn nghỉ việc ngay lập tức. Một cuộc cãi vã khiến họ nghĩ đến việc kết thúc một mối quan hệ. Một thành công bất ngờ lại khiến họ quá tự tin và sẵn sàng đưa ra những quyết định mạo hiểm.

Ngược lại, người có EQ cao thường tách cảm xúc khỏi quyết định. Họ không phủ nhận cảm xúc của mình, nhưng cũng không để nó trở thành yếu tố duy nhất chi phối. Khi tâm trạng chưa ổn định, họ sẵn sàng cho bản thân thêm thời gian để suy nghĩ, thu thập thông tin và cân nhắc hậu quả trước khi đưa ra lựa chọn.

Điều đó không có nghĩa họ luôn đúng. Nhưng ít nhất, quyết định của họ được đưa ra sau khi cảm xúc đã lắng xuống, thay vì chỉ là phản ứng nhất thời trước một biến cố.

Không để cảm xúc quyết định cách đánh giá giá trị của bản thân

Đây là điều rất nhiều người vô tình mắc phải. Chỉ vì một lời chê, họ nghĩ mình kém cỏi. Chỉ vì một lần thất bại, họ cho rằng bản thân không đủ năng lực. Ngược lại, chỉ vì một lời khen hay một thành công ngắn hạn, họ lại đánh giá quá cao chính mình.

Người có EQ cao hiểu rằng cảm xúc thường dao động theo hoàn cảnh. Một ngày không thuận lợi không có nghĩa cuộc sống đang thất bại. Một lần bị từ chối cũng không định nghĩa giá trị của cả con người.

Ảnh minh họa

Nhà tâm lý học Carl Rogers từng viết: "Điều nghịch lý thú vị là khi tôi chấp nhận bản thân như chính mình, đó là lúc tôi có thể thay đổi". Sự chấp nhận ấy không phải là hài lòng với mọi điểm yếu, mà là nhìn nhận bản thân một cách khách quan, không để cảm xúc nhất thời quyết định cách mình tự đánh giá.

Vì vậy, khi nhận được lời khen, họ biết vui nhưng không tự mãn. Khi bị phê bình, họ biết lắng nghe nhưng cũng không vội phủ nhận toàn bộ giá trị của mình. Họ xem mỗi phản hồi là một nguồn thông tin để tham khảo, thay vì để nó trở thành "bản án" cho năng lực hay nhân cách của bản thân.

EQ cao không có nghĩa là luôn bình tĩnh hay không bao giờ mắc sai lầm. Điểm khác biệt nằm ở chỗ họ hiểu rằng cảm xúc chỉ nên là tín hiệu để lắng nghe, chứ không thể cầm lái cho mọi quyết định.

Khi biết dừng lại trước những cảm xúc mạnh, con người sẽ có nhiều cơ hội đưa ra lựa chọn sáng suốt hơn, giữ được các mối quan hệ bền vững hơn và sống cân bằng hơn trong những biến động của cuộc sống.