Người 'giữ lửa' ở bản Cươm

Khánh Ly - Thanh Phúc / Trình bày: Hồng Toại • 9/10/2026

*****

Từ việc bền bỉ tạo nguồn phát triển Đảng, vận động bà con đổi mới cách nghĩ, cách làm đến gìn giữ bản sắc văn hóa, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Bí thư Chi bộ Lộc Văn Lâm đã trở thành điểm tựa của người dân bản Cươm, xã Hùng Chân. Ở tuổi ngoài 70, người cựu giáo viên từng nhiều năm đứng trên bục giảng ấy vẫn miệt mài với việc Đảng, việc dân, góp sức vun đắp tình đoàn kết và góp phần tạo nên những đổi thay nơi bản làng vùng cao.

Con đường dẫn vào bản Cươm rực rỡ sắc đỏ của cờ Tổ quốc. Hai bên đường, những lá cờ tung bay trong gió Thu, nối dài qua cây cầu bắc ngang dòng suối, tạo nên khung cảnh vừa bình dị, vừa trang nghiêm.

Con đường dẫn vào bản Cươm, xã Hùng Chân. Ảnh: K.L

Dẫn chúng tôi đi trên tuyến đường cờ dài khoảng 1 km, với 200 lá cờ được dựng dọc hai bên, Bí thư Chi bộ Lộc Văn Lâm phấn khởi kể, công trình hoàn thành đầu năm 2026 và cờ được thay mới định kỳ 6 tháng một lần.

“Nhà nào cũng treo cờ vào dịp lễ, Tết, những sự kiện lớn. Đường cờ không chỉ làm đẹp bản làng mà còn nhắc nhở con cháu nhớ về truyền thống lịch sử, cách mạng của quê hương”, ông Lâm chia sẻ.

Bí thư Chi bộ bản Cươm (đội mũ, bên phải) dẫn lãnh đạo Ban xây dựng Đảng xã Hùng Chân vào thăm bản. Ảnh: K.L

Câu chuyện về những lá cờ cũng là cách người bí thư chi bộ vùng cao gửi gắm tình yêu quê hương, ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Đó cũng là điều ông kiên trì thực hiện trong suốt những năm gắn bó với công tác Đảng ở cơ sở: Việc lớn bắt đầu từ những điều gần gũi, muốn dân tin, dân làm theo thì cán bộ phải biết nói điều thiết thực, làm những việc cụ thể.

Vốn là giáo viên THCS, sau khi nghỉ hưu, năm 2019, ông Lâm được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ bản Na Lạnh, khi ấy thuộc địa bàn xã Diên Lãm (huyện Quỳ Châu cũ), sau này là xã Hùng Chân. Chi bộ có 30 đảng viên nhưng công tác phát triển Đảng gặp nhiều khó khăn. Lực lượng kế cận chưa dồi dào, trong khi phần lớn thanh niên đi làm ăn xa, những người ở lại phải tất bật với nương rẫy, gia đình. Bài toán tạo nguồn, bồi dưỡng quần chúng ưu tú vì thế luôn khiến ông trăn trở.

Ông Lộc Văn Lâm - Bí thư Chi bộ bản Cươm, xã Hùng Chân. Ảnh: K.L

Ông cùng cấp ủy xây dựng nghị quyết về phát triển đảng viên, giao các chi hội, đoàn thể đẩy mạnh phong trào, qua đó phát hiện những nhân tố tích cực để giới thiệu cho Đảng. Những đảng viên có uy tín được phân công theo dõi, giúp đỡ quần chúng; còn ông Lâm trực tiếp đến từng nhà, kiên trì trò chuyện, động viên những người có ý thức phấn đấu.

Với lớp trẻ, ông thường giải thích rằng, vào Đảng không chỉ là để trở thành cán bộ hay làm việc trong cơ quan nhà nước, mà quan trọng hơn là được rèn luyện bản lĩnh, trưởng thành, sống có trách nhiệm và biết đóng góp cho cộng đồng. Dù sau này làm việc ở quê nhà hay đi công ty, doanh nghiệp, người đảng viên vẫn cần giữ gìn phẩm chất, uy tín bằng chính hành động của mình.

Cấp uỷ Chi bộ bản Cươm chia sẻ về công tác tạo nguồn, phát triển đảng viên mới. Ảnh: K.L

Cách vận động gần gũi, kiên trì ấy dần mang lại kết quả. Từ năm 2022 đến trước thời điểm sáp nhập thôn, bản vào đầu tháng 7 năm 2026, Chi bộ Na Lạnh kết nạp được 15 đảng viên mới, trong đó có 7 đảng viên nữ. Kết quả ấy càng đáng quý trong điều kiện đời sống còn nhiều khó khăn, lao động nam đi làm ăn xa, phụ nữ ở nhà vừa sản xuất, vừa chăm sóc con cái, ít có thời gian tham gia hoạt động cộng đồng.

Theo ông Lâm, tạo nguồn đảng viên nữ không chỉ là vận động một cá nhân mà nhiều khi phải kiên trì thuyết phục cả gia đình. Những quan niệm cũ, tâm lý tự ti hay suy nghĩ phụ nữ khó đảm đương việc xã hội vẫn là rào cản. Muốn tháo gỡ, cán bộ phải gần gũi, hiểu hoàn cảnh, động viên để chị em tự tin phấn đấu, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của chồng và người thân của các quần chúng ưu tú.

Bí thư Chi bộ bản Cươm Lộc Văn Lâm trao đổi về kinh nghiệm trong công tác bồi dưỡng, tạo nguồn phát triển đảng viên nữ. Ảnh: K.L

Thực tế cho thấy, nhiều phụ nữ sau khi đứng trong hàng ngũ của Đảng đã trưởng thành, tích cực tham gia công tác ở bản. Điển hình như chị Lô Thị Cúc, sinh năm 1995, hiện là Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ bản; chị Vi Thị Dung, sinh năm 1979, đảm nhiệm vai trò Chi hội trưởng Chi hội Nông dân bản; chị Lương Thị Hòa, sinh năm 1980, làm nhân viên y tế thôn bản. Các chị vừa chăm lo gia đình, vừa nhiệt tình với công việc chung, trở thành những nhân tố tích cực trong phong trào ở địa phương.

Góc làm việc tại nhà của Bí thư Chi bộ bản Cươm Lộc Văn Lâm. Ảnh: T.P

Sau khi bản Na Lạnh sáp nhập với bản Cướm từ ngày 1/7/2026 đổi tên thành bản Cươm, ông Lâm tiếp tục được tín nhiệm làm Bí thư Chi bộ bản mới.

Ở tuổi 72, đảm nhận nhiệm vụ tại địa bàn có 321 hộ, 1.433 nhân khẩu, với 60 đảng viên. Địa bàn rộng hơn, số lao động đi làm ăn xa đông, yêu cầu đối với công tác lãnh đạo, điều hành của "đầu tàu" thôn bản như ông cũng cao hơn.

Dẫu vậy, việc bồi dưỡng, phát triển đảng viên vẫn được chi bộ duy trì. Sau sáp nhập, chi bộ bản Cươm kết nạp thêm 2 đảng viên trẻ: Lê Thị Hà, vừa tốt nghiệp Trường Đại học Vinh và Quang Thị Thu, sau khi kết nạp đảng đã thi đỗ đại học, và đang học tại Đà Nẵng.

Với ông Lâm, mỗi đảng viên mới được kết nạp không chỉ bổ sung lực lượng cho chi bộ mà còn là thêm một người có trách nhiệm với bản làng. Bởi vậy, việc tạo nguồn không thể làm theo phong trào hay chỉ trông chờ vào những người sẵn có, mà phải bắt đầu từ việc phát hiện, khơi dậy ý thức phấn đấu trong từng người dân.

Sau sáp nhập, bản Cươm được tổ chức thành nhiều cụm dân cư như Na Mô, Na Lạnh, Na Sơn… Địa bàn rộng, người dân sinh sống phân tán, nhiều lao động thường xuyên đi làm trên nương rẫy hoặc làm ăn xa. Để công việc chung không bị gián đoạn, ông Lâm cùng cấp ủy, ban quản lý bản linh hoạt thay đổi cách điều hành.

Sau sáp nhập thôn, bản địa bàn rộng chia làm nhiều cụm dân cư, mỗi cụm dân cư ở bản Cươm đều có một người phụ trách đại diện cán bộ thôn, bản. Ảnh: T.P

Bên cạnh hệ thống loa truyền thanh, mỗi cụm dân cư đều bố trí 1 người phụ trách để kịp thời chuyển tải thông tin, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của bà con. Những khoản đóng góp của người dân cũng được tiếp nhận qua người đại diện, giúp các hộ ở xa không phải đi lại nhiều lần. Các nhóm Zalo được sử dụng để thông báo lịch họp, phổ biến công việc và tiếp nhận phản hồi. Với những người cao tuổi không sử dụng điện thoại thông minh, con cháu được hướng dẫn tham gia nhóm để hỗ trợ cập nhật thông tin.

“Ban đầu bà con còn bỡ ngỡ, nhưng dần dần đã quen. Có thông báo trước một, hai ngày, những người đi làm trên nương rẫy cũng chủ động sắp xếp công việc để về dự họp”, ông Lâm kể.

Bí thư Chi bộ bản Cươm Lộc Văn Lâm chia sẻ về sự linh hoạt thích ứng của cán bộ thôn, bản trong bối cảnh mới. Ảnh: K.L

Không chỉ trong quản lý bản, ông còn cùng chi ủy đổi mới nội dung sinh hoạt chi bộ. Theo ông, sinh hoạt không thể chỉ dừng ở việc phổ biến văn bản cấp trên mà phải lựa chọn những vấn đề sát với đời sống, để đảng viên cùng trao đổi, bàn bạc, thống nhất cách làm. Khi nghị quyết xuất phát từ thực tế và có sự đồng thuận, việc triển khai ở cơ sở mới thuận lợi.

Bản thân ông cũng chủ động học cách tiếp cận công nghệ thông tin, xử lý văn bản, thủ tục trên môi trường số. Tuổi cao, kiến thức tin học hạn chế khiến những ngày đầu không tránh khỏi lúng túng, nhưng với sự hướng dẫn của lớp trẻ, trong đó có Trưởng bản Lữ Văn Huê, sinh năm 1982, ông dần thích nghi.

Với ông, đổi mới không phải điều gì quá xa vời mà bắt đầu từ việc biết lắng nghe, chịu học hỏi và mạnh dạn thay đổi những cách làm không còn phù hợp.

Bí thư chi bộ Lộc Văn Lâm gương mẫu đi đầu trong phát triển kinh tế. Ảnh: K.L

Trong phát triển kinh tế, ông Lâm cùng chi bộ, ban quản lý bản kiên trì vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất. Do nằm trong vùng có rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, diện tích đất sản xuất hạn chế, đời sống của nhiều hộ vẫn phụ thuộc vào trồng lúa, chăn nuôi nhỏ lẻ và trồng keo. Tỷ lệ hộ nghèo còn cao, sinh kế chưa thực sự bền vững.

Từ thực tế ấy, chi bộ vận động người dân phát triển trang trại tổng hợp, kết hợp trồng trọt, chăn nuôi phù hợp điều kiện gia đình; đồng thời khuyến khích lao động có nhu cầu tìm hướng xuất khẩu lao động. Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu, làm trước để bà con nhìn thấy hiệu quả rồi làm theo.

Đến nay, bản có khoảng 20 mô hình trang trại tổng hợp. Điển hình như mô hình của đảng viên Lữ Văn Xuyên, kết hợp nuôi gần 20 con trâu, bò với trồng keo, làm ruộng, nuôi gà, vịt và đào ao thả cá. Toàn bản có khoảng 70 lao động đang làm việc ở nước ngoài, góp phần cải thiện thu nhập, giúp nhiều gia đình có điều kiện sửa sang nhà cửa, mua sắm vật dụng phục vụ cuộc sống.

Gia đình ông Lâm cũng duy trì chăn nuôi lợn, gà, thả cá và trồng khoảng 400 cây mía tím để bán. Vợ chồng ông đều là giáo viên nghỉ hưu, các con đã trưởng thành, nhưng ông vẫn chăm chỉ lao động, phát triển kinh tế gia đình. Sự cần mẫn ấy cũng là cách ông làm gương cho bà con: Phát triển kinh tế phải đi đôi với hành động, không trông chờ, ỷ lại.

Cùng với chăm lo sinh kế, ông Lâm chú trọng vận động người dân xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, chung tay bảo đảm an ninh, trật tự. Tuyến đường cờ, hệ thống 120 bóng đèn năng lượng mặt trời chiếu sáng các ngõ bản là những công trình góp phần làm thay đổi diện mạo khu dân cư.

Một góc xanh mát ở bản Cươm. Ảnh: T.P

Đáng chú ý, bản Cươm đang từng bước hình thành ý thức cộng đồng trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nhất là cá mát – loài cá đặc sản có giá trị kinh tế cao của địa phương. Chủ trương bảo vệ thuỷ sản ở các khe, suối từng khiến một số người băn khoăn, bởi lâu nay tôm, cá tự nhiên vẫn là nguồn thực phẩm quen thuộc của các gia đình. Nhưng bằng việc tuyên truyền, giải thích lợi ích lâu dài, kết hợp kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm, nhận thức của người dân dần thay đổi.

Các khu vực cần bảo vệ được cắm biển thông báo; hành vi đánh bắt trái quy định như dùng kích điện, thuốc nổ bị xử lý hành chính. Từ chỗ còn tâm lý e ngại, nhiều người đã hiểu rằng bảo vệ nguồn lợi thủy sản cũng chính là bảo vệ sinh kế của mình. Bà con dần hình thành thói quen nhắc nhở, giám sát lẫn nhau, cùng giữ gìn nguồn lợi thuỷ sản, trong đó có cá mát.

Ngay trên cầu vào bản Cươm là quy ước bảo vệ cá mát được in, phóng to và cắm ở vị trí dễ quan sát. Ảnh: Thanh Phúc

Hằng năm, bản tổ chức khai thác tập thể vào những dịp phù hợp, như Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, phục vụ hoạt động chung của cộng đồng; phần cá còn dư có thể bán để gây quỹ mua sắm thiết chế văn hóa.

Việc khai thác được báo cáo với xã và thống nhất thời điểm cụ thể. Từ một chủ trương cần thời gian vận động, bảo vệ nguồn lợi thủy sản đang trở thành việc chung, gắn lợi ích của mỗi gia đình với lợi ích của cả bản.

Cán bộ bản Cươm và xã Hùng Chân kiểm tra khu vực bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản ở khe suối. Ảnh: T.P

Nhiều năm đảm nhiệm vai trò người đứng đầu chi bộ, ông Lộc Văn Lâm luôn tâm niệm, muốn có uy tín trước dân thì trước hết phải gương mẫu, “nói đi đôi với làm”, hết lòng vì việc chung. Ông thường xuyên nắm bắt tình hình, kịp thời phối hợp giải quyết những mâu thuẫn phát sinh, không để những việc nhỏ kéo dài thành vấn đề phức tạp.

Sự tận tụy của ông được ghi nhận bằng Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh về thành tích xuất sắc trong công tác hòa giải ở cơ sở và sự tôn vinh của Sở Dân tộc và Tôn giáo đối với người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số.

Phút nghỉ ngơi thư giãn của Bí thư Chi bộ bản Cươm Lộc Văn Lâm. Ảnh: T.P

Nhận xét về Bí thư Chi bộ Lộc Văn Lâm, đồng chí Lang Văn Đông - Trưởng ban Xây dựng Đảng xã Hùng Chân đánh giá, ông là cán bộ thôn, bản gương mẫu, tâm huyết, trách nhiệm với việc Đảng, việc dân; là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân, đồng thời là điểm tựa của đồng bào dân tộc thiểu số ở bản Cươm.