Người lính Biên phòng chung tay vì sự nghiệp giáo dục vùng biên

Cán bộ Đồn Biên phòng Si Pa Phìn và các nhà hảo tâm tặng quà cho trẻ em ở khu vực biên giới. Ảnh: Phạm Thắng

Xây dựng xã hội học tập nơi biên giới

Men theo những triền núi trùng điệp, tuyến biên giới Điện Biên kéo dài hơn 455km, nối hai tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc và Việt Nam - Lào. Trong 15 xã biên giới của tỉnh, có 14 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn. Đường sá đi lại khó khăn, hạ tầng thiếu đồng bộ, sinh kế bấp bênh khiến cuộc sống của đồng bào các dân tộc vẫn bộn bề lo toan; tỷ lệ hộ nghèo chiếm 19,5%, hộ cận nghèo chiếm 15,5%. Những nhọc nhằn nơi biên cương cũng in bóng lên con đường đến trường của trẻ em. Khi cuộc sống gia đình còn chật vật, việc chuẩn bị đủ sách vở, duy trì chuyên cần và theo đuổi việc học đến cùng trở thành thử thách không nhỏ với nhiều em nhỏ vùng biên.

Từ thực tế địa bàn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên cùng ngành giáo dục và chính quyền địa phương kiên trì tìm cách đưa việc học đến gần hơn với đồng bào vùng biên. Bên cạnh vận động trẻ em đến trường, các đơn vị còn tham gia mở lớp xóa mù chữ, duy trì kết quả phổ cập giáo dục tiểu học, khuyến khích người dân học tập tại cộng đồng. Trong giai đoạn 2015 - 2025, các đơn vị thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên đã vận động 2.703 lượt học sinh bỏ học quay trở lại trường, góp sức xây dựng, sửa chữa 428 phòng học và tặng quà, dụng cụ học tập với tổng trị giá hơn 5,16 tỷ đồng. Những hỗ trợ thiết thực này giúp nhà trường cải thiện điều kiện dạy học, tiếp thêm động lực để học sinh vượt khó, tiếp tục đến lớp. Người lính Biên phòng còn mang con chữ đến với người dân ở các xã biên giới. Qua 30 lớp xóa mù chữ với 651 học viên, cán bộ, chiến sĩ trực tiếp tham gia giảng dạy, giúp bà con từng bước biết đọc, biết viết, tiếp cận tri thức và áp dụng kiến thức vào cuộc sống.

Để việc chăm lo giáo dục đi vào từng bản làng, Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên duy trì nhiều mô hình gắn bó trực tiếp với học sinh. Tiêu biểu như Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, từ năm 2016 đến nay, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã hỗ trợ 203 học sinh. Từ nguồn kinh phí hỗ trợ này, 37 em đã tốt nghiệp trung học phổ thông, 23 em tiếp tục học lên cao đẳng, đại học và 3 em đã tốt nghiệp, có việc làm ổn định. Kinh phí dành cho chương trình đạt hơn 4,68 tỷ đồng. Ngoài hỗ trợ định kỳ, các đơn vị còn vận động trao tặng xe đạp, quần áo, đồ dùng học tập và góp ngày công giúp đỡ gia đình học sinh. Bên cạnh đó, Dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường” cũng hỗ trợ cho 186 lượt học sinh dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn. Trong đó, 90 em được nhận nuôi và chăm sóc tại nhà, 96 em nhận hỗ trợ kinh phí; tổng nguồn lực thực hiện hơn 9,56 tỷ đồng. Từ sự sẻ chia bền bỉ ấy, nhiều học sinh vùng biên có thêm điều kiện tiếp tục đến trường, nuôi dưỡng ước mơ và từng bước mở ra hướng đi cho tương lai.

Mô hình “Bố mẹ đỡ đầu - Kết nối yêu thương” của Đồn Biên phòng Nậm Nhừ hỗ trợ các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Ảnh: Điềm Đỗ

Những mô hình cụ thể ở cơ sở

Tại 2 xã Si Pa Phìn và Mường Chà, công tác chăm lo giáo dục được triển khai từ việc tiếp sức cho từng em đến cải thiện môi trường học đường. Năm học 2025 - 2026, Đồn Biên phòng Si Pa Phìn tiếp tục hỗ trợ 4 học sinh theo Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, trong đó có một học sinh Lào ở huyện Mường Mày, tỉnh Phongsaly (Lào); đồng thời giúp đỡ 32 học sinh theo Dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường”. Kết quả học tập của các em ghi nhận những chuyển biến tích cực, các em đều đạt học sinh loại xuất sắc và giỏi. Cùng với việc chăm lo cho từng trường hợp, đơn vị kết nối các nguồn lực xã hội xây dựng “Thư viện xanh”, khu vui chơi và bổ sung trang thiết bị dạy học, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động học tập. Từ năm 2023 đến năm 2025, đơn vị đã mở 7 lớp học xóa mù chữ, tái xóa mù chữ với 190 học viên.

Công tác giáo dục cũng được gắn với tuyên truyền, vận động tại địa bàn. Cán bộ, chiến sĩ phối hợp phổ biến pháp luật, phòng, chống ma túy, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và bạo lực học đường; vận động phụ huynh quan tâm đến việc học của con em, góp phần tạo đồng thuận trong xây dựng trường liên cấp tại địa bàn.

Trung tá Phạm Văn Thắng, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Si Pa Phìn chia sẻ: “Chăm lo giáo dục, hỗ trợ học sinh đến trường và xóa mù chữ cho người dân cũng chính là góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc từ cơ sở. Đơn vị xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Biên phòng. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, ngành giáo dục và các tổ chức, cá nhân huy động nguồn lực chăm lo cho giáo dục vùng biên, để không học sinh nào phải bỏ học vì hoàn cảnh khó khăn và ngày càng có nhiều người dân được tiếp cận tri thức, nâng cao chất lượng cuộc sống”.

Nếu tại Si Pa Phìn, trọng tâm là tiếp sức cho học sinh và cải thiện điều kiện học tập, thì Đồn Biên phòng Nậm Nhừ chú trọng kết nối các hoạt động chăm lo trẻ em và gia đình thành hệ thống hỗ trợ đồng bộ. Thiếu tá Đỗ Xuân Điềm, Chính trị viên Đồn Biên phòng Nậm Nhừ cho biết: “Việc kết nối các chương trình theo nhu cầu thực tế giúp đơn vị nắm chắc hơn hoàn cảnh từng gia đình, huy động nguồn lực đúng đối tượng và tăng cường sự gắn bó giữa cán bộ, chiến sĩ với nhân dân”.

Đơn vị xây dựng mô hình dân vận “Ươm mầm xanh biên cương”, kết nối 6 chương trình: “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, “Tiết học biên cương”, “Đảng viên phụ trách hộ gia đình học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn”, “Biên cương - Đêm hội trăng rằm”, “Bố mẹ đỡ đầu - Kết nối yêu thương” và “Đổi 1 hộp sữa - Trao 1 nụ cười”. Điểm nổi bật của mô hình là các hoạt động được triển khai sát với hoàn cảnh từng gia đình. Chi bộ phân công 10 đảng viên phụ trách 10 hộ dân có học sinh đặc biệt khó khăn, thường xuyên nắm tình hình để kịp thời kết nối nguồn lực. Thông qua Chương trình “Bố mẹ đỡ đầu - Kết nối yêu thương”, phối hợp với Đồn Biên phòng Nà Hỳ, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Nà Hỳ và các nhà hảo tâm, đơn vị đang hỗ trợ 20 học sinh mồ côi, có hoàn cảnh khó khăn, mỗi em 1,5 triệu đồng/quý, giúp gia đình trang trải sinh hoạt, mua đồ dùng học tập và phát triển kinh tế. Với Chương trình “Đổi 1 hộp sữa - Trao 1 nụ cười”, đơn vị phối hợp với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội xã Nà Hỳ, phấn đấu trao tặng 10.000 hộp sữa trong năm học 2026 - 2027. Chương trình vừa cải thiện dinh dưỡng cho trẻ, vừa lồng ghép tuyên truyền về chăm sóc sức khỏe, tiêm chủng và bảo vệ chủ quyền biên giới. Riêng năm 2026, đơn vị đã vận động xã hội hóa hơn 1.500 suất quà, trị giá trên 230 triệu đồng, trao tặng người dân.

Từ những cách làm sát thực tiễn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên đang từng bước đưa sự quan tâm đến giáo dục thành nguồn lực bền vững cho vùng biên, nơi mỗi cơ hội học tập được mở ra cũng góp phần vun đắp niềm tin của nhân dân với người lính nơi tuyến đầu.