Người Mông ở Phá Lõm tích cực chuyển đổi số, góp phần giữ bình yên bản làng

Cán bộ Đồn Biên phòng Tam Hợp, Bộ đội Biên phòng Nghệ An hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh quét mã QR để gửi thông tin cho Bộ đội Biên phòng. Ảnh: Hải Thượng

Đêm xuống ở bản Phá Lõm, mưa rừng lất phất phủ kín những mái nhà nằm nép dưới sườn núi, sương trắng mờ cả lối đi. Trước cửa chính nhà văn hóa của bản, anh Xồng Bá Ái, Trưởng bản Phá Lõm chậm rãi cầm chiếc điện thoại cũ đã sờn mép quét mã QR được in trên tờ rơi, dán bên cạnh cửa chính, rồi nheo mắt nhìn màn hình, bấm vào mục mà anh cần thông báo. “Bộ đội nhận được tin rồi” - anh Ái nói chắc nịch với mấy người đàn ông đi cùng. Có người khẽ gật đầu. Có người tấm tắc khen...

Ở Phá Lõm, chuyện dùng điện thoại thông minh để quét mã QR báo tin cho bộ đội cách đây một năm nghe còn xa lạ lắm. Bởi sóng điện thoại khi có khi không, nhiều người già còn chưa quen dùng điện thoại màn hình cảm ứng. Vậy mà giờ đây, cái “ô vuông nho nhỏ” được in trên tờ rơi, dán ở nhà văn hóa bản lại trở thành cầu nối giữa bà con với Đồn Biên phòng Tam Hợp.

Nghe thì đơn giản nhưng để có được sự thay đổi ấy, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Tam Hợp đã phải đi rất nhiều con dốc, gõ rất nhiều cánh cửa nhà dân giữa mưa rừng biên giới. Từ bản Phá Lõm đến Đồn Biên phòng Tam Hợp chỉ hơn 4km đường rừng, nhưng với đồng bào Mông nơi đây, quãng đường ấy chưa bao giờ dễ đi. Mùa mưa, con đường đất ven sườn núi quanh co, trơn quánh bùn đỏ, người đi phải bám vào sát taluy dương, nếu không cẩn thận là dễ rơi xuống vực. Những hôm trời nắng có thể đi được xe máy, còn trời mưa thì đi lại rất khó khăn. Vào ban đêm, cả cung đường chìm trong màu đen đặc quánh của núi rừng, chỉ còn ánh đèn pin chao đảo giữa màn sương.

Trưởng bản Xồng Bá Ái kể: “Trước đây, muốn báo việc gì, phải đi xuống đồn Biên phòng, rất vất vả, nhất là vào mùa mưa. Bây giờ có hòm thư báo tin, tố giác bằng mã QR rồi, người dân chỉ cần dùng điện thoại quét mã là báo được tình hình an ninh trật tự, hoạt động của tội phạm cho Bộ đội Biên phòng để nắm và giải quyết kịp thời, bà con đi lại đỡ phải vất vả”.

Bản Phá Lõm có 130 hộ với 868 nhân khẩu thuộc đồng bào Mông sống rải rác dọc hai bên sườn núi. Cuộc sống của người dân nơi đây chủ yếu phát nương làm rẫy, kinh tế còn nhiều khó khăn. Điện thoại thông minh đối với không ít người già trong bản vẫn là thứ khá mới mẻ. Bởi vậy, khi Bộ đội Biên phòng mang tờ rơi được in mã QR lên bản, ban đầu nhiều người còn bán tín bán nghi.

Cuối tháng trước, khi trời đã khuya, một người dân trong bản đi rẫy về phát hiện ánh đèn pin di chuyển gần khu vực đường mòn sát biên giới. Nếu như trước đây, có lẽ phải chờ đến sáng hôm sau, người dân mới xuống đồn báo tin thì lần này, bà con lấy điện thoại chụp ảnh, rồi quét mã QR gửi cho Bộ đội Biên phòng. Chỉ ít phút sau, cán bộ trực ban của Đồn Biên phòng Tam Hợp gọi lại xác minh địa điểm. Một tổ tuần tra lập tức khoác áo mưa xuống địa bàn trong đêm. Ở vùng biên, nhiều vụ việc nếu nắm thông tin chậm trễ sẽ rất khó xử lý. Vì thế, với bà con ở Phá Lõm, mã QR không chỉ giúp báo tin nhanh hơn, mà còn tạo cảm giác yên tâm hơn... như thể bộ đội luôn ở rất gần bản mình. Từ khi triển khai mô hình, đơn vị đã tiếp nhận nhiều lượt phản ánh liên quan đến an ninh trật tự, người lạ xuất hiện ở khu vực biên giới hay những vụ việc phát sinh trong bản. Điều khiến cán bộ Biên phòng vui nhất không hẳn là số lượng tin báo mà bà con đã chủ động hơn.

Cán bộ Đồn Biên phòng Tam Hợp dán tờ rơi được in mã QR tại nhà văn hóa bản Phá Lõm. Ảnh: Hải Thượng

Đại úy Nguyễn Xuân Tuyên, Đội trưởng Phòng chống ma túy và tội phạm, Đồn Biên phòng Tam Hợp cho biết: “Đơn vị quản lý địa bàn rộng, nhiều dân tộc cùng sinh sống nên để bà con biết sử dụng mã QR, chúng tôi phải đến từng bản, từng nhà tuyên truyền. Anh em tranh thủ các buổi sinh hoạt cộng đồng, mời già làng, trưởng bản là những người có uy tín với bà con để hướng dẫn trước. Có trường hợp cán bộ phải đến tận nhà, tận rẫy để chỉ cho bà con cách quét mã QR. Ngôn ngữ sử dụng cũng phải đơn giản, dễ hiểu, quy trình làm chậm lại để bà con nhớ từng bước”.

Ở Phá Lõm bây giờ, đồng bào Mông đã dùng điện thoại thông minh nên việc quét mã QR, cài đặt định danh điện tử hay tra cứu thông tin đơn giản hơn rất nhiều. Những thứ từng rất xa lạ đang dần trở thành thói quen mới trên lưng chừng núi.

Ngoài tiếp nhận tin báo an ninh, Đồn Biên phòng Tam Hợp còn thành lập các tổ “Đồng hành chuyển đổi số”, phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn. Mỗi chuyến xuống bản, ngoài tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cán bộ còn mang theo tờ rơi, hỗ trợ người dân cài đặt định danh điện tử, hướng dẫn sử dụng các nền tảng số.

Trung tá Nguyễn Xuân Sơn, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Tam Hợp cho biết: “Trên cơ sở nền tảng số của đơn vị và hướng dẫn của cấp trên, chúng tôi xây dựng hệ thống mã QR kết hợp với tờ rơi tuyên truyền để người dân dễ tiếp cận. Đơn vị phân công nhiệm vụ cho từng thành viên trong tổ nghiên cứu biên soạn các mẫu hướng dẫn ngắn gọn, thao tác đơn giản, các mục cụ thể trong từng nội dung dễ hiểu, để bà con phản ánh thông tin kịp thời đến cán bộ Biên phòng. Ngoài mã QR, đơn vị còn phối hợp với địa phương hỗ trợ người dân cài đặt định danh điện tử trên điện thoại thông minh, các đảng viên Bộ đội Biên phòng tham gia sinh hoạt tạm thời tại các chi bộ thôn bản lồng ghép hướng dẫn sử dụng sổ tay đảng viên điện tử cho cán bộ cơ sở”.