Người Nậm Kè giữ nghề truyền thống

Từ những buổi truyền nghề cuối tuần, phụ nữ Sán Chỉ ở Nậm Kè (Điện Biên) đang gìn giữ nghề thêu truyền thống qua các thế hệ.

Một buổi thêu của hội viên phụ nữ Huổi Thanh 1.

Một buổi thêu của hội viên phụ nữ Huổi Thanh 1.

Những đôi tay gìn giữ nghề xưa

Ở bản Huổi Thanh 1, xã Nậm Kè, tỉnh Điện Biên, nghề thêu trang phục truyền thống của đồng bào Sán Chỉ vẫn được gìn giữ qua đôi bàn tay của những phụ nữ nhiều năm gắn bó với đường kim, mũi chỉ. Không chỉ tự tay làm nên những bộ trang phục mang bản sắc dân tộc, họ còn dành thời gian hướng dẫn lớp trẻ tiếp nối nghề của cha ông.

Trong số những người đang giữ nghề tại bản có bà Hoàng Thị Nhình (sinh năm 1963), bà Hoàng Thị Tươi (sinh năm 1959) và bà Bàn Thị Vín (sinh năm 1978). Ba phụ nữ thuộc những thế hệ khác nhau nhưng cùng góp sức duy trì kỹ năng thêu truyền thống trong cộng đồng.

Nghề thêu trang phục truyền thống của đồng bào Sán Chỉ vẫn được gìn giữ qua những đôi bàn tay khéo léo của hội viên phụ nữ.

Nghề thêu trang phục truyền thống của đồng bào Sán Chỉ vẫn được gìn giữ qua những đôi bàn tay khéo léo của hội viên phụ nữ.

Với đồng bào Sán Chỉ, những đường thêu, họa tiết trên trang phục không chỉ tạo nên vẻ đẹp riêng mà còn lưu giữ dấu ấn văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Để hoàn thiện một sản phẩm, người làm phải có sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và nắm vững kỹ thuật tạo hình các họa tiết.

Ở tuổi 67, bà Hoàng Thị Tươi vẫn tham gia truyền dạy nghề cho phụ nữ trong bản. Với bà, niềm vui không chỉ là tiếp tục làm được những sản phẩm truyền thống mà còn có thêm người trẻ quan tâm, học hỏi.

Bà Tươi chia sẻ: “Ngày trước, phụ nữ trong bản học thêu từ bà, từ mẹ. Muốn làm được một sản phẩm đẹp phải chịu khó quan sát, tập từng đường kim, mũi chỉ. Bây giờ thấy các cháu, các chị em còn quan tâm đến nghề, tôi rất mừng. Chỗ nào chưa hiểu, chưa làm được thì chúng tôi hướng dẫn lại, bởi chỉ khi có người học, người làm thì nghề truyền thống mới không bị quên lãng”.

Ông Nguyễn Tiến Thành - Chủ tịch UBND xã Nậm Kè (áo trắng đứng giữa) chụp ảnh lưu niệm cùng các hội viên.

Ông Nguyễn Tiến Thành - Chủ tịch UBND xã Nậm Kè (áo trắng đứng giữa) chụp ảnh lưu niệm cùng các hội viên.

Lớp học không chỉ có 20 hội viên

Theo ông Đặng Văn Néng, Bí thư Chi bộ bản Huổi Thanh 1, từ năm 2024, địa phương đã tổ chức lớp truyền dạy nghề thêu truyền thống. Hội LHPN cũng thành lập câu lạc bộ với 20 hội viên tham gia, tạo điều kiện để các nghệ nhân hướng dẫn, trao truyền kỹ năng cho lớp trẻ.

Điều đáng mừng là sức hút của hoạt động truyền nghề không dừng lại ở số hội viên đăng ký ban đầu. Nhận thấy ý nghĩa của lớp học, một số phụ nữ trong bản đã chủ động tham gia dù không có tên trong danh sách câu lạc bộ.

Những buổi truyền nghề vẫn được duy trì vào dịp cuối tuần. Các nghệ nhân cùng chị em ngồi lại, người biết nhiều hướng dẫn người biết ít, những công đoạn chưa thành thạo được chỉ bảo tỉ mỉ để người học có thể tiếp tục thực hành.

Ông Néng chia sẻ: “Ban đầu, câu lạc bộ có 20 hội viên đăng ký tham gia. Nhưng khi thấy việc học thêu có ý nghĩa trong gìn giữ bản sắc dân tộc, một số chị em không có tên trong danh sách cũng mạnh dạn đến học. Vào những ngày cuối tuần, các nghệ nhân vẫn dành thời gian hướng dẫn chị em. Ai chưa hiểu, chưa làm được thì các bà kiên nhẫn chỉ lại. Điều đó khiến chúng tôi rất vui, bởi nghề truyền thống vẫn có người quan tâm và tiếp nối”.

Theo Bí thư Chi bộ bản Huổi Thanh 1, trước đây ông từng trăn trở trước nguy cơ nghề thêu truyền thống bị mai một. Khi đời sống thay đổi, việc làm trang phục thủ công không còn là công việc thường xuyên của tất cả phụ nữ. Nếu những người biết nghề ngày một lớn tuổi mà không có lớp kế cận, các kỹ năng truyền thống có thể dần bị lãng quên.

“Điều khiến tôi phấn khởi nhất không chỉ là bản có câu lạc bộ thêu mà là chị em thực sự muốn học. Khi các bà còn sức khỏe để truyền dạy, lớp trẻ còn hào hứng tiếp nhận thì chúng ta còn cơ hội gìn giữ nghề. Tôi mong hoạt động này tiếp tục được duy trì, để những nét đẹp trên trang phục Sán Chỉ không chỉ còn trong ký ức của người lớn tuổi”, ông Néng bày tỏ.

Bà Hoàng Thị Nhình chia sẻ: “Có những đường thêu nhìn qua tưởng đơn giản nhưng khi làm mới thấy khó. Chúng tôi phải hướng dẫn chị em từng bước, làm sai thì sửa, chưa đều thì tập lại. Tôi mong những người trẻ không ngại học, bởi biết thêu không chỉ để làm đẹp trang phục mà còn để sau này có thể dạy lại cho con cháu”.

Những bộ trang phục được làm bằng đôi tay người dân còn có thể góp phần giới thiệu nét đẹp văn hóa Sán Chỉ đến với cộng đồng và du khách.

Những bộ trang phục được làm bằng đôi tay người dân còn có thể góp phần giới thiệu nét đẹp văn hóa Sán Chỉ đến với cộng đồng và du khách.

Để nghề truyền thống tiếp tục được trao truyền

Câu chuyện ở Huổi Thanh 1 cho thấy việc bảo tồn nghề truyền thống cần bắt đầu từ chính những người đang nắm giữ kỹ năng. Khi các nghệ nhân còn trực tiếp hướng dẫn và phụ nữ trẻ tự nguyện tham gia, nghề thêu có thêm điều kiện tiếp nối trong đời sống nhân dân.

Dù vậy, việc duy trì nghề cũng đặt ra không ít khó khăn. Phụ nữ vùng cao phải dành nhiều thời gian cho lao động sản xuất và chăm lo gia đình, trong khi nghề thêu thủ công đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ.

Theo Báo cáo chính trị Đại hội Hội LHPN xã Nậm Kè nhiệm kỳ 2025–2030, hỗ trợ phụ nữ phát triển nghề truyền thống gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm, phát huy lợi thế văn hóa và du lịch là một trong những định hướng được tổ chức Hội quan tâm.

Bà Khoàng Thị Phe, Chủ tịch Hội LHPN xã Nậm Kè, cho biết: “Việc phụ nữ Huổi Thanh 1 duy trì câu lạc bộ thêu truyền thống có ý nghĩa thiết thực trong gìn giữ bản sắc văn hóa. Điều đáng quý là các nghệ nhân không chỉ giữ nghề cho mình mà còn sẵn lòng truyền dạy, trong khi chị em trẻ chủ động tìm đến học hỏi. Chúng tôi mong muốn những hoạt động như vậy tiếp tục được duy trì, để nghề truyền thống hiện diện trong đời sống và từng bước có thêm cơ hội phát huy giá trị”.

Từ hoạt động truyền nghề, những bộ trang phục được làm bằng đôi tay người dân còn có thể góp phần giới thiệu nét đẹp văn hóa Sán Chỉ đến với cộng đồng và du khách.

Tuy nhiên, điều quan trọng trước hết vẫn là bảo tồn nghề trong cộng đồng. Khi trang phục truyền thống còn được trân trọng, người biết nghề còn được khuyến khích thực hành và người trẻ có cơ hội học hỏi, những giá trị văn hóa mới có cơ sở tiếp nối lâu dài.

Ở Huổi Thanh 1, niềm vui của Bí thư Chi bộ Đặng Văn Néng và những nghệ nhân không chỉ nằm ở việc câu lạc bộ được thành lập. Điều đáng quý hơn là vào những ngày cuối tuần, vẫn có chị em tìm đến học nghề, những đường kim còn được hướng dẫn và kỹ năng truyền thống tiếp tục được trao cho thế hệ trẻ.

Từ những đôi tay khéo léo cùng sự tận tâm của các nghệ nhân, nghề thêu truyền thống của đồng bào Sán Chỉ đang được gìn giữ bằng cách gần gũi nhất: người biết nghề truyền cho người muốn học, để nét đẹp văn hóa quê hương tiếp tục hiện diện trong cuộc sống hôm nay.

Ngọc Diệp

Nguồn GD&TĐ: https://giaoducthoidai.vn/nguoi-nam-ke-giu-nghe-truyen-thong-post800298.html