Người phụ nữ bị tẩy chay vì thiết kế logo cho Meta

Jessica Hische, nghệ sĩ thiết kế chữ và nhà thiết kế sống tại vùng Vịnh San Francisco (Mỹ), biết việc nhận dự án từ Meta, tập đoàn công nghệ Mỹ sở hữu Facebook và Instagram, có thể khiến một bộ phận cộng đồng sáng tạo phản ứng. Khách hàng của cô lần này là Muse, trợ lý AI mới của tập đoàn công nghệ Mỹ.

“AI là chủ đề cực kỳ nhạy cảm, Meta cũng vậy”, Hische nói trong cuộc phỏng vấn với Wired.

Dù vậy, cô vẫn nhận công việc. Hische hiện điều hành 2 cửa hàng nghệ thuật và văn phòng phẩm, đồng thời dựa nhiều vào các dự án thiết kế tự do để duy trì hoạt động kinh doanh. Trong khoảng 2 năm gần đây, lượng khách hàng của cô giảm đáng kể, lợi nhuận từ hai cửa hàng chỉ khoảng 10.000 USD năm ngoái.

Jessica Hische không ngờ quyết định này khiến cô bị cộng đồng sáng tạo quay lưng, thậm chí công kích đời tư. Ảnh: Jessica Hische.

Theo Hische, có những thời điểm tài khoản của doanh nghiệp chỉ đủ chi trả 2-4 kỳ lương. Cô còn đầu tư khoảng 100.000 USD vào Studioworks, nền tảng hỗ trợ công việc hành chính cho người làm sáng tạo, cùng 30.000 USD vào Drawling, cửa hàng nghệ thuật dành cho trẻ em tại Oakland (California, Mỹ). Hiện cô trả lương cho 4 người, gồm bản thân, mẹ và hai nhân viên cửa hàng.

Vì vậy, khi Meta đề nghị hợp tác, cô đã đồng ý. Khoản thu từ dự án giúp đáng kể cho hoạt động kinh doanh của cô.

Bị cộng đồng thiết kế quay lưng

Hische được giao hoàn thiện biểu tượng chữ M của Muse. Nhóm phát triển Meta trước đó đã tự thiết kế biểu tượng nhưng cho rằng hình dáng chưa đạt yêu cầu. Công việc của Hische là điều chỉnh các đường nét để logo mềm mại, sáng tạo và gần gũi hơn với nhận diện của công ty.

Cô thực hiện 32 phiên bản chữ M trong 2 ngày và nhận 12.500 USD cho giai đoạn này. Phần logotype, tức cách thể hiện tên thương hiệu bằng chữ, mất thêm khoảng hai tuần.

Để hoàn thiện biểu tượng Muse, Hische thử nghiệm 32 cách thể hiện chữ M, tập trung điều chỉnh độ dày và sự cân đối của các đường nét. Ảnh: Dado Ruvic/Reuters.

Hische cho biết hãng công nghệ Mỹ muốn Muse tạo cảm giác truyền cảm hứng, vui vẻ và khuyến khích người dùng khám phá, tránh hình ảnh quá cứng nhắc hay lạnh lẽo thường gắn với sản phẩm công nghệ. Toàn bộ quá trình thiết kế của cô không sử dụng AI tạo sinh.

Sau khi Muse ra mắt, Hische chia sẻ dự án trong bản tin cá nhân với tiêu đề: "Công việc mới! (Đừng giận tôi)".

Dù thừa nhận AI và Meta là những chủ đề gây tranh cãi, Hische vẫn xem đây là dự án thú vị. Tuy nhiên, bài đăng nhanh chóng lan truyền trên Threads kéo theo làn sóng chỉ trích từ giới sáng tạo. Nhiều người cáo buộc cô đánh đổi đạo đức vì tiền, thậm chí đăng ảnh nhà riêng và suy đoán về tình hình tài chính của cô.

Hische giải thích rằng khoản thù lao giúp cô trả lương nhân viên và duy trì kinh doanh. Tuy nhiên, lời chia sẻ về việc có thể phải vay 50.000 USD qua thẻ tín dụng để nhập hàng cuối năm bị hiểu sai thành chi tiêu cá nhân xa xỉ.

Theo cô, làn sóng chỉ trích xuất phát một phần từ nỗi lo AI tạo sinh đang đe dọa sinh kế của giới sáng tạo, khi công nghệ này có thể đảm nhiệm nhiều công việc như vẽ tranh, thiết kế và sản xuất nội dung.

Hische từng phản đối mạnh mẽ AI, nhưng dần thay đổi quan điểm khi nhận ra công nghệ này hữu ích trong xử lý dữ liệu, lập trình và công việc hành chính. Dù vậy, cô vẫn không đồng tình với việc dùng AI tạo sinh để làm những công việc cần khả năng sáng tạo của con người.

"Tôi không dùng AI cho nghệ thuật tạo sinh", cô nói. Hische chủ yếu sử dụng công nghệ này cho công việc hành chính, hỗ trợ lập trình và xây dựng website.

Meta và OpenAI đang phát triển các tác nhân AI cá nhân hóa thay mặt người dùng thực hiện nhiệm vụ. Ảnh: Minh Connors/Bloomberg.

Bài toán sinh kế của giới sáng tạo

Theo cô, lập luận rằng AI sẽ khiến sản phẩm do con người tạo ra trở nên giá trị hơn có thể đúng với một số lĩnh vực mỹ thuật, nhưng khó áp dụng cho nghệ thuật thương mại. Khi doanh nghiệp có thể tạo hình ảnh và thiết kế với chi phí thấp hơn bằng AI, nhu cầu thuê nghệ sĩ và nhà thiết kế có nguy cơ giảm.

Đây cũng là nghịch lý khiến dự án Muse gây tranh cãi. Gã khổng lồ công nghệ Mỹ đang phát triển một sản phẩm AI, nhưng vẫn thuê một nghệ sĩ độc lập để thiết kế nhận diện bằng phương pháp thủ công. Với Hische, đây chính là hướng đi mà cộng đồng sáng tạo nên khuyến khích, các tập đoàn tiếp tục trả tiền cho con người thực hiện công việc sáng tạo.

Tuy nhiên, với những người phản đối AI mạnh mẽ, việc một nghệ sĩ hợp tác với doanh nghiệp phát triển công nghệ này vẫn có thể bị xem là góp phần củng cố một hệ thống đang đe dọa sinh kế của chính giới sáng tạo.

Hische cho biết làn sóng chỉ trích khiến cô suy sụp. Sau khi tranh cãi bùng lên, cô dành 2 ngày nằm trên giường và khóc vì cảm giác những đóng góp trước đây cho cộng đồng sáng tạo, từ tài nguyên miễn phí đến các lớp học giá thấp, đều bị phủ nhận chỉ bởi một dự án.

Dù vậy, cô không hối hận vì nhận công việc. Theo Hische, nếu các công ty AI vẫn lựa chọn thuê nghệ sĩ độc lập cho những công việc cần khả năng sáng tạo của con người, đó là điều đáng được ghi nhận.