Người 'thợ cả' âm thầm đứng sau Bánh Mứt Đông Phương hơn 3 thập kỷ
Hải Phòng những ngày thu, phố Cầu Đất dần trở lại nhịp sống quen thuộc. Những hàng người xếp dài trước cửa hiệu đã thưa, những hộp bánh Trung thu cũng theo chân người mua đi khắp mọi miền. Nhưng ở số nhà 172, hương bánh vẫn còn quanh đây. Mùa Trung thu đã qua, song với những người gắn bó cùng nghề làm bánh nơi đây, công việc và những câu chuyện về nghề vẫn tiếp nối...
Hơn 75 mùa trăng đã đi qua, lò bánh Đông Phương vẫn đều đặn đỏ lửa, qua bao đổi thay của phố phường và những thế hệ làm nghề. Người tiếp nối, gìn giữ căn bếp ấy hôm nay là bà Đặng Thị Thanh Hương, Giám đốc Công ty TNHH Bánh Mứt Đông Phương. Ít ai biết rằng, trước khi dành hơn ba thập kỷ gắn bó với nghề làm bánh, bà từng không nghĩ cuộc đời mình sẽ gắn bó lâu dài với hương bánh thân quen ấy.
Trước khi bén duyên với nghề, bà Hương làm việc trong ngành ngân hàng. Công việc ổn định, khác xa nhịp sống bên lò bánh nóng và những đêm thức trắng mỗi mùa Trung thu. Là con dâu cụ Bạch Văn Uy, người gây dựng hiệu bánh từ năm 1950, bà có những năm tháng gắn bó với nghề nhưng chưa từng nghĩ sẽ có ngày tự mình gánh vác "cơ nghiệp" gia đình.
Chia sẻ về cơ duyên theo nghề, bà Hương nói, trăn trở từ câu hỏi của bố chồng “Con sẽ để lại gì cho con cháu sau này?” đã khiến bà đổi hướng.
Bà dần nhận ra, công việc ở ngân hàng dù tốt đến đâu vẫn có người đảm đương khi mình rời đi. Còn hiệu bánh của gia đình, nếu thiếu người tiếp nối, biết ai sẽ giữ cho lò lửa ấy ấm qua những mùa trăng?
Ở tuổi 27, bà Hương quyết định rời ngành ngân hàng, trở về nối nghề gia đình. Với người ngoài, đó có thể là một bước ngoặt nhiều mạo hiểm. Nhưng trên con đường ấy, bà luôn có gia đình chồng tiếp thêm động lực.
Nhưng những ngày bước vào nghề đối với bà là vô vàn thử thách. Rồi bà vừa học, vừa làm, vừa chăm lo cho gia đình. Những bận rộn cứ nối nhau qua từng ngày, từng mùa bánh, để rồi nghề dần trở thành một phần cuộc đời không thể tách rời với người phụ nữ ấy. Từ câu hỏi của bố chồng năm ấy, bà tìm thấy câu trả lời trong chính công việc mình bền bỉ theo đuổi suốt hơn ba thập kỷ.
“Tôi nghĩ, mỗi người đều có một sứ mệnh. Với tôi, đó là tiếp nối công việc mà gia đình đã gây dựng, giữ gìn những gì ông để lại và cố gắng làm tốt hơn mỗi ngày”, bà Hương chia sẻ.
Bước vào nghề, bà Hương dần hiểu vì sao người ta nói nghề bánh không thể chỉ truyền qua trang giấy. Có những điều làm nên hương vị chiếc bánh mà cuốn sổ ghi công thức khó lòng chỉ dẫn hết: hôm trời nồm, phải biết điều chỉnh bột; mẻ đậu khô hơn, lượng nước cũng cần gia giảm. Tất cả đòi hỏi người thợ phải quan sát, cảm nhận và tích lũy qua từng mẻ bánh.
Bà vẫn nhớ lời cụ Bạch Văn Uy: giỏi một việc đã khó, làm một việc theo nhiều cách khác nhau còn khó hơn. Theo năm tháng, bà càng thấm thía lời dặn ấy. Làm được một chiếc bánh ngon mới chỉ là khởi đầu; giữ cho hương vị ấy bền lâu, để nghề tiếp tục nuôi sống những người gắn bó với mình, mới là chuyện của cả một đời làm nghề.
Lời dặn của cụ cũng trở thành nỗi trăn trở theo bà qua bao mùa trăng: làm sao để mỗi mùa Trung thu qua đi, khách vẫn gửi trọn niềm tin, vẫn tìm thấy hương vị thân quen trong ký ức, còn những người thợ vẫn có công việc để gắn bó, có một nơi đủ ấm để trở về.
Theo đó, tinh thần đổi mới đã được vun đắp trong nếp nghề của gia đình bà từ những ngày cụ Bạch Văn Uy tự tay tìm tòi, cải tiến từng chiếc bánh. Tiếp nối tinh thần ấy, bà Hương hiểu rằng, giữ gìn nghề truyền thống không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ, mà phải biết đâu là giá trị cần gìn giữ, đâu là điều cần thay đổi để phù hợp với nhu cầu của thị trường.
Những hương vị làm nên nét riêng của bánh Đông Phương, từ hương hoa bưởi trong bánh dẻo đến bí quyết phối trộn nguyên liệu của gia đình, vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nhưng bà quan niệm, chất lượng sản phẩm thì không thể dừng lại ở những gì đã có.
Với bà, giữ nghề không chỉ là gìn giữ hương vị mà các thế hệ đi trước đã gây dựng, mà còn là trách nhiệm làm cho từng mẻ bánh ngày một tốt hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Từ cách nghĩ ấy, Đông Phương đầu tư hệ thống sản xuất, đưa công nghệ vào các khâu nướng bánh, đóng gói để chất lượng bánh thêm ổn định.
Tinh thần đổi mới cũng hiện diện trên từng hộp quà với nhiều mẫu mã mang theo hương sắc thành phố Cảng, tinh thần dân tộc. “Chúng tôi mong muốn mỗi hộp bánh khi rời cửa hàng không chỉ là một món quà Trung thu, mà còn mang theo hình ảnh, câu chuyện, ký ức và những hoài niệm riêng về đất Cảng, về tình yêu quê hương, đất nước”, bà Hương chia sẻ.
Nhìn lại chặng đường tiếp nối nghề gia đình, bà Hương không giấu được niềm tự hào. Nhưng với bà, niềm vui khi bánh Đông Phương ngày càng được nhiều người biết đến cũng đi cùng trách nhiệm gìn giữ hương vị và chất lượng đã làm nên uy tín của thương hiệu, để không phụ niềm tin mà khách hàng dành cho suốt bao năm qua.
Trung thu đã qua, những hộp bánh trên kệ đã vơi, hàng người trước cửa hiệu cũng thưa dần, nhưng dư vị còn đọng lại trong ký ức của hàng vạn du khách. Với người “thợ cả”, khép lại một mùa bánh cũng là lúc bắt đầu những ngày lặng lẽ chọn nguyên liệu, truyền nghề, vun vén cho mùa trăng tới.
Nhắc về hành trình hơn bảy thập kỷ của Đông Phương, bà Hương luôn dành lời tri ân cho cụ Bạch Văn Uy, cho những thế hệ trong gia đình và những người thợ đã bền bỉ đứng bên lò bánh. Bà nhận mình là người được trao lại để tiếp tục gìn giữ, với lòng biết ơn dành cho nghề, cho khách hàng và những đôi tay vẫn âm thầm góp sức làm nên hương vị thân quen riêng biệt của Đông Phương.
Với bà, điều quý giá nhất là được sống cùng công việc mình tâm huyết. Hơn ba thập kỷ bền bỉ nối nghề cũng là cách bà trả lời câu hỏi của bố chồng năm nào: “Con sẽ để lại gì cho con cháu sau này?”. Câu trả lời nằm trong từng mẻ bánh, từng du khách, trong cách bà gìn giữ nếp nghề và trao truyền cho những người đi sau.
Và có lẽ, điều bà Hương mong muốn để lại không chỉ là một thương hiệu bánh đã đi qua nhiều thế hệ, mà còn là tình yêu với nghề, sự tử tế trong từng sản phẩm và ý thức gìn giữ những giá trị mà cha ông đã gây dựng. Bởi một nghề truyền thống chỉ thực sự có sức sống khi thế hệ sau không chỉ biết trân trọng những gì được trao lại, mà còn đủ tâm huyết để tiếp tục vun đắp, đưa nghề đi xa hơn.
Rồi những mùa trăng khác sẽ đến, phố Cầu Đất lại có những ngày người mua bánh nối dài trước cửa hiệu. Nhưng điều đáng quý hơn cả là sau mỗi mùa bánh, vẫn có những người lặng lẽ giữ lửa cho căn bếp ấy, để hương vị thân quen của Đông Phương không chỉ là ký ức của những người đi trước, mà còn tiếp tục hiện diện trong cuộc sống của những thế hệ mai sau.
