Người trẻ phục dựng ký ức, nối dài mạch tri ân

Với Khuất Văn Hoàng, mỗi chân dung được hồi sinh không chỉ là thành quả công nghệ, mà còn là nén tâm hương tri ân gửi tới những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Đánh thức ký ức bằng công nghệ

Trong không gian linh thiêng của Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc, những ngày đầu tháng 2, nhiều người không giấu được xúc động khi nhận trên tay tấm di ảnh liệt sĩ đã được phục dựng rõ nét. Có những người mẹ run run chạm vào gương mặt con trong tấm ảnh mới, những người cha lặng đi, những người thân bật khóc nghẹn ngào.

Khuất Văn Hoàng trao bức ảnh liệt sĩ đã được phục dựng tặng các Bà mẹ Việt Nam anh hùng trong chương trình "Tết tri ân liệt sĩ". Ảnh: VH

Đó là khoảnh khắc trong chương trình “Tết tri ân liệt sĩ” do nhóm Skyline phối hợp với Tỉnh đoàn Hà Tĩnh tổ chức. Tại đây, 200 di ảnh được phục dựng cùng 200 triệu đồng đã được trao tới các gia đình thân nhân liệt sĩ.

Đứng giữa không gian ấy, Khuất Văn Hoàng (sinh năm 2003) - Phó nhóm Skyline lặng lẽ quan sát từng ánh mắt, từng cái siết tay. Với anh, những bức ảnh ấy không đơn thuần là sản phẩm của công nghệ. Đó là những mảnh ghép của lịch sử, là gương mặt cụ thể của lòng yêu nước, của máu xương đã hóa thành non sông hôm nay.

Hành trình phục dựng ảnh liệt sĩ của Hoàng và nhóm Skyline đã kéo dài hơn bốn năm. Hơn bốn năm miệt mài với những đêm trắng, đến nay, anh cùng các cộng sự đã hoàn thành hơn 8.000 bức ảnh. Con số ấy không chỉ phản ánh khối lượng công việc lớn, mà còn cho thấy sự bền bỉ của một nhóm bạn trẻ chọn cách tri ân bằng hành động thiết thực.

Hơn 4 năm, Hoàng và các thành viên trong nhóm Skyline đã phục dựng hơn 8.000 bức ảnh. Ảnh: VH

Phần lớn những bức ảnh "tìm đến" Hoàng đều đã phai màu, mờ nhòe, thậm chí rách nát. Có bức chỉ còn lại những đường nét rất mờ, đủ để gợi nhớ chứ chưa thể nhận diện. Để phục dựng, anh sử dụng các phần mềm chuyên dụng, tỉ mỉ chỉnh sửa từng chi tiết, cân lại ánh sáng, khôi phục từng đường nét khuôn mặt. Có khi, anh phải vẽ lại từng phần dựa trên lời kể của thân nhân.

Song với Hoàng, công nghệ chỉ là công cụ. Điều quan trọng hơn cả là sự thấu hiểu. Anh thường tìm đến gia đình liệt sĩ, lắng nghe câu chuyện về cuộc đời, về những năm tháng chiến trường, về ước mơ còn dang dở. Những mảnh ký ức được nhặt nhạnh qua lời kể trở thành “chất liệu” giúp anh tái hiện chân dung một cách chân thực nhất.

“Phục dựng một bức ảnh không chỉ là tái tạo hình hài, mà còn là khôi phục ký ức. Khi làm việc, tôi có cảm giác như mình đang kết nối quá khứ với hiện tại”, Hoàng chia sẻ.

Không dừng lại ở các trường hợp cá nhân, Hoàng còn tham gia nhiều dự án phục dựng chân dung tập thể: 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc, 64 Anh hùng biệt động Sài Gòn, 30 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tại Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ. Nhóm của anh cũng hợp tác với Tỉnh đoàn Hải Dương cũ, Hà Tĩnh, Phú Yên cũ, Nghệ An để triển khai các dự án trên quy mô lớn, góp phần làm sống dậy những ký ức hào hùng của dân tộc.

Hành trình từ lòng biết ơn

Ít ai biết rằng, hành trình ấy bắt đầu từ một tin nhắn trong những ngày cả nước chậm lại vì đại dịch Covid-19 năm 2021. Khi đó, Hoàng bất ngờ nhận được lời đề nghị từ một gia đình liệt sĩ mong muốn có một tấm ảnh thờ rõ nét hơn. Bức ảnh họ gửi chỉ còn là một mảng ký ức mờ nhòe, gần như không thể nhận ra hình hài, nhưng lại là kỷ vật duy nhất gia đình còn lưu giữ. Không đắn đo, Hoàng bắt tay vào phục dựng ngay trong đêm.

Thủ tướng Phạm Minh Chính trao bức ảnh do nhóm Skyline phục dựng tặng Bà mẹ Việt Nam anh hùng tại chương trình Lễ thắp nến tri ân được tổ chức tại Quảng Trị. Ảnh: VH

Sau một đêm thức trắng, bức ảnh được hoàn thành và gửi lại cho gia đình. Chỉ ít phút sau, điện thoại anh sáng lên. Ở đầu dây bên kia là những lời cảm ơn nghẹn ngào trong nước mắt.

“Lúc nhìn thấy giọt nước mắt của họ, tôi cảm thấy mình đang đảm nhận một trách nhiệm thiêng liêng. Tôi tự nhủ phải làm thật nhanh, thật nhiều, để trả lại cho các gia đình liệt sĩ những dáng hình trọn vẹn nhất”, Hoàng nhớ lại. Từ khoảnh khắc ấy, công việc ban đầu chỉ xuất phát từ sự giúp đỡ đã trở thành một sứ mệnh.

Trong hành trình của mình, kỷ niệm khiến Hoàng day dứt nhất là câu chuyện về Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thanh. Mẹ chỉ có một nguyện vọng giản dị: Được nhìn thấy hình ảnh hai người con trai là liệt sĩ đã hy sinh. Hoàng và các cộng sự dồn tâm sức hoàn thiện bức ảnh với mong muốn trao tận tay mẹ. Thế nhưng, khi bức ảnh hoàn thành, mẹ đã qua đời trước đó ba ngày.

“Chúng tôi đã làm xong bức ảnh, nhưng không kịp trao tận tay mẹ. Khi ấy, chúng tôi nhận ra rằng thời gian không chờ đợi ai. Có những điều nếu để lỡ sẽ không bao giờ quay lại được nữa”, Hoàng xúc động nói. Chính trải nghiệm ấy khiến anh và các thành viên trong nhóm nhắc nhau phải bước nhanh hơn, làm nhiều hơn, bởi phía sau mỗi bức ảnh là một ước nguyện có thể dang dở bất cứ lúc nào.

Những giọt nước mắt của gia đình thân nhân liệt sĩ khi nhận được bức ảnh do Hoàng phục dựng. Ảnh: VH

Đối với Hoàng, đằng sau mỗi bức ảnh mà anh phục dựng là một câu chuyện đầy xúc động, thân nhân của liệt sĩ đều là những người mẹ, tiễn con ra chiến trường từ lúc còn rất trẻ, là những người vợ vừa kết hôn chưa bao lâu thì chồng ra trận không ngày trở về, là những người con chưa được một lần thấy mặt cha và chỉ có thể mường tượng qua lời kể của mẹ.

Khi quyết định theo đuổi con đường này, Hoàng từng nhận không ít lời khuyên ngăn, thậm chí những bình luận tiêu cực. Nhưng anh luôn tâm niệm: Để có hòa bình, tự do hôm nay, cha ông đã phải đánh đổi bằng xương máu. Việc phục dựng ảnh liệt sĩ chỉ là một hành động nhỏ, góp phần thắp sáng ngọn lửa tri ân của thế hệ trẻ. Hơn hết, phía sau Hoàng là sự ủng hộ của gia đình, bạn bè và các thành viên trong nhóm. Chính sự đồng hành ấy tiếp thêm cho anh niềm tin để vượt qua khó khăn, trở ngại.

Khuất Văn Hoàng và nhóm Skyline nhận giải thưởng Hành động vì cộng đồng năm 2025. Ảnh: PV

Những nỗ lực bền bỉ của Khuất Văn Hoàng và nhóm Skyline đã được ghi nhận bằng nhiều bằng khen, giải thưởng từ cấp tỉnh, thành phố đến Trung ương: Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh năm 2026 vì thành tích phối hợp phục dựng và trao tặng ảnh các Anh hùng liệt sĩ; Giải thưởng Hành động vì cộng đồng năm 2025 - hạng mục Dự án truyền cảm hứng...

Ở tuổi 23, hành trình của Khuất Văn Hoàng không chỉ là câu chuyện về một người trẻ giỏi công nghệ. Đó còn là câu chuyện về sự tìm về nguồn cội, về cách thế hệ hôm nay chọn tri ân quá khứ bằng những việc làm cụ thể.

Xuân lại về. Trong mỗi ngôi nhà, trên bàn thờ gia tiên, những bức ảnh liệt sĩ được phục dựng rõ nét hơn, như thêm một lần nhắc nhớ về những hy sinh đã làm nên đất nước. Và giữa dòng chảy thời gian, có một người trẻ vẫn lặng lẽ gìn giữ những gương mặt ấy bằng tất cả sự trân trọng, tự hào như cách anh góp sức mình để ngọn lửa tri ân không bao giờ tắt.

Lê Thắm