Người trẻ tự hào tiếp nối đạo học từ ngôi trường 950 tuổi nổi tiếng đất Việt

Giữa không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám dịp kỷ niệm 950 năm xây dựng và phát triển, bước chân người trẻ hôm nay không chỉ để tham quan hay cầu may mùa thi. Tại trường đại học đầu tiên của đất nước, họ đang tìm thấy niềm tự hào sâu sắc về truyền thống trọng dụng nhân tài, từ đó hun đúc khát vọng học tập và tự tin đưa di sản Việt vươn xa.

6 phút trước Gốc

Điểm hẹn ký ức giữa dòng chảy công nghệ

Năm 1070, Vua Lý Thánh Tông cho xây dựng Văn Miếu, mở đầu không gian văn hóa đặc biệt nhằm tôn vinh đạo học và các bậc hiền tài. Sáu năm sau, năm 1076, Vua Lý Nhân Tông lập Quốc Tử Giám bên cạnh Văn Miếu, tạo nên bước ngoặt trọng đại trong lịch sử giáo dục Việt Nam. Từ trung tâm đào tạo nhân tài này, nhiều thế hệ trí thức, danh nhân đã được bồi dưỡng, góp phần dựng xây và phát triển quốc gia qua các triều đại.

Khuê Văn Các là một trong những công trình kiến trúc đặc sắc của quần thể Di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Ảnh: Xuân Tùng

Dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Văn Miếu - Quốc Tử Giám, khu di tích đón đông đảo bạn trẻ đến tìm hiểu, trải nghiệm.

Chọn nơi đây làm điểm đến cùng các bạn, Trần Linh Chi (học sinh lớp 12A5, Trường THPT Xuân Đỉnh, Hà Nội) xem đây là chuyến đi đặc biệt nhất trong 5 lần từng ghé thăm. Không chỉ tham quan và cầu mong may mắn, thành công trong học tập, thi cử, Chi còn thích thú trước diện mạo mới mẻ của di tích với các góc không gian trưng bày và công nghệ trình chiếu hiện đại, giúp những bài học lịch sử - văn hóa ở trường trở nên sống động, dễ nhớ hơn.

Tiếp nối hành trình từ "vườn" Bia Tiến sĩ, dừng chân đọc những dòng thông tin trưng bày ở khu vực Điện Đại Thành như “Sử đá lưu danh”, “Chiêu mộ hiền tài”…, Chi cảm thấy có thêm cảm hứng phấn đấu đạt thành tích tốt hơn trong học tập.

Chứng kiến kiến trúc cổ kính tấp nập bước chân du khách trong nước và quốc tế, Linh Chi bày tỏ: “Nhìn thấy nhiều du khách nước ngoài đến tham quan, tìm hiểu, mình càng thấy có trách nhiệm học hỏi như Bác Hồ từng dạy: ‘Dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam’. Từ đó, người trẻ có thể góp sức gìn giữ, quảng bá và phát huy những truyền thống văn hóa tốt đẹp của cha ông, đất nước”.

Trần Linh Chi và Nguyễn Đức Minh thăm, tìm hiểu lịch sử - văn hóa tại khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: Xuân Tùng

Trong lần thứ hai trở lại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nguyễn Đức Minh (học sinh lớp 12A5, Trường THPT Xuân Đỉnh, Hà Nội) lặng người khi đọc danh sách đông đảo các bậc tiến sĩ qua từng năm tháng lịch sử. Với Minh, những dòng khắc trên đá không hề xa cách mà chính là động lực thôi thúc bản thân nỗ lực học tập để sau này có thể đóng góp cho đất nước.

Nghĩ về hành trình đèn sách gian nan của tiền nhân, nam sinh càng thấm thía giá trị của cuộc sống hôm nay: “Xưa kia việc học tập, thi cử đều không mấy dễ dàng, thuận tiện, nhưng dù khó khăn, thiếu thốn, cha ông ta vẫn đỗ đạt, sáng tạo để xây dựng và bảo vệ đất nước. Thế hệ trẻ hiện nay được sống trong hòa bình, độc lập với rất nhiều điều kiện thuận lợi để học tập, rèn luyện. Có được điểm khởi đầu tốt hơn như vậy, mình càng nên cố gắng nhiều hơn để đạt được mục tiêu, thành công và giúp ích nhiều hơn cho Tổ quốc”.

Du khách có thể tìm hiểu thông tin, hình ảnh về "trường đại học đầu tiên của đất Việt" qua hệ thống trình chiếu. Ảnh: Xuân Tùng

Nhiều bạn trẻ thăm và xin chữ ở khu di tích. Ảnh: Xuân Tùng

Những “đại sứ trẻ” kể chuyện văn hiến Việt

Không chỉ đến để học hỏi cho riêng mình, nhiều bạn trẻ còn trực tiếp trở thành cầu nối đưa giá trị nghìn năm của di tích đến với du khách, bạn bè quốc tế. Có mặt tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám dịp kỷ niệm tròn 950 năm xây dựng và phát triển, Cao Sĩ Quý (sinh viên năm thứ 4, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội) say sưa hướng dẫn, giới thiệu một du khách trẻ đến từ Đài Loan tham quan.

Gắn bó với tổ chức tình nguyện Hanoi Free Tour Guides suốt một năm rưỡi ở ban tiếng Nhật, Quý luôn ưu tiên đưa khách đến nơi này đầu tiên trong hành trình khám phá Thủ đô.

Việc ứng dụng công nghệ số giúp du khách có thể thuận tiện tìm hiểu, có thêm nhiều trải nghiệm về thông tin hiện vật. Clip: X.T

Lý giải cho lựa chọn này, Quý cho biết đây là di tích lâu đời gần nghìn năm tuổi của Thăng Long – Hà Nội, từ đây cậu có thể giúp du khách có dịp cảm nhận về gốc rễ, cội nguồn nền văn hiến Việt Nam.

“Mỗi khi giới thiệu ngôi trường đại học đầu tiên của nước nhà, tôi đều cảm thấy tự hào khi chứng minh cho bạn bè quốc tế thấy truyền thống hiếu học, rèn giũa tri thức và nhân cách của các thế hệ người Việt; cách trọng dụng người tài của dân tộc Việt Nam. Càng tự hào hơn, truyền thống tốt đẹp ấy vẫn tiếp tục được thế hệ trẻ hôm nay tiếp nối, phát huy”, Quý nói.

Bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: Xuân Tùng

Du khách chiêm bái tượng danh sư Chu Văn An - nhà giáo dục tiêu biểu của Việt Nam. Ảnh: Xuân Tùng

Ở khu di tích, điểm dừng chân mà Quý tâm đắc nhất khi thuyết minh là hồ Thiên Quang. Quý kể cho khách nghe ý nghĩa sâu sắc của mặt hồ: xưa kia học trò trước khi bước vào khu trường học phải dừng lại nơi đây để chỉnh trang lại phong cách, cốt cách – không chỉ soi sửa diện mạo bên ngoài mà còn tự vấn xem cái tâm của mình có thật sự trong sáng, thanh sạch hay không.

Hệ thống 82 bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một trong những di sản tiêu biểu, kết tinh sâu sắc về giá trị đạo học. Hệ thống bia ghi danh 1.304 người đỗ đạt trong những kỳ thi tiến sĩ được tổ chức từ năm 1442 đến năm 1779.

Mỗi dòng chữ trên 82 tấm bia đá là nguồn sử liệu vô cùng quý giá giúp chúng ta nghiên cứu về con người và sự nghiệp của nhiều danh nhân đất Việt.

Đến khu vực 82 bia tiến sĩ, Quý lại khéo léo điều chỉnh cách kể chuyện tùy theo sự quan tâm của từng người, lúc đi sâu vào lịch sử, lúc lại chắt lọc những nét văn hóa cốt lõi nhất.

Cậu giải thích với du khách vì sao những tấm bia đá ấy được công nhận là di sản thế giới, bởi trên từng tấm bia có ghi rõ thông tin triều đại, khoa thi, tên tuổi, quê quán, học vị của những người đỗ đạt. Đồng thời phản ánh tư tưởng giáo dục, quan điểm tuyển chọn và trọng dụng nhân tài của các triều đại phong kiến Việt Nam.

Cao Sĩ Quý giới thiệu về Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho vị khách đến từ Đài Loan. Ảnh: Xuân Tùng

Qua sự kết nối và phiên dịch của Quý, vị du khách đến từ Đài Loan chia sẻ dù chỉ trong thời gian ngắn buổi sáng thăm nhiều địa điểm ở khu di tích, nhưng anh vẫn giữ lại ấn tượng đậm nét về Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đặc biệt là hệ thống bia tiến sĩ. Vị khách tỏ ra thích thú khi biết người Việt xưa đã chọn hình tượng con rùa – một trong bốn linh vật thần thoại – để nâng đỡ sử sách, tôn vinh những con người ưu tú nhất qua bao niên đại lâu đời, giúp thế hệ hôm nay nhìn thấy và hiểu được quá khứ hào hùng của tiền nhân.

Từ cách tiếp cận, cảm nhận của những học sinh như Trần Linh Chi, Nguyễn Đức Minh hay tình nguyện viên Cao Sĩ Quý, cùng những người trẻ đến tham quan, trải nghiệm ở khu di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám dịp kỷ niệm 950 năm, có thể thấy rõ di sản của cha ông không hề nằm yên trong quá khứ. Bằng tri thức, lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc, người trẻ hôm nay đang viết tiếp câu chuyện “hiền tài là nguyên khí của quốc gia” bằng chính khát vọng cống hiến của thế hệ mình.