Người Việt ngày càng ưu ái hàng nội: Chất lượng và minh bạch trở thành lợi thế cạnh tranh

Theo một khảo sát của NielsenIQ - công ty thế giới chuyên về phân tích dữ liệu, nghiên cứu thị trường và đo lường hành vi người tiêu dùng, hoạt động tại hơn 100 quốc gia cho thấy, 76% người Việt sẵn sàng chi trả cao hơn cho những sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn, tiêu chí an toàn và thân thiện với môi trường. Xu hướng mua sắm của người Việt đang thay đổi theo hướng ưa chuộng hàng hóa gắn nhãn mác rõ ràng với mong muốn "tiền nào của nấy".

Người Việt ngày càng ưu ái hàng Việt

Chia sẻ tại tọa đàm “Từ ưu tiên đến yêu thích - Hành trình đưa hàng Việt đến trái tim người Việt trong kỷ nguyên mới” sáng ngày 30/6, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam cũng khẳng định, hành vi tiêu dùng trong nước, đặc biệt là người dân Thủ đô trong thời gian gần đây đã có nhiều thay đổi rõ ràng. Trong đó, thay đổi lớn nhất chính là sự dịch chuyển từ tâm lý “sính ngoại” sang niềm tin và thói quen chủ động lựa chọn hàng Việt.

Bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt hiện vẫn còn những hạn chế khi đối diện câu chuyện làm thương hiệu. Theo bà, hiện rất nhiều doanh nghiệp chỉ biết sản xuất ra và đem bán, mà quên việc giới thiệu chi tiết các sản phẩm do mình làm ra.

“Nhiều sản phẩm rất hay, chất lượng tốt nhưng nhà sản xuất chưa biết kết nối sản phẩm gắn với câu chuyện lịch sử - văn hóa của địa phương, xuất phát từ đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân… tạo nên một sản phẩm có tiếng, có thương hiệu vươn xa đến thị trường trong nước và quốc tế” - Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam nói.

Từ góc nhìn của nhà sản xuất có nhiều năm kinh nghiệm, bà Bùi Thị Hạnh Hiếu, Tổng Giám đốc Công ty CP Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh nhấn mạnh, điều quan trọng nhất để khách hàng quay lại mua lần thứ hai là doanh nghiệp phải thực hiện đúng những gì đã cam kết hoặc quảng bá.

Theo bà Bùi Thị Hạnh Hiếu, đây chính là "điểm chạm" quan trọng nhất trong hành trình trải nghiệm của khách hàng, sau đó mới đến các yếu tố như chất lượng sản phẩm ổn định, nguồn gốc xuất xứ minh bạch, dịch vụ tận tâm và cuối cùng mới là hoạt động marketing.

Đại diện Bảo Minh cho rằng, để biến người mua thử thành khách hàng trung thành, doanh nghiệp không chỉ cần một sản phẩm tốt mà còn phải xây dựng được hệ thống tiêu chuẩn và chuỗi giá trị bài bản.

Ngay từ năm 2018, doanh nghiệp đã phát triển mô hình liên kết chuỗi "7 nhà", gồm: Quy hoạch vùng nguyên liệu; đồng hành cùng các nhà khoa học; tổ chức sản xuất; giảm chi phí cho hợp tác xã và người dân; kết nối hệ thống bán lẻ; đồng hành cùng ngân hàng; truyền thông, quảng bá sản phẩm.

Trong chuỗi liên kết này, quy hoạch vùng nguyên liệu là nền tảng quan trọng nhất. Việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi, giống và quy trình sản xuất cần dựa trên điều kiện tự nhiên kết hợp với nghiên cứu khoa học nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng ổn định và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Sớm nhận ra tầm quan trọng của việc tạo dựng thương hiệu uy tín với người dùng, những năm gần đây Hợp tác xã chế biến thực phẩm Gia Phú (Lào Cai) luôn dành thời gian đầu tư kỹ lưỡng về hình ảnh, thông tin truy xuất nguồn gốc và giấy chứng nhận chất lượng đối với các sản phẩm nông sản chế biến của hợp tác xã.

Để thích ứng thị trường, các đơn vị sản xuất chủ động thay đổi, chuyên nghiệp hơn.

Bà Vũ Thị Thắm, Giám đốc Hợp tác xã cho biết, nếu trước đây người dân chủ yếu bán theo kiểu quen biết, truyền miệng thì nay các đơn vị không chỉ chú trọng về chất lượng mà còn chủ động đầu tư chuyên nghiệp hơn rất nhiều.

“Người tiêu dùng bây giờ rất thông minh. Họ không chỉ nhìn giá rẻ mà quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, nguồn gốc và sự minh bạch. Có những đơn hàng đầu tiên khách mua chỉ để thử, nhưng nếu sản phẩm tốt, giao hàng đúng hẹn, chăm sóc tử tế thì họ sẽ quay lại và còn giới thiệu thêm người khác”, bà Thắm chia sẻ.

Theo bà Thắm, để tạo niềm tin với người tiêu dùng, điều quan trọng nhất là sản phẩm phải thật sự tốt và đúng như những gì đã quảng bá. Từ khâu nguyên liệu đầu vào, sơ chế, đóng gói đến vận chuyển đều phải được kiểm soát chặt chẽ.

“Đặc biệt, khi đã được công khai trên các sàn thương mại điện tử, nếu sản phẩm không đúng cam kết thì gần như mất khách ngay. Vì thế, chúng tôi xác định phải làm thật, bán thật, không thể chạy theo lợi nhuận trước mắt bằng cách đánh đổi chất lượng”, bà Thắm nhấn mạnh.

Cùng với đó, việc ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc, mã QR, công khai quy trình sản xuất đang trở thành “tấm hộ chiếu số” giúp nông sản Việt chứng minh xuất xứ và tạo sự khác biệt với hàng giả, hàng nhái.

Tích cực đưa sản phẩm tốt đến tay người dùng

Tuy nhiên, đánh giá về thực trạng chung của hàng Việt, bà Trần Thị Phương Lan cho rằng, các mặt hàng nông sản Việt vẫn còn những điểm yếu thường gặp: Thứ nhất, hiện nay sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc sản vùng miền vẫn còn khiêm tốn và cũng không đủ để bán cho người tiêu dùng. Thậm chí khi các siêu thị có cầu mua nhiều, đơn vị bán sản phẩm OCOP cũng không đáp ứng được. Không ít hộ sản xuất, doanh nghiệp sản xuất say mê với thành tích bán hàng nhiều mà quên đi việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, thương hiệu cho doanh nghiệp.

Hàng hóa thương hiệu Việt ngày càng "ghi điểm" với người tiêu dùng trong nước.

Thứ hai, doanh nghiệp còn ngại nghiên cứu việc gắn chất lượng sản phẩm với giá trị văn hóa địa phương, văn hóa dân tộc.

Thứ ba, doanh nghiệp ngại kết nối, phối hợp với cơ quan truyền thông, báo chí trong quảng bá sản phẩm. Điều này là hạn chế rất lớn cho việc phát triển thương hiệu của sản phẩm, của doanh nghiệp.

Thứ tư, việc gắn kết giữa nhà sản xuất với nhà phân phối và hệ thống bán lẻ chưa thực sự được quan tâm dẫn đến việc sản phẩm tốt chưa đến được tay người tiêu dùng. Có nghĩa là, doanh nghiệp phải có nhân viên bán hàng, tư vấn, truyền thông về những mặt hàng mới sản phẩm mới, qua đó khẳng định thương hiệu của nhà sản xuất, cũng như quảng bá thương hiệu của doanh nghiệp phân phối.

Theo bà Trần Thị Phương Lan, hiện Việt Nam có Chương trình thương hiệu quốc gia, các địa phương cũng vinh danh những sản phẩm tốt của mình, đặc biệt là sản phẩm OCOP. Nên không thể để việc sản phẩm tốt không đến được với người tiêu dùng.

“Người tiêu dùng cứ thấy OCOP có gắn 3, 4 sao trở lên là yên tâm nhặt vào giỏ hàng của mình. Tôi cho rằng cái được lớn nhất khi triển khai Chương trình OCOP là đã lấy được niềm tin của người tiêu dùng đối với thương hiệu sản phẩm OCOP. Điều này là vô giá”, bà Trần Thị Phương Lan dẫn chứng.

Theo các chuyên gia, nông sản Việt đã có mặt tại nhiều thị trường khó tính, mang lại niềm tự hào cho quốc gia. Nhưng song song với đó, niềm tin của người tiêu dùng trong nước chính là yếu tố then chốt để nông sản Việt phát triển bền vững.

PGS.TS Nguyễn Văn Giang, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, thị trường trong nước không chỉ là nơi tiêu thụ mà còn là "thước đo" uy tín cho nông sản Việt. Nếu làm tốt ở sân nhà, thì ra thế giới mới thật sự bền vững.

Chỉ khi chất lượng và an toàn thực phẩm được đảm bảo đồng đều cho cả xuất khẩu và nội địa, nông sản Việt mới thực sự khẳng định vị thế không chỉ “ra thế giới” mà còn “ăn sâu” trong lòng người Việt.