Nguồn điện ổn định: Lợi thế cạnh tranh mới trong thu hút FDI

Nguồn điện ổn định - Lợi thế cạnh tranh mới trong thu hút FDI. Ảnh: EVNHANOI

Điện năng - "hạ tầng mềm" của môi trường đầu tư

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao cùng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu đang đặt ra yêu cầu mới đối với hạ tầng năng lượng của Việt Nam. Nếu trước đây, điện chủ yếu được nhìn nhận là yếu tố đầu vào của sản xuất thì nay đã trở thành một trong những tiêu chí phản ánh năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Áp lực bảo đảm nguồn điện ngày càng lớn khi nhu cầu sử dụng điện tăng nhanh cùng tốc độ phát triển kinh tế. Theo Bộ Công Thương, 7 tháng năm 2026, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống ước đạt hơn 203,3 tỷ kWh, tăng khoảng 9,3% so với cùng kỳ năm trước; cả năm dự kiến tăng gần 9,8%.

Hệ thống điện quốc gia cũng liên tiếp ghi nhận các mức kỷ lục mới về công suất phụ tải cực đại và sản lượng điện tiêu thụ trong ngày, cho thấy nhu cầu điện đang tăng nhanh cùng đà phục hồi và mở rộng sản xuất của nền kinh tế.

Từ cuối năm 2026, Bộ Công Thương đã yêu cầu ngành điện chủ động xây dựng các kịch bản vận hành, quản trị rủi ro về phụ tải, nguồn nhiên liệu, thủy văn và thiên tai, bảo đảm cung ứng điện an toàn, liên tục phục vụ mục tiêu tăng trưởng. Yêu cầu này không chỉ xuất phát từ nhu cầu phát triển trong nước, mà còn gắn với sự thay đổi trong tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia.

Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia Đặng Nguyễn Ngữ cho rằng, với các ngành điện tử, bán dẫn, dược phẩm hay trung tâm dữ liệu, một sự cố mất điện dù chỉ diễn ra trong thời gian rất ngắn cũng có thể gây thiệt hại lớn, làm gián đoạn dây chuyền sản xuất và ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng.

Cũng theo ông Đặng Nguyễn Ngữ, điều các nhà đầu tư quan tâm hiện nay không còn đơn thuần là "có điện", mà là độ tin cậy của hệ thống điện, làkhả năng cung ứng liên tục, ổn định về điện áp; có phương án dự phòng và đáp ứng phụ tải lớn trong mọi tình huống.

Xu hướng này ngày càng rõ nét khi Việt Nam trở thành điểm đến của nhiều dự án điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu. Khác với các ngành sản xuất truyền thống, những lĩnh vực này vận hành liên tục, đòi hỏi nguồn điện có độ ổn định rất cao.

Trong bối cảnh đó, điện năng không còn đơn thuần là yếu tố đầu vào của sản xuất mà đã trở thành một dạng "hạ tầng mềm" của môi trường đầu tư. Cùng với hạ tầng giao thông, logistics và viễn thông, chất lượng cung ứng điện ngày càng được xem là thước đo mức độ sẵn sàng của một nền kinh tế đối với dòng vốn FDI thế hệ mới.

An ninh năng lượng - nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia

Theo các chuyên gia năng lượng, để tăng 1% GDP, nhu cầu điện thường tăng khoảng 1,2-1,5%. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới, nhu cầu điện của Việt Nam sẽ tiếp tục gia tăng nhanh. Trong khi đó, tiến độ triển khai một số dự án nguồn điện còn chậm, hạ tầng truyền tải ở một số khu vực chưa theo kịp tốc độ phát triển của phụ tải, đặt ra yêu cầu phải đầu tư đồng bộ cả nguồn điện và lưới điện.

Một thách thức khác là quá trình chuyển dịch sang năng lượng xanh. Việc phát triển mạnh điện gió và điện mặt trời góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải, nhưng cũng làm gia tăng yêu cầu về vận hành hệ thống.

Khác với các nguồn điện truyền thống, năng lượng tái tạo phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết nên cần có các nguồn điện nền đủ mạnh để bảo đảm cung ứng liên tục. Cùng với đó là hệ thống truyền tải hiện đại, năng lực điều độ linh hoạt và các giải pháp lưu trữ năng lượng nhằm nâng cao khả năng cân bằng hệ thống.

Thực tế cho thấy, nếu chỉ phát triển nguồn điện không đầu tư tương xứng cho lưới truyền tải thì hiệu quả khai thác sẽ bị hạn chế, thậm chí phát sinh tình trạng quá tải hoặc không giải tỏa được công suất. Vì vậy, cùng với đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn, việc hoàn thiện hạ tầng truyền tải cần được coi là một trong những ưu tiên để bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao chất lượng cung ứng điện.

Ở góc độ thu hút đầu tư, hệ thống điện không còn là một cấu phần hạ tầng đơn lẻ mà đã trở thành yếu tố phản ánh năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bên cạnh đó, các yêu cầu về phát triển bền vững, giảm phát thải và tuân thủ tiêu chuẩn ESG cũng khiến nhiều tập đoàn ưu tiên những quốc gia có khả năng cung cấp nguồn điện sạch với tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng cao.

Điều đó cho thấy, lợi thế cạnh tranh trong thu hút FDI đang được định hình bởi ba yếu tố đủ điện, điện ổn định và điện xanh. Đây không chỉ là yêu cầu của doanh nghiệp mà còn là thước đo chất lượng hạ tầng năng lượng và năng lực điều hành của mỗi quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt.

Đối với Việt Nam, đầu tư cho ngành điện vì thế không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn là đầu tư cho dư địa tăng trưởng trong tương lai. Mỗi dự án nguồn điện được đưa vào vận hành đúng tiến độ, mỗi công trình truyền tải hoàn thành hay mỗi cơ chế được tháo gỡ sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, tạo điều kiện để đón dòng vốn FDI có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.