Nguồn dinh dưỡng phổ biến có thể chặn đứng dịch bệnh khiến hàng trăm nghìn người chết mỗi năm

Tả, một dịch bệnh lây lan qua nguồn nước và thực phẩm bị ô nhiễm, hiện vẫn là mối đe dọa lớn tại nhiều khu vực trên thế giới. Với tình trạng tiêu chảy nặng và mất nước nghiêm trọng, căn bệnh này có thể dẫn đến tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.

Theo ước tính từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có khoảng 1,3 đến 4 triệu ca nhiễm tả được ghi nhận trên toàn cầu, trong đó có tới khoảng 21.000 đến 143.000 trường hợp tử vong mỗi năm. Tính từ đầu năm đến cuối tháng 8/2025, WHO đã theo dõi khoảng 410.000 ca mắc tả tại 31 quốc gia.

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây từ Đại học California cơ sở Riverside (Mỹ), được công bố trên tạp chí Cell Host and Microbe, đã mở ra hy vọng mới thông qua việc sử dụng các loại protein quen thuộc trong chế độ ăn uống để ngăn chặn sự xâm nhập của vi khuẩn Vibrio Cholerae gây bệnh tả.

Theo nhóm nghiên cứu, các thử nghiệm trên chuột nhiễm bệnh cho thấy chế độ ăn đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát mức độ lây nhiễm. Cụ thể, nhóm chuột tiêu thụ thực phẩm giàu protein thể hiện khả năng chống lại vi khuẩn Vibrio Cholerae mạnh mẽ nhất, vượt trội hoàn toàn so với chế độ ăn giàu chất béo hay carbohydrate.

Giáo sư Ansel Hsiao, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết sự khác biệt về mức độ xâm chiếm của vi khuẩn có thể lên tới 100 lần chỉ nhờ vào yếu tố dinh dưỡng. Trong đó, casein - loại protein chủ yếu trong sữa và phô mai, cùng với gluten từ lúa mì được xác định là những thành phần hiệu quả nhất trong việc giảm số lượng và ngăn chặn vi khuẩn Vibrio Cholerae phát triển trong môi trường ruột.

Casein và gluten là các loại protein chủ yếu trong sữa, phô mai và lúa mì. Ảnh: Andreia Joldes/Pixabay

Cơ chế của hiệu quả này nằm ở cách các protein tác động trực tiếp vào cấu trúc sinh học đặc biệt của vi khuẩn tả. Vibrio Cholerae vốn sở hữu một hệ thống giống như ống tiêm siêu nhỏ mang tên T6SS, dùng để bơm độc tố tiêu diệt các vi sinh vật có lợi trong đường ruột nhằm chiếm lĩnh không gian sống.

Khi có sự xuất hiện của casein và gluten, "vũ khí" này sẽ bị làm kẹt, khiến vi khuẩn mất khả năng cạnh tranh và khó có thể bùng phát bệnh dù đã xâm nhập vào cơ thể.

Phát hiện này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh WHO đang cảnh báo về sự gia tăng ca nhiễm tả trên toàn cầu, cùng tình trạng khan hiếm vaccine uống. Việc lạm dụng kháng sinh cũng làm dấy lên lo ngại về sự xuất hiện của các loại vi khuẩn kháng thuốc, khiến các phương pháp điều trị truyền thống dần mất hiệu lực.

Do đó, một chiến lược dựa trên dinh dưỡng được đánh giá là lựa chọn an toàn, chi phí thấp và dễ dàng áp dụng rộng rãi cho những cộng đồng dễ bị tổn thương. Vì casein và gluten đều là những dưỡng chất an toàn đã được công nhận, phương pháp này loại bỏ được nguy cơ tạo ra các "siêu vi khuẩn" như khi sử dụng thuốc kháng sinh.

Dù kết quả thí nghiệm trên chuột rất hứa hẹn, các nhà khoa học vẫn lên kế hoạch triển khai thử nghiệm trên người để xác định liều lượng cần thiết. Họ cũng cần làm rõ liệu các protein này có tác dụng phòng ngừa trước khi nhiễm bệnh hay vẫn phát huy khả năng khi bệnh đã khởi phát.

Tuy vậy, Giáo sư Hsiao tin rằng việc cải thiện chế độ ăn hàng ngày sẽ tạo ra một lớp bảo vệ tự nhiên vững chắc trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Với những nguyên liệu đơn giản và phổ biến như sữa, phô mai hay bột mì, nghiên cứu này có thể mang lại hy vọng đối với hàng triệu người tại các vùng dịch bệnh đang hoành hành.