Nguồn lực văn hóa là động lực quan trọng phát triển đất nước

Biến văn hóa, con người Việt Nam thành nguồn lực phát triển, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia

Phát biểu tại hội thảo, PGS, TS Triệu Thế Hùng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khẳng định: Từ Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đến chương trình hành động quốc gia không chỉ là hành trình đưa một chủ trương vào cuộc sống. Đó là hành trình xác lập văn hóa như hệ điều tiết của phát triển, nguồn năng lượng tinh thần của dân tộc và sức mạnh kiến tạo tương lai Việt Nam. “Nhìn xa hơn, tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ là chỉ tiêu tổng sản phẩm trong nước (GDP) hay số di sản được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận, mà là một xã hội mà giá trị văn hóa thẩm thấu vào thể chế, thị trường, đời sống”, PGS, TS Triệu Thế Hùng khẳng định.

PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhắc tới sự kiện Lễ khởi công dự án đầu tư, bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Hoàng thành Thăng Long, diễn ra ngày 29-9 vừa qua. PGS, TS Bùi Hoài Sơn khẳng định, điều đáng suy nghĩ không chỉ là chúng ta phục hồi một công trình từng là trung tâm quyền lực của quốc gia, mà là chúng ta đang đưa một phần ký ức của dân tộc trở lại với đời sống hôm nay.

Đoàn chủ tọa điều hành hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”. Ảnh: HỒ LONG 

Từ thực tiễn đó, PGS, TS Bùi Hoài Sơn đã chia sẻ 3 thông điệp cốt lõi, trong đó nhấn mạnh: Văn hóa không phải là phần việc đi sau phát triển mà phải trở thành một trụ cột hiện diện ngay từ đầu trong các quyết sách kinh tế, giáo dục, khoa học-công nghệ và đối ngoại. Phải chuyển các giá trị văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam thành nguồn lực phát triển, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia; biến làn điệu dân ca, họa tiết truyền thống, di sản hay câu chuyện lịch sử thành chất liệu cho âm nhạc đương đại, thời trang, du lịch sáng tạo, phim ảnh và sản phẩm số...

Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi tư duy từ câu hỏi "Chúng ta có những giá trị văn hóa gì?" sang câu hỏi "Chúng ta làm gì để những giá trị ấy tạo ra sức mạnh cho đất nước?". "Mỗi giá trị văn hóa của dân tộc đều giống như một mạch nguồn. Nếu chỉ khoanh lại để bảo vệ, mạch nguồn ấy vẫn còn nhưng chưa tạo được dòng chảy. Nhiệm vụ của chúng ta là làm cho mạch nguồn ấy gặp nhau, chảy vào giáo dục, công nghệ, du lịch, công nghiệp sáng tạo, đời sống đô thị, ngoại giao và từng lựa chọn sống của mỗi người Việt Nam. Khi đó, văn hóa không chỉ là điều tự hào khi nhìn lại, văn hóa sẽ trở thành sức mạnh giúp chúng ta đi tới", PGS, TS Bùi Hoài Sơn nói.

Xây dựng chiến lược phát triển an ninh văn hóa gắn liền với an ninh quốc gia

Đề cập đến những thách thức về an ninh văn hóa trong kỷ nguyên số và toàn cầu hóa, trong tham luận gửi đến hội thảo, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự bùng nổ mạnh mẽ của kỷ nguyên số, không gian mạng đã trở thành không gian chiến lược mới.

Bên cạnh những cơ hội to lớn để quảng bá hình ảnh đất nước, chúng ta cũng đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có đối với an ninh văn hóa. Đó là sự xâm lăng của văn hóa độc hại hòng làm phai nhạt bản sắc văn hóa Việt Nam, làm lung lay niềm tin của thế hệ trẻ vào chế độ; là tình trạng suy giảm các chuẩn mực đạo đức, văn hóa ứng xử và lối sống của con người khi tham gia vào không gian mạng, gây ra những hệ lụy tiêu cực cho xã hội và cá nhân; là tình trạng bạo lực ngôn từ, thông tin giả, ứng xử lệch chuẩn trên không gian mạng có xu hướng gia tăng, đe dọa trực tiếp đến các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của gia đình và xã hội...

Các đại biểu dự hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”. Ảnh: HỒ LONG 

Từ vị trí, vai trò đặc biệt của văn hóa đối với sự phát triển đất nước và thực tiễn công tác bảo vệ an ninh quốc gia, Đại tướng Lương Tam Quang đề xuất một số định hướng mang tính chiến lược nhằm phát huy tối đa sức mạnh văn hóa phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đó là, xây dựng chiến lược phát triển an ninh văn hóa gắn liền với an ninh quốc gia; đẩy mạnh số hóa và phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, ứng dụng mạnh mẽ thành tựu công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư để số hóa di sản, xây dựng các sản phẩm văn hóa thuần Việt có chất lượng cao trên không gian mạng, biến văn hóa thành một ngành kinh tế mũi nhọn, có sức cạnh tranh quốc tế, góp phần lan tỏa mạnh mẽ sức mạnh mềm Việt Nam ra toàn cầu. Đặc biệt, cần hoàn thiện thể chế pháp lý về văn hóa trong kỷ nguyên mới nhằm giải phóng các nguồn lực sáng tạo, biến di sản văn hóa thành động lực kinh tế và khẳng định sức mạnh mềm của quốc gia trên trường quốc tế.

Phát triển văn hóa và củng cố quốc phòng, an ninh ở địa bàn chiến lược

Đề cập đến sự kết hợp giữa phát triển văn hóa và củng cố quốc phòng, an ninh ở địa bàn chiến lược, biên giới, hải đảo, trong tham luận gửi đến hội thảo, Trung tướng, PGS, TS Đặng Sỹ Lộc, Giám đốc Học viện Chính trị (Bộ Quốc phòng) khẳng định, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển văn hóa và củng cố quốc phòng, an ninh là những nhiệm vụ có quan hệ gắn bó mật thiết, cùng hướng tới mục tiêu xây dựng đất nước phát triển, ổn định và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia. Đối với địa bàn chiến lược, biên giới, hải đảo, sự kết hợp giữa những nhiệm vụ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo Trung tướng, PGS, TS Đặng Sỹ Lộc, những năm qua, vai trò của LLVT, nhất là các lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ trên địa bàn trong kết hợp phát triển văn hóa với củng cố quốc phòng, an ninh ở địa bàn chiến lược, biên giới, hải đảo ngày càng rõ nét. Tuy nhiên, những năm tới, cục diện thế giới dự báo có nhiều diễn biến phức tạp, tác động trực tiếp đến các địa bàn chiến lược, biên giới, hải đảo, đặt ra yêu cầu cao đối với phát triển văn hóa, xây dựng cộng đồng dân cư với củng cố quốc phòng, an ninh và xây dựng "thế trận lòng dân". Những tác động đó đặt ra yêu cầu phải kết hợp chặt chẽ, chủ động và đồng bộ giữa phát triển văn hóa với củng cố quốc phòng, an ninh trên các địa bàn chiến lược, biên giới, hải đảo; phát huy văn hóa thực sự là nguồn lực nội sinh để tăng cường đoàn kết, nâng cao đời sống nhân dân, củng cố niềm tin và "thế trận lòng dân", giữ vững ổn định chính trị-xã hội, chủ quyền quốc gia, tạo nền tảng cho phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thước đo của sự phát triển văn hóa trước hết phải được thể hiện qua sự hài lòng của người dân

Phát biểu tổng kết và bế mạc hội thảo, Thượng tướng, TS Lê Quốc Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, thước đo của sự phát triển văn hóa trước hết phải được thể hiện qua sự hài lòng của người dân khi các quyết sách của Đảng, Nhà nước được triển khai hiệu quả trong đời sống xã hội, thực sự mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân. Thượng tướng Lê Quốc Hùng cho rằng, trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hội thảo đã khẳng định một tư duy chiến lược quan trọng: Văn hóa không chỉ đồng hành với phát triển mà phải đứng ở vị trí dẫn đường, là nền tảng định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia.

Theo Thượng tướng, TS Lê Quốc Hùng, kết quả của hội thảo không chỉ dừng lại ở các báo cáo khoa học mà cần được chuyển hóa thành những kiến nghị chính sách và giải pháp có giá trị thực tiễn. Ban tổ chức hội thảo sẽ tổng hợp đầy đủ các kết quả, xây dựng báo cáo kiến nghị chính sách, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan chức năng, làm cơ sở để kịp thời thể chế hóa thành các chủ trương, quyết sách chiến lược và chương trình hành động thiết thực, hiệu quả.