Nguồn nhân lực chất lượng cao - lợi thế cạnh tranh mới của Thái Nguyên

Từ lợi thế về quy mô đến lợi thế về chất lượng

Thái Nguyên hiện là một trong những trung tâm công nghiệp quan trọng của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh có hơn 350 doanh nghiệp FDI và DDI hoạt động, tạo ra nhu cầu lớn về nhân lực phục vụ sản xuất. Đáng chú ý, nhu cầu nhân lực đang thay đổi nhanh theo quá trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất. Doanh nghiệp không chỉ cần lao động trực tiếp mà ngày càng cần kỹ sư, kỹ thuật viên, chuyên gia công nghệ, nhân sự quản trị sản xuất và lực lượng có khả năng thích ứng với tự động hóa, chuyển đổi số.

Sau hợp nhất, quy mô dân số toàn tỉnh trên 1,8 triệu người tạo thêm dư địa để Thái Nguyên tổ chức, phân bổ và phát huy nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong cuộc cạnh tranh thu hút các dự án công nghệ cao, số lượng lao động chỉ là điều kiện ban đầu. Điều các nhà đầu tư quan tâm ngày càng nhiều đó là khả năng cung ứng đội ngũ nhân lực có chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng làm việc trong môi trường sản xuất hiện đại.

Thực tế tại các khu công nghiệp của Thái Nguyên cho thấy yêu cầu này đang trở nên rõ nét. Các lĩnh vực như điện tử - viễn thông, cơ khí - tự động hóa, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, kỹ thuật số, logistics và quản lý sản xuất đang đặt ra nhu cầu ngày càng lớn về nhân lực chất lượng cao.

Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông - Đại học Thái Nguyên đẩy mạnh đào tạo nhân lực số, trí tuệ nhân tạo AI cho tỉnh Thái Nguyên

PGS.TS Hoàng Văn Hùng, Giám đốc Đại học Thái Nguyên cho biết: Đại học Thái Nguyên là Đại học vùng nằm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, hiện đơn vị và các trường thành viên đang đào tạo hơn 350 ngành ở trình độ đại học và sau đại học, mỗi năm có khoảng 11.000 - 12.000 sinh viên tốt nghiệp. Năm 2025, quy mô người học của Đại học Thái Nguyên đạt gần 115.000 người.

Theo PGS.TS Hoàng Văn Hùng, hệ sinh thái của Đại học Thái Nguyên được hình thành từ mạng lưới đào tạo, nghiên cứu và hợp tác trải rộng trong khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Đại học không chỉ cung cấp nhân lực cho tỉnh Thái Nguyên mà còn mở rộng sự hiện diện thông qua các phân hiệu tại nhiều địa phương khác lân cận.

Điểm đáng chú ý là đào tạo đang được đặt trong mối liên hệ ngày càng chặt chẽ với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Đại học Thái Nguyên và các đơn vị thành viên đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tổ chức thực tập, tuyển dụng và đào tạo theo nhu cầu. Qua đó, đáp ứng ngày càng tốt nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh Thái Nguyên nói riêng và các địa phương nói chung.

Nhân lực chất lượng - nền tảng cho dòng vốn công nghệ cao

Sự phát triển của nguồn nhân lực không chỉ giải quyết bài toán việc làm mà còn tác động trực tiếp tới chất lượng dòng vốn đầu tư. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các khu công nghiệp Thái Nguyên thu hút thêm hơn 8 tỷ USD vốn FDI; lũy kế có 379 dự án còn hiệu lực, gồm 201 dự án FDI và 178 dự án DDI.

Quy mô đầu tư ngày càng lớn đồng nghĩa với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nhân lực. Nếu trước đây lợi thế lao động chủ yếu được nhìn nhận ở khả năng đáp ứng số lượng lớn lao động cho sản xuất, thì hiện nay năng lực vận hành dây chuyền tự động, phân tích dữ liệu, kiểm soát chất lượng, nghiên cứu phát triển và quản trị sản xuất mới là những yếu tố tạo ra giá trị gia tăng.

Theo định hướng phát triển công nghiệp năm 2026, Thái Nguyên đang hướng tới mô hình công nghiệp xanh, hiện đại, tăng cường đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước. Tỉnh cũng định hướng phát triển các trung tâm nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới, vườn ươm công nghệ và khu công nghiệp công nghệ cao.

Ông Nguyễn Đắc Tuyền, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Thái Nguyên nhận định: Sự phát triển nhanh của chuyển đổi số, tự động hóa và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi căn bản nhu cầu của thị trường lao động. Doanh nghiệp không chỉ cần đủ người, mà cần đúng người, đúng kỹ năng và có khả năng thích ứng với công nghệ mới. Vì vậy, bài toán nhân lực của Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay cần được nhìn từ góc độ dài hạn, trong đó trọng tâm là thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa người học, cơ sở đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Đây sẽ là yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất lao động, tăng khả năng cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại.

Thái Nguyên tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, tăng thời lượng thực hành, mở rộng đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, đồng thời xây dựng cơ chế để chuyên gia, kỹ sư và người lao động có thể liên tục cập nhật công nghệ mới

Với hệ thống cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng và giáo dục nghề nghiệp hiện hữu, lợi thế của Thái Nguyên nằm ở khả năng hình thành chuỗi liên kết tương đối hoàn chỉnh giữa đào tạo - nghiên cứu - doanh nghiệp - thị trường lao động.

Từ góc độ này, nguồn nhân lực không còn chỉ là yếu tố đầu vào của quá trình phát triển công nghiệp mà đang trở thành một bộ phận của năng lực cạnh tranh địa phương.

Do đó, đặt ra yêu cầu đó là cần phải tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, tăng thời lượng thực hành, mở rộng đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, đồng thời xây dựng cơ chế để chuyên gia, kỹ sư và người lao động có thể liên tục cập nhật công nghệ mới.

Đối với doanh nghiệp, việc tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo cũng mang lại lợi ích trực tiếp khi có thể chủ động xây dựng đội ngũ nhân sự phù hợp với dây chuyền và công nghệ của mình.

Còn với Thái Nguyên, nếu kết nối được thế mạnh về quy mô dân số, hệ thống đào tạo và nền tảng công nghiệp, tỉnh có thể từng bước chuyển hóa lợi thế về lao động thành lợi thế về năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư thế hệ mới, nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm một địa điểm có quỹ đất và hạ tầng sẵn sàng. Họ cần một hệ sinh thái có khả năng cung cấp nhân lực, tiếp nhận công nghệ và tạo ra giá trị lâu dài. Chính vì vậy, với Thái Nguyên, câu chuyện nguồn nhân lực chất lượng cao đang được đặt ở một vị trí mới, không chỉ để đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp hiện tại, mà còn là nền tảng để tỉnh nâng cao chất lượng tăng trưởng và tạo dựng lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn phát triển tiếp theo.