Nguồn nhân lực để xây dựng đô thị Huế thông minh

Nâng cao năng lực quản trị, kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ cấp phường, xã để vận hành chính quyền số thông minh

Nhiều tiềm năng nhưng chưa bứt phá

Nhiều chuyên gia cho rằng, hạ tầng công nghệ có thể đầu tư trong thời gian ngắn, nhưng để hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ sư, chuyên gia đủ năng lực vận hành đô thị thông minh lại là bài toán dài hạn. Vì thế, phát triển nguồn nhân lực cần được xem là trụ cột chiến lược, gắn chặt với lộ trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số của Huế.

Theo thống kê, thành phố Huế có khoảng 625.000 người trong độ tuổi lao động, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đạt 69,3%, cao hơn mức bình quân cả nước. Đây là lợi thế quan trọng trong bối cảnh Huế đang đẩy mạnh phát triển đô thị và mở rộng không gian kinh tế. Tuy nhiên, xét về chất lượng, nguồn nhân lực của thành phố vẫn còn những hạn chế. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ của Huế hiện đạt khoảng 31 - 35%, thấp hơn so với các đô thị lớn khác. Trong số đó, chỉ có khoảng 9,66% có trình độ đại học trở lên.

Theo phân tích của nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế, cơ cấu ngành nghề ở Huế chưa thật sự phù hợp với định hướng đô thị thông minh và phát triển bền vững. Lao động của Huế hiện tập trung chủ yếu vào dịch vụ, du lịch, y tế, giáo dục và hành chính công, chiếm trên 70% lực lượng lao động. Trong khi, các lĩnh vực then chốt như công nghệ thông tin, quản lý hạ tầng đô thị, môi trường, năng lượng tái tạo và quy hoạch thông minh còn thiếu hụt cả về số lượng lẫn chất lượng.

Lĩnh vực công nghệ thông tin được xem là trụ cột của đô thị thông minh, nhưng nguồn nhân lực vẫn còn ít. Báo cáo mới đây của Sở Khoa học và Công nghệ về tình hình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng chỉ ra, trong tổng số hơn 15.000 nhân lực khoa học và công nghệ, chỉ có hơn 500 người làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Ngay cả mục tiêu mà Huế đặt ra là đến năm 2025 có 10.000 nhân lực hoạt động trong lĩnh vực chuyên ngành công nghệ thông tin và các lĩnh vực chuyển đổi số, các ngành kinh tế bổ trợ..., vẫn còn ở khoảng cách xa so với thực tế.

Bên cạnh đó, kỹ năng số và năng lực quản trị dữ liệu, khai thác hệ thống GIS, IoT hay phân tích dữ liệu phục vụ điều hành đô thị của đội ngũ cán bộ, công chức, đặc biệt ở cấp phường, xã vẫn chưa được đào tạo bài bản. Điều này tạo ra "độ trễ" nhất định trong triển khai các nền tảng đô thị thông minh, dù hạ tầng công nghệ đã từng bước được đầu tư.

Tạo nguồn nhân lực tích hợp

Để có nguồn nhân lực đáp ứng nhiệm vụ quản lý hành chính cũng như phát triển đô thị thông minh, nghiên cứu sinh Nguyễn Đình Phương, TS. Hà Thị Hằng và các cộng sự thuộc Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế đưa ra một số nhóm chính sách, giải pháp trọng tâm về phát triển nguồn nhân lực. Trong đó, nhóm đề xuất đến năm 2030, thành phố cần đạt tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ trên 50%, riêng đại học và sau đại học đạt tối thiểu 25%; ít nhất 70% cán bộ quản lý đô thị được trang bị kỹ năng số.

Với lợi thế Đại học Huế là trung tâm đào tạo lớn của khu vực, nên thành phố cần tận dụng, định hướng trở thành "nguồn cung" chủ lực cho nguồn nhân lực đô thị, thông qua việc mở rộng các chương trình đào tạo về khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật hạ tầng thông minh, quản lý môi trường đô thị, quy hoạch và quản trị đô thị số. Đào tạo cần theo hướng liên ngành, tăng thời lượng thực hành, gắn với các dự án đô thị cụ thể của thành phố.

Để có được nguồn nhân lực cho chuyển đổi số, vận hành hiệu quả chính quyền mới, UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 330 ngày 6/8/2025 về đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao. Ngành khoa học và công nghệ đang tích cực phối hợp với Đại học Huế triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin, ứng dụng AI. Thành phố cũng đã thành lập 100% tổ công nghệ số cộng đồng ở cấp xã, phường; tổ chức tập huấn kỹ năng số thường xuyên cho cán bộ và người dân theo chuyên đề, chủ đề cụ thể.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng sức cạnh tranh trong thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao. Thực tế, thu nhập bình quân của Huế hiện chỉ đạt khoảng 5,12 triệu đồng/người/tháng, thấp hơn nhiều so với các tỉnh, thành phố lớn khác. Do đó, thành phố cần có cơ chế thu nhập và phúc lợi đặc thù cho các lĩnh vực then chốt như công nghệ thông tin, môi trường, quản lý đô thị số. Đồng thời, triển khai các chương trình học bổng ràng buộc, đào tạo đặt hàng gắn với cam kết phục vụ địa phương.

Việc thể chế hóa liên kết chính quyền - nhà trường - doanh nghiệp là yếu tố quyết định để giảm độ lệch pha giữa đào tạo và sử dụng lao động. Chính quyền cần đóng vai trò "đặt hàng", công bố nhu cầu nguồn nhân lực theo từng giai đoạn; các cơ sở đào tạo thiết kế chương trình phù hợp; doanh nghiệp tham gia đào tạo, thực tập và tuyển dụng.

Về dài hạn, Huế cần xây dựng nền tảng dữ liệu nhân lực số, tích hợp với hệ thống đô thị thông minh để dự báo nhu cầu nguồn nhân lực theo ngành nghề, kỹ năng và từng giai đoạn phát triển. Đây sẽ là công cụ quan trọng giúp thành phố chủ động trong hoạch định chính sách đào tạo, tuyển dụng và sử dụng nguồn nhân lực, góp phần củng cố "hạ tầng mềm" phục vụ phát triển đô thị Huế thông minh và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp hiệu quả.

Bài, ảnh: HOÀI NGUYÊN