Nguồn 'thủy tinh lỏng' ở đâu ra?

Công an TP HCM bắt quả tang ông Huỳnh Văn Trường ngâm ốc với hóa chất - Ảnh: Công an TP HCM

Con số khủng khiếp ấy không chỉ khiến dư luận bàng hoàng, mà còn đặt ra câu hỏi nhức nhối: Nguồn "thủy tinh lỏng” ấy từ đâu ra, và vì sao có thể lọt qua các tầng kiểm soát trong thời gian dài như vậy?

Theo lời khai của bị can Huỳnh Văn Trường (SN 1979, ngụ TP Cần Thơ), toàn bộ natri silicate, một loại hóa chất công nghiệp tuyệt đối cấm dùng trong thực phẩm, được mua tại... chợ Kim Biên (TP HCM). Khi mua, bị can thừa nhận đã nói rõ mục đích sử dụng là để ngâm ốc. Mỗi can 35 lít có giá chỉ khoảng 6.000 đồng/kg. Giá trời ơi này rẻ đến mức rợn người, nhưng cái giá mà cộng đồng phải trả thì không thể đo đếm.

Nghe câu chuyện này nhiều người than thở, đúng là chúng đã “giết người từ từ” bằng hóa chất. Dung dịch natri silicate, hay còn gọi là “thủy tinh lỏng”, là hóa chất dùng trong xây dựng, sản xuất gạch, xi măng. Đây là chất có tính kiềm mạnh, có thể gây tổn thương nghiêm trọng hệ tiêu hóa, kích ứng da, mắt, và tiềm ẩn nhiều nguy cơ lâu dài đối với sức khỏe con người. Thế nhưng, hàng ngàn tấn thịt ốc đã được ngâm trong thứ dung dịch này suốt nhiều năm rồi đưa thẳng lên mâm tiệc “đặc sản” ốc bươu.

Không khó hiểu khi dư luận phẫn nộ, bởi đây là lý do khi ăn thấy bị đầy bụng, cả ngày không tiêu, mệt mỏi, nhức đầu. Theo các bác sĩ chuyên ngành thì, việc sử dụng thực phẩm bị ngâm hóa chất công nghiệp như natri silicate trong thời gian dài có thể khiến cơ thể tích tụ độc tố, dẫn đến tổn thương gan, thận nghiêm trọng. Cụ thể, Na₂SiO₃ là hợp chất gồm ion natri và anion silicat, thường được sử dụng trong sản xuất vật liệu xây dựng, chất tẩy rửa, giấy, dệt may, với vai trò làm keo, chất kết dính hoặc chống thấm. Đây là chất có tính kiềm rất mạnh, không dành cho thực phẩm. Khi đi vào cơ thể, hóa chất được chuyển hóa tại gan và đào thải qua thận.

Với số lượng khủng 3.000 tấn ốc bươu đã được tiêu thụ, có thể hàng triệu người đã ăn phải thực phẩm nhiễm hóa chất độc hại trong nhiều năm, mà không hề hay biết. Không chỉ là gian dối, phải chỉ đích danh đây là tội ác. Kẻ gây ác tuy biết rõ natri silicate không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm, nhưng họ vẫn khai rằng, vì “khó khăn kinh tế nên... làm đại”. Thật là nguy hiểm!

Bây giờ cần làm rõ và xử lý rốt ráo. Không phải là “mất bò mới lo làm chuồng” mà là “muộn còn hơn không”. Phải tìm cách bịt lỗ hổng từ đầu vào, không thể chỉ xử lý, tống tù người ngâm ốc, là kẻ trực tiếp chế biến, mà còn yêu cầu làm rõ trách nhiệm từ khâu cung ứng hóa chất. Đề nghị điều tra làm rõ, khởi tố cả các cá nhân, cơ sở cung cấp natri silicate trái phép, đồng thời thu hồi toàn bộ lợi nhuận bất chính.

Lâu nay chợ Kim Biên là “điểm nóng” trong hoạt động mua bán hóa chất, nơi nhiều loại chất độc hại bị lợi dụng cho mục đích bất chính, đặc biệt trong chế biến, bảo quản thực phẩm. Vậy thì cái chợ này chính là mắt xích đầu tiên. Phải có quy chế, quy định chặt chẽ việc mua bán hóa chất phải có hóa đơn, chứng từ, ghi rõ mục đích, địa chỉ người mua. Tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất các cơ sở chế biến thực phẩm; lấy mẫu ngẫu nhiên trên thị trường; công khai minh bạch kết quả xử lý để tạo niềm tin xã hội.

Cần thiết phải điều tra mở rộng, làm rõ vai trò của các cá nhân, tổ chức liên quan đến việc tiêu thụ số ốc nhiễm hóa chất, đồng thời xem xét xử lý nghiêm hành vi mua bán, cung cấp hóa chất sai quy định, không đúng đối tượng.

Cuối cùng là một câu hỏi nhức nhối như nhiều vụ án trước đây, rằng liệu vụ việc có những bản án đủ nghiêm khắc để chặn đứng những hành vi “giết người thầm lặng” tương tự? Câu hỏi lớn hơn đặt ra là: nếu không siết chặt quản lý từ đầu vào - tức nguồn hóa chất - thì dù có xử lý từng vụ việc, nguy cơ thực phẩm bẩn vẫn tiếp tục “bủa vây” đời sống người dân.

Hải Đường