Nguyễn Huệ nan giải bứt phá khỏi 'lõi nghèo'

Những “ốc đảo” giữa trùng khơi đá xám

Từ trung tâm UBND xã trên con đường gập ghềnh, uốn lượn bên những sườn núi dốc đứng, điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là thôn Liên Sơn, nơi cư trú  của đồng bào dân tộc Mông. Từ đỉnh đèo nhìn xuống, những nếp nhà ghép bằng ván gỗ nằm lọt thỏm giữa những hốc đá tai mèo xám xịt. Trong ngôi nhà vừa được hỗ trợ kinh phí sửa sang lại từ nguồn lực cộng đồng, anh Phùng Văn Sinh tâm sự: Gia đình tôi thuộc hộ nghèo, có 8 nhân khẩu, diện tích đất canh tác ít, nhà đông con. Năm nào thời tiết thuận lợi thì đủ ăn, năm nào hạn hán là thiếu đói. Muốn nuôi con lợn, con bò lớn để bán lấy tiền nộp học cho con cũng khó vì không có vốn. Những năm trước đây, đường lên thôn chủ yếu là những lối nhỏ, nhiều đoạn dốc trơn trượt.

Cái nghèo ở đây không phải do lười lao động mà là sự thiếu hụt tư liệu sản xuất và sự cô lập về địa lý. Đồng bào tại các thôn: Bản Cải, Khuổi Quân, Hà Trì, Phan Thanh… chủ yếu canh tác nông nghiệp theo phương thức truyền thống tự cung tự cấp. Đất sản xuất nông nghiệp vừa thiếu vừa bạc màu, nguồn nước tưới tiêu phụ thuộc hoàn toàn vào “nước trời”. 

Chủ tịch UBND xã Nguyễn Huệ Hầu Văn Khánh cho biết: Nguyễn Huệ có xuất phát điểm thấp. Khi sáp nhập, xã vừa phải ổn định bộ máy, vừa phải gánh vác trách nhiệm đưa một lượng lớn hộ nghèo, hộ cận nghèo bứt phá. Cái khó nhất hiện nay là nguy cơ tái nghèo cao do tác động khó lường của thiên tai. Năm 2025, hoàn lưu sau bão số 10, 11 đã ảnh hưởng nặng nề đến sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Hàng chục ngôi nhà bị sạt lở, đất đá vùi lấp, nhiều diện tích hoa màu bị ngập úng, mất trắng hoàn toàn. Những hộ gia đình vừa mới thoát nghèo năm trước, sau một trận bão lại trắng tay, rơi vào danh sách cần cứu trợ khẩn cấp.

Chính quyền xã phải dồn lực, phối hợp cùng Ủy ban MTTQ các cấp di dời khẩn cấp các hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm để làm lại nhà mới. Dù nỗ lực nhưng nguồn ngân sách địa phương có hạn, việc khắc phục hậu quả thiên tai, khôi phục sinh kế cho người dân vẫn là một chặng đường gian nan. Hiện địa phương còn một số hộ đồng bào Mông thuộc thôn Bản Cải, Phan Thanh chưa có đường liên thôn, bà con phải đi bộ trên những con đường mòn nhỏ quanh co, khúc khuỷu, vận chuyển nông sản hoàn toàn trên đôi vai…

Muốn thoát nghèo bền vững, hạ tầng giao thông và thủy lợi phải đi trước một bước. Tuy nhiên, đây lại là nút thắt lớn nhất của xã. Dù hệ thống giao thông trục chính đã được quan tâm đầu tư, song các tuyến đường liên thôn, đường dân sinh vào các cụm dân cư vùng cao vẫn chủ yếu là đường đất. Vào mùa mưa, những con đường này trở nên lầy lội, cô lập hoàn toàn các thôn bản với trung tâm xã. Thiếu đường đồng nghĩa với việc giao thương hàng hóa bị bóp nghẹt. Nông sản người dân làm ra như: ngô, sắn, các loại lâm sản hay trâu, bò nuôi đến lứa đều bị thương lái ép giá vì chi phí vận chuyển quá cao. Người dân muốn mua phân bón, vật liệu xây dựng phải gánh thêm chi phí vận chuyển thủ công trên những cung đường nguy hiểm. Bên cạnh giao thông, hạ tầng giáo dục tại các điểm trường lẻ cũng đối mặt với nhiều thiếu thốn. Đời sống người dân khó khăn đến mức khi năm học mới cận kề, việc sắm sửa sách vở, quần áo cho con em trở thành một gánh nặng lớn.

Đường nông thôn xóm vùng cao được đầu tư mới, tạo điều kiện thuận lợi cho bà con xã Nguyễn Huệ phát triển sản xuất.

Bài toán nguồn vốn và tư duy tự lực

Nhiều năm qua, các Chương trình Mục tiêu quốc gia đầu tư không ít nguồn lực về vùng cao, từ cấp phát cây, con giống đến hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt. Có những hộ nghèo được cấp bò giống theo các chương trình đa dạng hóa sinh kế, nhưng do thiếu kỹ thuật chăm sóc, chuồng trại không đảm bảo vệ sinh, bò bị dịch bệnh chết hoặc gầy, không sinh sản được. Có những hộ khi nhận được tiền hỗ trợ phục hồi sản xuất sau bão thì chi tiêu vào các việc sinh hoạt hằng ngày thay vì tái đầu tư vào chuồng trại, phân bón. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc thay đổi phương thức hỗ trợ: Thay vì “cho con cá”, phải chuyển sang “cho cần câu” và hướng dẫn "cách câu cá".

Một trong những giải pháp căn cơ là chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp. Đối với những xóm vùng cao khan hiếm nước, xã khuyến khích người dân chuyển từ trồng ngô, lúa năng suất thấp sang trồng các loại cây ăn quả, cây lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao hoặc chăn nuôi đại gia súc theo hình thức bán chăn thả, chăn nuôi vỗ béo theo hướng sản xuất hàng hóa; các xóm vùng đồng tập trung phát triển cây dong riềng. Bên cạnh đó, xã quan tâm chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động bà con phát triển các mô hình trồng trọt, chăn nuôi tại các thôn vùng cao đảm bảo sinh kế bền vững.

Để đảm bảo hiệu quả lâu dài, chính quyền xã áp dụng phương thức quản lý chặt chẽ, các hộ dân tham gia dự án nuôi bò giống sinh sản phải cam kết làm chuồng trại đúng quy chuẩn, tham gia đầy đủ các lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, tiêm phòng vắc xin định kỳ và ký hợp đồng liên kết tiêu thụ sản phẩm; không được tự ý mua bán, chuyển nhượng con giống khi chưa có sự đồng ý của cán bộ chuyên môn. Cách làm này giúp người dân gắn trách nhiệm của mình vào tài sản được hỗ trợ, từng bước hình thành tư duy sản xuất hàng hóa.

Với sự chung tay của hệ thống chính trị và tinh thần “lá lành đùm lá rách” được khơi dậy mạnh mẽ thông qua phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát”, nhiều hộ gia đình khó khăn đặc biệt được sống trong những ngôi nhà mới kiên cố, an toàn trước mưa bão. Tháng 7/2026, Ủy ban MTTQ xã phối hợp tổ chức trao kinh phí hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát từ nguồn hỗ trợ của Bộ Quốc phòng cho các hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn.

Những khoản hỗ trợ phục hồi sinh kế sau thiên tai, những gian hàng hỗ trợ học sinh nghèo đến trường tiếp thêm động lực để đồng bào xã Nguyễn Huệ không cảm thấy bị bỏ lại phía sau trên hành trình gian nan này. Từ các nguồn vốn lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia, năm 2026, xã hỗ trợ 38 con trâu, bò sinh sản cho các hộ nghèo với tổng kinh phí hơn 1 tỷ 078 triệu đồng để phát triển chăn nuôi gia súc.  

Công tác giảm nghèo ở xã Nguyễn Huệ sau sáp nhập vẫn còn nhiều khó khăn. Hy vọng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự hỗ trợ kịp thời của các nguồn lực đầu tư hạ tầng, sinh kế và quan trọng nhất là ý chí tự lực vươn lên sẽ đem lại một diện mạo mới, ấm no và tươi sáng hơn trên mảnh đất vùng cao nơi đây.