Nguyên nhân gây ra vụ ngộ độc khiến 40 người đi cấp cứu

Khí clo rò rỉ có thể gây kích ứng mắt, ho, khó thở, thậm chí phù phổi và suy hô hấp. Ảnh minh họa: Đinh Hà.

Sáng 19/10, vụ nghi ngộ độc khí xảy ra tại thôn Đình Tổ, xã Thượng Phúc, Hà Nội, khiến hơn 40 người phải nhập viện cấp cứu. Thông tin ban đầu từ Bệnh viện Đa khoa Thường Tín cho biết các trường hợp nhập viện gồm công nhân đang làm việc tại một xưởng sản xuất và người dân sống ở khu vực lân cận.

Theo VTV24, nguyên nhân ban đầu được xác định là sự cố rò rỉ bình khí. Căn cứ thông tin trên nhãn bình chứa, chất gây ngộ độc nghi là clo lỏng.

Khí clo nguy hiểm thế nào?

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết clo được sử dụng phổ biến trong xử lý nước, khử khuẩn và sản xuất công nghiệp. Hóa chất này còn được ứng dụng trong sản xuất nhựa, giấy, vải và nhiều sản phẩm khác. Một số hợp chất chứa clo có mặt trong nước Javel và các chế phẩm vệ sinh gia đình.

Tuy nhiên, khí clo công nghiệp và dung dịch Javel đã pha chế là những dạng hóa chất khác nhau, có yêu cầu sử dụng, bảo quản và xử lý riêng. Không thể tùy tiện thay thế hoặc trộn lẫn chúng chỉ vì cùng có tác dụng khử khuẩn.

Ở điều kiện thông thường, clo là chất khí màu vàng lục, có mùi hắc, gây cay mắt và kích ứng đường hô hấp. Để thuận tiện vận chuyển, clo có thể được hóa lỏng dưới áp suất và chứa trong bình chuyên dụng. Khi bình hoặc van gặp sự cố, clo thoát ra ngoài có thể nhanh chóng chuyển thành khí, phát tán ra môi trường xung quanh.

"Một đặc điểm đáng lưu ý là clo nặng hơn không khí. Khi rò rỉ, khí có thể tích tụ ở tầng hầm, hố, rãnh hoặc những nơi kín, thông gió kém. Vì vậy, cúi xuống hoặc chui vào khu vực thấp để tránh khí có thể khiến người dân tiếp xúc với nồng độ cao hơn", bác sĩ Hoàng nói.

Bệnh viện Đa khoa Thường Tín đã tiếp nhận 42 trường hợp nghi ngộ độc khí clo trên địa bàn xã Thượng Phúc, Hà Nội. Ảnh: BVCC

Theo bác sĩ Hoàng, nguy cơ dễ nhận thấy nhất khi hít phải khí clo là kích ứng mắt và đường hô hấp. Người tiếp xúc có thể bị cay mắt, chảy nước mắt, rát mũi họng, ho sặc, tức ngực, khò khè hoặc khó thở. Mức độ tổn thương phụ thuộc vào nồng độ khí, thời gian tiếp xúc và tình trạng sức khỏe của từng người.

Sở dĩ clo gây độc là do khi tiếp xúc với lớp dịch ẩm trên bề mặt mắt và đường hô hấp, khí này phản ứng tạo thành axit clohydric và axit hypoclorơ. Các sản phẩm phản ứng cùng tính oxy hóa mạnh của clo có thể làm tổn thương protein, màng tế bào và lớp bảo vệ của mô, gây viêm và tổn thương hóa chất.

"Trong trường hợp phơi nhiễm nặng, tổn thương có thể lan tới phế nang - những túi khí nhỏ đảm nhiệm quá trình trao đổi oxy tại phổi. Khi hàng rào giữa phế nang và mạch máu bị tổn thương, dịch có thể tràn vào phế nang, gây phù phổi. Người bệnh khi đó có thể rơi vào tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng dù vẫn cố gắng hô hấp", vị chuyên gia cho hay.

Đáng chú ý, các triệu chứng không phải lúc nào cũng xuất hiện đầy đủ ngay sau khi tiếp xúc. Một số người ban đầu chỉ ho, rát họng nhưng sau vài giờ mới khó thở tăng dần. Tổn thương phổi có thể tiếp tục tiến triển trong những giờ đầu, thậm chí xuất hiện phù phổi muộn trong vòng 24 giờ.

Trẻ nhỏ, người mắc hen phế quản, bệnh phổi mạn tính hoặc bệnh tim cần được đặc biệt chú ý. Sau giai đoạn cấp, một số người có thể còn ho, khò khè hoặc dễ tức ngực khi tiếp xúc với khói thuốc, bụi và không khí lạnh. Nếu triệu chứng kéo dài, người bệnh cần khám chuyên khoa hô hấp để được đánh giá, thay vì tự mua thuốc điều trị.

Không có mốc thời gian phơi nhiễm an toàn chung

Hậu quả nghiêm trọng nhất của ngộ độc khí clo là suy hô hấp và tử vong. Người bệnh có thể bị phù nề đường thở, co thắt phế quản dữ dội hoặc tổn thương phổi cấp. Khi thiếu oxy nghiêm trọng, não, tim và các cơ quan khác cũng có thể bị ảnh hưởng. Một số trường hợp cần đặt nội khí quản, thở máy và hồi sức tích cực.

Bác sĩ Huy Hoàng nhấn mạnh ngoài đường hô hấp, mắt cũng có nguy cơ bị tổn thương hóa chất, bỏng giác mạc và ảnh hưởng thị lực nếu tiếp xúc ở mức độ nặng. Người bị đau mắt dữ dội, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ cần được thăm khám sớm.

Theo các tài liệu độc chất học, nồng độ clo khoảng 1-10 ppm có thể gây kích ứng mắt, mũi, họng và ho. Ppm là đơn vị biểu thị nồng độ, tương ứng với số phần khí clo trong một triệu phần không khí.

Một số tài liệu do Cơ quan Đăng ký Chất độc và Bệnh tật Mỹ (ATSDR) tổng hợp dẫn ước tính rằng nồng độ khoảng 430 ppm trong 30 phút có thể gây tử vong. Đây là dữ liệu tham khảo về độc tính, không phải ngưỡng an toàn hay mốc thời gian có thể áp dụng chính xác cho từng người.

"Không có quy tắc chung rằng hít phải khí clo trong một khoảng thời gian nhất định sẽ không gây nguy hiểm. Người đứng gần nguồn rò rỉ trong phòng kín có thể tiếp xúc với lượng khí lớn hơn nhiều so với người ở xa, tại nơi thông thoáng. Nồng độ rất cao có thể gây tổn thương nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn", bác sĩ Hoàng lưu ý.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam. Ảnh: BSCC.

Người dân không thể dựa vào mùi để xác định chính xác nồng độ clo, cũng không nên lấy khả năng chịu đựng của bản thân làm căn cứ quyết định có tiếp tục ở lại khu vực hay không. Khi xuất hiện cay mắt, ho sặc hoặc khó thở tại nơi nghi có khí độc, cần lập tức rời khỏi vùng phơi nhiễm.

Làm gì khi nghi ngộ độc khí clo?

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, việc đầu tiên là nhanh chóng rời khỏi nguồn khí, đến nơi có không khí sạch và không quay lại lấy đồ. Tuy nhiên, nếu sự cố xảy ra ngoài trời, người dân cần tuân theo hướng dẫn trú ẩn hoặc sơ tán của lực lượng chức năng. Không tự ý vào vùng khí độc cứu người khi chưa có bảo hộ chuyên dụng. Khẩu trang y tế, N95 và khăn ướt không bảo vệ được trước khí clo.

Nếu mắt cay rát, cần rửa ngay bằng nước sạch, dòng chảy nhẹ liên tục ít nhất 15 phút; tháo kính áp tròng nếu dễ thực hiện, không dụi mắt hoặc tự dùng hóa chất trung hòa. Nếu da, quần áo dính hóa chất lỏng, cần cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn và rửa da bằng nhiều nước, xà phòng dịu nhẹ.

Clo chưa có thuốc giải độc đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ hô hấp, cung cấp oxy và dùng thuốc theo chỉ định. Người dân không tự xông hơi, hít bicarbonat hoặc dùng corticoid tại nhà.

Đáng lưu ý, tổn thương phổi có thể xuất hiện muộn sau vài giờ. Vì vậy, ngay cả khi triệu chứng ban đầu nhẹ, người phơi nhiễm cần được đánh giá y tế phù hợp. Nếu ho tăng, tức ngực hoặc khó thở trở lại sau khi xuất viện, cần đến cơ sở y tế ngay. Trẻ nhỏ và người mắc bệnh tim, phổi cần được theo dõi sát.