Nguyên nhân khiến TP.HCM mưa lớn liên tục kèm hàng nghìn cú sét

TP.HCM hứng gần 4000 tia sét trong 2 ngày

Những ngày qua, TP.HCM liên tục xuất hiện mưa lớn kèm dông sét. Trước và trong cơn mưa, bầu trời nhiều khu vực liên tục lóe sáng bởi những tia chớp, cùng tiếng sấm rền vang kéo dài.

Có thời điểm, sét đánh xuống khu vực dân cư trong lúc mưa đang nặng hạt. Những trận sấm chớp xảy ra liên tiếp, đặc biệt vào ban đêm, khiến nhiều người dân không khỏi giật mình và lo lắng. Mưa lớn kèm dông sét cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là đối với người đang ở ngoài trời, tại khu vực trống trải hoặc gần cây xanh, cột điện và các công trình cao.

Theo thống kê của Cục Khí tượng Thuỷ Văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), ở trận mưa lớn ngày 30/9, TP.HCM chịu 2.573 tia sét, trong đó có 1.457 cú giáng xuống mặt đất, còn lại sét đánh trong mây. Khu vực chịu ảnh hưởng nhiều nhất là xã Phú Giáo (Bình Dương cũ), khi nơi này hứng gần 1.200 cú sét trong 5 giờ từ 1h-5h.

TP.HCM mưa dông liên tiếp những ngày qua. Ảnh: PV

Đến 1/10, bầu trời thành phố lại xuất hiện 1.237 tin sét, trong đó gần một nửa tia đánh xuống đất trong lúc mưa nặng hạt từ 17h-19h. Riêng xã Bình Mỹ chịu 464 cú đánh trong ba giờ. Giông sét tập trung chủ yếu ở phía tây bắc và đông nam của TP HCM là khu vực Bình Dương, huyện Củ Chi và Bình Chánh cũ.

Tính từ đầu năm 2025 đến nay, hôm 30/9 là thời điểm TP HCM chịu lượng tia sét nhiều thứ hai, chỉ sau ngày 10/5 năm ngoái, với xấp xỉ 5.000 cú đánh trong 24 giờ.

Cục Khí tượng Thuỷ văn cho biết, sấm sét xuất hiện tần suất dày đặc trong hai ngày vừa qua do nhiễu động khí quyền trên cao kết hợp với hội tụ gió và rãnh áp thấp. Các yếu tố tự nhiên này tạo điều kiện cho mây đối lưu phát triển mạnh ở môi trường ẩm và bất ổn dễ tích tụ tia điện trong đám mây.

Lý giải về hình thái thời tiết chi phối Nam Bộ, ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng dự báo Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam Bộ, cho biết do từ cuối buổi sáng đến giữa trưa, đầu giờ chiều trời ít mây, nắng mạnh đốt nóng mặt đệm làm cho trời oi, nóng.

Đến chiều gió đông đẩy hơi ẩm từ biển vào đất liền gặp nền nhiệt đang cao, các yếu tố này khác biệt về tính chất, làm cho không khí bị xáo trộn, bất ổn định mạnh, năng lượng đối lưu tiềm năng ở mức cao.

Khi không khí xáo trộn mạnh hoặc nhiều mây đối lưu (là loại mây có độ cao hàng chục km) tạo thuận lợi cho điện tích dưới mặt đất và điện tích trong đám mây gặp gỡ nhau (điện tích trái dấu). Từ đó hiện tượng sấm chớp xảy ra liên tục.

Thời kỳ tháng 9 và 10 cũng có thể xuất hiện các cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới trong dải hội tụ này, đó là lý do hai tháng nay là cao điểm của mùa mưa. Trung bình có từ 15-20 ngày trong mỗi tháng có mưa, trong đó ít nhất 5-7 ngày có mưa to.

Việt Nam nằm ở tâm dông châu Á - một trong ba tâm dông trên thế giới, có hoạt động dông sét mạnh và hứng chịu khoảng 2 triệu cú sét mỗi năm. Thống kể từ Cục Khí tượng Thuỷ văn cho thấy số ngày dông trung bình tại nước ta là 100, số giờ trung bình là 250 mỗi năm. Tần suất sét dày đặc hơn ở vùng núi, trung du phía Bắc và đồng bằng Nam Bộ.

Dự báo mưa lũ còn phức tạp trong những ngày tới

Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ cho biết trong 24-48 giờ tới, rãnh áp thấp có trục 24-27 độ vĩ Bắc bị nén và dịch dần xuống phía Nam, trong khi gió mùa Tây Nam hoạt động yếu. Nhiễu động gió Đông trên cao cũng suy yếu dần. Do đó, lượng mưa tại TPHCM trong ngày 2/10 được dự báo giảm so với đêm 1/10, một số khu vực khoảng 6-12mm.

Tuy nhiên, cơ quan khí tượng cảnh báo người dân vẫn cần đề phòng mưa lớn cục bộ gây ngập tại các khu vực đô thị có khả năng tiêu thoát nước kém, đồng thời lưu ý nguy cơ ngập lụt hoặc sạt lở ở khu vực ven sông, vùng trũng thấp.

Dự báo khoảng ngày 5-6/10, dải hội tụ nhiệt đới có khả năng hình thành ở phía Nam và hoạt động mạnh dần, khiến thời tiết khu vực tiếp tục có những diễn biến đáng lưu ý.

Trước tình hình trên, UBND TP.HCM yêu cầu các sở, ngành, đơn vị và UBND phường, xã, đặc khu theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, thiên tai; chủ động triển khai các phương án phòng, chống thiên tai và ứng phó ngập lụt do mưa lớn, triều cường, xả lũ.

Các địa phương phải tổ chức lực lượng canh gác, kiểm soát, cảnh báo và hướng dẫn giao thông; không để người dân, phương tiện đi vào khu vực ngập sâu, sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở khi chưa bảo đảm an toàn. Đồng thời, rà soát, sơ tán người dân tại các khu vực có nguy cơ ngập sâu do triều cường, mưa lớn hoặc sạt lở đến nơi an toàn.

Thành phố cũng yêu cầu tổ chức trực ban 24/24h, nhất là những ngày nghỉ lễ, cuối tuần để theo dõi diễn biến tình hình và chủ động ứng phó các tình huống xấu có thể xảy ra. Các phường, xã, đặc khu phải rà soát khu vực xung yếu, nhất là nơi từng xảy ra mưa lớn, ngập sâu; triển khai giải pháp khơi thông dòng chảy, bảo đảm tiêu thoát nước và phòng ngừa ngập úng đô thị.