Nhà báo Vũ Việt Trang, Tổng Giám đốc TTXVN: 'Người làm báo hôm nay phải nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng phải bản lĩnh hơn'

Trong thời đại mà công nghệ có thể đưa thông tin đi khắp thế giới chỉ trong vài giây, khi mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp nhận tin tức, điều gì vẫn làm nên giá trị không thể thay thế của báo chí chính thống?

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, nhà báo Vũ Việt Trang, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc TTXVN, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, chia sẻ với Thể thao và Văn hóa về giá trị của hiện trường, trách nhiệm bảo vệ sự thật và những phẩm chất làm nên sức sống của báo chí cách mạng trong thời đại số.

(TBT) Tổng Bí thư Tô Lâm và các đại biểu thực hiện nghi thức khai trương Trang thông tin Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhân kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống TTXVN (15/9/1945 -15/9/2025). Ảnh: Thống Nhất - TTXVN

* Thưa bà, trong nhiều năm làm báo, từ phóng viên, biên tập viên đến người đứng đầu TTXVN hôm nay, bà có thể chia sẻ đôi điều về nghề báo và sứ mệnh của người làm báo?

- Hành trang trong sự nghiệp của những người làm báo chính là những gì tích lũy được từ mỗi lần tác nghiệp. Đó là cơ hội để người làm báo hiểu sâu sắc việc đăng tải, phân tích một phát biểu chính sách đúng thời điểm có thể góp phần mang lại vị thế mới cho quốc gia, một khoảnh khắc đời thường giữa các vị nguyên thủ quốc gia tại Việt Nam có thể gửi đi toàn thế giới một hình ảnh về một Việt Nam hòa bình, ổn định, thân thiện và chủ động hội nhập quốc tế.

Đó còn là những phút giây lắng đọng được người thân của liệt sĩ, thương binh hay cựu chiến binh chia sẻ về những khát vọng độc lập, tự do của đất nước, niềm tin đối với Đảng và về phẩm giá và đức hy sinh của những con người kiên trung nguyện một lòng hy sinh cho Tổ quốc, cho nhân dân mình.

Nhà báo Vũ Việt Trang, Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam

Với người làm báo, đó còn là sự thấu cảm với đời sống xã hội sau những cuộc trao đổi ngắn ngủi với những những giáo viên mang kiến thức và thanh xuân đi gieo con chữ nơi biên viễn của Tổ quốc, với ngư dân đang ngày đêm vươn khơi bám biển, hay những giây phút được chứng kiến sự miệt mài tập luyện trên thao trường của lực lượng tuyến đầu để có thể mang lại sự bình yên cho đất nước, hạnh phúc cho nhân dân.

Thế hệ chúng ta được sống, được tác nghiệp trong nền hòa bình, độc lập mà thế hệ đi trước đã tạo dựng bằng bản lĩnh, trí tuệ và đức hy sinh. Trong bất kỳ không gian và hoàn cảnh nào, những nhà báo Cách mạng Việt Nam luôn tôn trọng những giá trị bất biến của nghề, đó là truyền đi những thông điệp chuẩn xác, kịp thời và có sức lan tỏa để người dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, bồi đắp khát vọng phát triển đất nước và để bạn bè quốc tế thêm tin yêu, trân trọng và mở rộng hợp tác với Việt Nam.

* Trong thời đại mà chỉ cần vài cú nhấp chuột là có thể tiếp cận vô vàn thông tin, trong đó có cả tin giả và thông tin chưa kiểm chứng, theo bà, phóng viên có vai trò như thế nào trong việc bảo vệ giá trị cốt lõi của báo chí là sự thật và tính xác thực?

- Giữa nhịp sống sôi động và dòng chảy thông tin không ngừng, công nghệ đang giúp con người tiếp cận dữ liệu với tốc độ chưa từng có. Tuy nhiên, dữ liệu và thông tin chỉ phản ánh một phần của thực tiễn. Đằng sau những con số, những báo cáo hay những dòng trạng thái trên không gian mạng là những câu chuyện, những cảm xúc và những giá trị chỉ có thể được nhận diện thông qua sự hiện diện trực tiếp của người làm báo.

Công chúng khó có thể nắm bắt đầy đủ bản chất của một sự việc nếu người phóng viên không tuân thủ những nguyên tắc cốt lõi của nghề nghiệp: tiếp cận thực tế, kiểm chứng đa chiều và giữ vững sự khách quan trong mọi hoàn cảnh. Công nghệ có thể hỗ trợ thu thập và xử lý thông tin, nhưng không thể thay thế được đôi mắt quan sát, sự trải nghiệm thực tế và trách nhiệm nghề nghiệp của người phóng viên tại hiện trường.

Đằng sau một chính sách mới là những kỳ vọng, niềm vui, nhưng cũng có thể là những trăn trở của người dân trong quá trình triển khai. Đằng sau một con số tăng trưởng là những nỗ lực không ngừng nghỉ của doanh nghiệp, người lao động và các nhà quản lý trong hành trình tìm lời giải cho những bài toán phát triển. Đằng sau những thành công luôn là sự hy sinh, khổ luyện và những câu chuyện ít khi được nhìn thấy. Nhiệm vụ của nhà báo không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận sự kiện hay truyền tải thông tin. Quan trọng hơn, nhà báo phải giúp xã hội hiểu đúng bản chất của những điều đang diễn ra, nhận diện những vấn đề cốt lõi và lan tỏa những giá trị tích cực từ thực tiễn cuộc sống.

Phóng viên TTXVN tác nghiệp tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: TTXVN

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số ngày càng phát triển, giá trị của báo chí chuyên nghiệp không nằm ở việc đưa tin nhanh hơn, mà ở khả năng xác thực thông tin, phát hiện vấn đề, phản ánh trung thực đời sống và mang đến những góc nhìn có chiều sâu. Càng nhiều thông tin, xã hội càng cần những nhà báo có bản lĩnh, có trách nhiệm và có mặt ở những nơi cuộc sống đang vận động từng ngày.

Là thành viên Hội đồng Chung khảo của nhiều mùa Giải Báo chí Quốc gia, tôi luôn dành sự đánh giá cao nhất cho những tác phẩm mà ở đó tôi tìm thấy sự đồng điệu giữa tác giả và cuộc sống; thấy được hơi thở của thực tiễn, những chuyển động của đất nước và những đổi thay từ các chủ trương, chính sách khi đi vào cuộc sống. Đó không chỉ là những tác phẩm có chất lượng chuyên môn cao mà còn là minh chứng cho tinh thần dấn thân, sự lao động nghiêm túc và khát vọng cống hiến của người làm báo. Chính những tác phẩm như vậy đã góp phần khẳng định giá trị bền vững của báo chí cách mạng: đồng hành cùng cuộc sống, phụng sự nhân dân và thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

* Với vai trò hãng thông tấn quốc gia, mạng lưới phóng viên thường trú đã và đang có những đóng góp như thế nào để TTXVN hoàn thành được sứ mệnh của mình trong không gian số hiện nay?

- Tôi luôn cho rằng tài sản lớn nhất của TTXVN không chỉ nằm ở công nghệ, hạ tầng kỹ thuật hay cơ sở vật chất, mà trước hết nằm ở con người. Đó là đội ngũ phóng viên, biên tập viên và đặc biệt là lực lượng phóng viên thường trú đang ngày đêm bám sát thực tiễn đời sống ở các địa phương trong nước cũng như trên khắp các khu vực trọng điểm của thế giới.

Nhận thức rõ vai trò then chốt của nguồn nhân lực trong giai đoạn phát triển mới, Đảng ủy TTXVN đã ban hành Nghị quyết về phát triển nguồn nhân lực, xác định đây là một trong những nhiệm vụ mang tính chiến lược và đột phá nhằm xây dựng đội ngũ làm báo thông tấn chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số. Đây cũng là nền tảng quan trọng để TTXVN tiếp tục hoàn thành tốt sứ mệnh là cơ quan thông tin chiến lược, tin cậy của Đảng và Nhà nước.

Trong hệ thống đó, mạng lưới phóng viên giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Có thể ví họ như những “mạch máu thông tin” của TTXVN, bảo đảm dòng chảy thông tin chính thống được vận hành liên tục, thông suốt từ cơ sở đến trung ương, từ Việt Nam ra thế giới và từ thế giới đến Việt Nam. Chính sự hiện diện thường xuyên tại địa bàn giúp các phóng viên nắm bắt kịp thời những chuyển động của đời sống kinh tế - xã hội, phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của người dân cũng như những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn.

Sáng 1/6/2026, nhà báo Vũ Việt Trang và các thành viên Hội đồng Chung khảo Giải báo chí Quốc gia thảo luận về tác phẩm ảnh báo chí được lựa chọn vào Chung khảo. Ảnh: Hoàng Hiếu – TTXVN

Trong bối cảnh không gian số phát triển mạnh mẽ, vai trò đó không những không giảm đi mà còn trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Khi thông tin xuất hiện với tốc độ chóng mặt trên các nền tảng số và mạng xã hội, giá trị cốt lõi của thông tin thông tấn nằm ở khả năng xác minh, kiểm chứng và cung cấp những thông tin chính xác và tin cậy. Chính mạng lưới phóng viên, đặc biệt là phóng viên thường trú, là lực lượng trực tiếp tạo nên lợi thế đó cho TTXVN. Sự có mặt của các phóng viên tại hiện trường, tại những địa bàn chiến lược và trong những thời điểm quan trọng giúp TTXVN không chỉ đưa tin nhanh mà còn đưa tin đúng, kịp thời và có chiều sâu.

Đồng thời, trong nhiều tình huống, sự hiện diện của phóng viên thường trú còn mang ý nghĩa vượt ra ngoài hoạt động báo chí đơn thuần. Đó là sự hiện diện của tiếng nói chính thống, góp phần khẳng định vị thế, hình ảnh đất nước, bảo vệ lợi ích quốc gia và chủ quyền thông tin trên mặt trận truyền thông trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt.

Tuy nhiên, chính sự phát triển của môi trường số cũng đặt ra những áp lực chưa từng có đối với người làm báo. Có lẽ thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao cân bằng được giữa yêu cầu về tốc độ và yêu cầu về độ chính xác. Mạng xã hội đã thay đổi hoàn toàn nhịp độ lan truyền thông tin; tin tức xuất hiện từng giây, từng phút và được chia sẻ với quy mô rộng lớn chỉ trong thời gian rất ngắn. Điều đó tạo ra áp lực rất lớn đối với mọi cơ quan báo chí.

Đối với TTXVN, chuẩn xác và tin cậy luôn là những nguyên tắc bất biến xuyên suốt trong mọi quy trình tác nghiệp. Chúng tôi xác định rằng, trong thời đại số, uy tín của một cơ quan báo chí không chỉ được đo bằng việc đưa tin trước, mà được khẳng định bằng khả năng cung cấp thông tin đúng sự thật, khách quan và có trách nhiệm với xã hội.

Chính vì vậy, cùng với yêu cầu đổi mới công nghệ và phương thức làm báo, chúng tôi luôn đề cao việc xây dựng đội ngũ phóng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực nghề nghiệp cao và đạo đức nghề nghiệp trong sáng. Người làm báo hôm nay phải nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng phải bản lĩnh hơn, trách nhiệm hơn và chuyên nghiệp hơn để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công chúng cũng như nhiệm vụ chính trị của cơ quan thông tấn quốc gia.

Trong thời đại số, uy tín của một cơ quan báo chí không chỉ được đo bằng việc đưa tin trước, mà được khẳng định bằng khả năng cung cấp thông tin đúng sự thật, khách quan và có trách nhiệm với xã hội”

Nhà báo Vũ Việt Trang, Tổng Giám đốc TTXVN

* Hiện nay, chính quyền ba cấp đang vận hành với tinh thần lấy người dân làm trung tâm. Theo bà, đây có phải là một “hiện trường lớn” mà báo chí cần có mặt nhiều hơn để ghi nhận những chuyển động từ cơ sở?

- Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu rất lớn về đổi mới thể chế, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, phục vụ nhân dân. Mục tiêu cuối cùng của mọi chủ trương, chính sách đều hướng tới việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Những quyết sách lớn đó chỉ thực sự phát huy giá trị khi được hiện thực hóa trong đời sống. Nếu nghị quyết, chủ trương là điểm khởi đầu thì thực tiễn chính là nơi kiểm chứng hiệu quả của quá trình tổ chức thực hiện.

Ở góc độ báo chí, đây chính là một “hiện trường lớn” mà người làm báo cần hiện diện nhiều hơn, sâu sát hơn. Bởi muốn biết một chính sách có đi vào cuộc sống hay không, một mô hình quản trị mới có phát huy hiệu quả hay không, hay người dân được hưởng lợi như thế nào từ những cải cách đang diễn ra, thì không có nơi nào cho câu trả lời chân thực hơn từ cơ sở.

Chính ở cơ sở, nhà báo có thể cảm nhận rõ nhất những chuyển động của đời sống xã hội; thấy được những kết quả bước đầu, những tín hiệu tích cực nhưng cũng nhận diện được những khó khăn, bất cập và những vấn đề mới phát sinh trong quá trình thực hiện.

Vai trò của báo chí không chỉ là ghi nhận thành tựu mà còn là cầu nối giữa thực tiễn và chính sách; phản ánh những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân; đồng thời phát hiện, lan tỏa những cách làm sáng tạo, những mô hình hiệu quả và những tấm gương tận tụy đang góp phần tạo nên sự thay đổi mỗi ngày.

Tôi cho rằng, càng trong giai đoạn chuyển đổi và hoàn thiện bộ máy, báo chí càng cần bám sát cơ sở để phản ánh đầy đủ hơi thở cuộc sống, qua đó góp phần củng cố niềm tin xã hội và thúc đẩy quá trình đổi mới đạt được những kết quả thực chất.

* Công nghệ có thể giúp báo chí đi nhanh hơn, AI có thể giúp xử lý thông tin hiệu quả hơn. Nhưng điều gì sẽ mãi không thể thay thế được đôi chân, đôi mắt và trái tim của người phóng viên?

- Tôi nghĩ đó là trách nhiệm, bản lĩnh nghề nghiệp và lòng nhân văn của người làm báo.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội rất lớn cho báo chí. AI có thể hỗ trợ xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, tổng hợp thông tin trong thời gian ngắn, tối ưu hóa quy trình sản xuất nội dung và giúp các tòa soạn nâng cao hiệu quả hoạt động.

Tuy nhiên, công nghệ dù phát triển đến đâu cũng chỉ là công cụ hỗ trợ con người.

Điều công nghệ không thể thay thế chính là trách nhiệm xã hội của người làm báo trước sự thật, trước công chúng và trước lợi ích của đất nước. AI có thể phân tích hàng triệu dữ liệu trong vài giây, nhưng không thể cảm nhận được khát vọng vươn lên, khó khăn hay mất mát của con người. AI có thể nhận diện xu hướng, nhưng không thể rung động trước một nghĩa cử cao đẹp, một sự hy sinh thầm lặng hay nghị lực phi thường của những con người bình dị trong cuộc sống.

Giá trị cốt lõi làm nên sức sống của báo chí chính thống không chỉ nằm ở thông tin chính xác mà còn ở tính nhân văn. Để có được điều đó, người phóng viên phải trực tiếp đi đến hiện trường, gặp gỡ nhân vật, lắng nghe cuộc sống, kiểm chứng thông tin và kiên trì theo đuổi sự thật. Đó cũng là trách nhiệm của người biên tập viên khi cân nhắc từng chi tiết, từng câu chữ trước khi chuyển tải thông tin đến công chúng.

"Công nghệ dù phát triển đến đâu cũng chỉ là công cụ hỗ trợ con người" - Nhà báo Vũ Việt Trang, Tổng Giám đốc TTXVN

Trên chặng đường gần 81 năm qua, TTXVN đã đồng hành cùng sự phát triển của đất nước bằng chính tinh thần ấy. Từ những nhà báo - chiến sĩ trên các chiến trường năm xưa đến những phóng viên đang tác nghiệp tại tâm bão, vùng lũ, khu vực thiên tai hay các điểm nóng quốc tế hôm nay, có một giá trị luôn được gìn giữ và tiếp nối, đó là sự sẵn sàng có mặt ở nơi sự thật đang diễn ra.

Tôi luôn tin rằng tương lai của báo chí không nằm ở việc con người cạnh tranh với công nghệ, mà ở khả năng làm chủ công nghệ để phục vụ tốt hơn cho sứ mệnh báo chí. Công nghệ có thể giúp báo chí đi nhanh hơn, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và nâng cao hiệu quả tác nghiệp. Nhưng chỉ con người mới có thể bảo đảm báo chí đi đúng hướng, giữ vững trách nhiệm với sự thật, với nhân dân và với lợi ích của quốc gia, dân tộc.

Trong thời đại số, những giá trị đó không hề mất đi mà càng trở nên quan trọng hơn. Bởi càng nhiều thông tin, xã hội càng cần những nhà báo có bản lĩnh, có trách nhiệm và có khả năng phân biệt đâu là sự thật, đâu là giá trị cần được bảo vệ và lan tỏa.