Nhà đầu tư điện khí muốn 'nới rào' pháp lý

Dự án LNG Quảng Ninh 1.500MW sử dụng khí LNG nhập khẩu. Ảnh: PV Power.

Đề xuất nới trần tín dụng, miễn bảo đảm đầu tư

Điểm chung của các kiến nghị từ nhà đầu tư điện khí là yêu cầu tháo gỡ các “nút thắt” trong thu xếp vốn cho các dự án điện khí LNG và điện gió ngoài khơi – những loại hình được xác định đóng vai trò then chốt trong Quy hoạch điện VIII giai đoạn 2025–2030.

Tập đoàn CIP (Đan Mạch) kiến nghị miễn bảo đảm thực hiện dự án đối với các nhà đầu tư hoặc liên danh nhà đầu tư của các dự án dự kiến vận hành thương mại trong giai đoạn 2025–2030 theo Quy hoạch điện VIII.

Đồng thời, CIP đề xuất Thủ tướng xem xét, quyết định cho phép cấp tín dụng vượt giới hạn đối với một khách hàng và người có liên quan theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng, áp dụng riêng cho các dự án điện gió ngoài khơi.

Tuy nhiên, Bộ Công thương cho rằng các đề xuất này cần được cân nhắc thận trọng, do có thể tạo ra sự bất bình đẳng giữa các doanh nghiệp tư nhân, hoặc giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp không do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Bên cạnh đó, việc miễn bảo đảm đầu tư và cấp tín dụng vượt trần cần được xem xét trong tổng thể nguyên tắc phân cấp, phân quyền và bảo đảm quyền tự chủ, tự quyết của doanh nghiệp, đặc biệt với mô hình công ty mẹ – công ty con.

Ở chiều ngược lại, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cũng đưa ra kiến nghị tương tự, đề xuất miễn bảo đảm thực hiện dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư, đồng thời cho phép Thủ tướng xem xét cấp tín dụng vượt giới hạn đối với các dự án điện gió ngoài khơi.

Hồi đáp về vấn đề này, Bộ Công thương cho biết Luật Đầu tư năm 2025 đã quy định khá đầy đủ về cơ chế bảo đảm đầu tư. Riêng với nội dung cấp tín dụng vượt giới hạn, Bộ tiếp thu theo hướng: nhà đầu tư tham gia góp vốn đầu tư dự án điện gió ngoài khơi có thể được Thủ tướng xem xét, quyết định cấp tín dụng vượt giới hạn theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng.

“Nút thắt” hợp đồng mua bán điện

Không chỉ tín dụng và bảo đảm đầu tư, hợp đồng mua bán điện (PPA) tiếp tục là tâm điểm kiến nghị của nhiều doanh nghiệp lớn như Công ty TNHH Điện Ô Môn II, Công ty CP Điện khí LNG Quảng Ninh, Công ty CP Điện khí LNG Thái Bình, Tập đoàn Marubeni và Công ty Tokyo Gas.

Phối cảnh dự án Trung tâm điện khí LNG Hải Lăng, Quảng Trị. Ảnh: quangtri.gov.vn

Theo Luật Điện lực hiện hành, “quyền và nghĩa vụ của các bên” là một trong những nội dung chính của PPA. Trong khi đó, dự thảo luật sửa đổi bổ sung của luật này quy định giao Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành hướng dẫn chi tiết các nội dung này nhằm bảo đảm phù hợp với cấp độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh.

Các nhà đầu tư đề nghị làm rõ và bổ sung nội dung quyền và nghĩa vụ của các bên, bao gồm các điều khoản liên quan đến khả năng thu xếp vốn thiết yếu, cũng như bảo đảm phân bổ rủi ro một cách hợp lý và công bằng.

Theo lý giải của doanh nghiệp, dù nhiều nội dung trong PPA có thể đàm phán song phương giữa EVN và bên bán điện trong khuôn khổ pháp lý hiện hành, song các “nút thắt” lớn nhất lại nằm ở những vấn đề vượt quá thẩm quyền của EVN. Điều này khiến quá trình đàm phán PPA kéo dài, phát sinh thêm thủ tục và chi phí, làm chậm tiến độ triển khai dự án.

Do đó, các nhà đầu tư đề nghị Bộ Công thương cần quy định rõ, thông qua luật và các văn bản hướng dẫn, những nội dung mà EVN không đủ thẩm quyền xem xét, quyết định. Đồng thời chuẩn hóa các nguyên tắc phân bổ rủi ro theo tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, “hài hòa lợi ích tổng thể quốc gia”, gắn với lợi ích của Nhà nước và Nhân dân.

Một số ý kiến cho rằng, đối với những điều kiện được xem là hợp lý và cần thiết để bảo đảm khả năng thu xếp vốn cho dự án – đặc biệt với các dự án quan trọng cấp quốc gia – thì các điều kiện này cần được coi là một phần của “những nội dung chính” của PPA.

Theo đó, Bộ Công thương cần ban hành hướng dẫn cụ thể hoặc mẫu hợp đồng chuẩn hóa, thay vì để hoàn toàn cho các bên tự đàm phán. Cách tiếp cận này, theo nhà đầu tư, sẽ giúp tránh nguy cơ bế tắc ở những nội dung mà không bên nào có toàn quyền quyết định - qua đó rút ngắn thời gian hoàn tất PPA, đẩy nhanh tiến độ dự án và hạn chế rủi ro đối với an ninh năng lượng quốc gia.

Đối với nhóm kiến nghị này, Bộ Công thương khẳng định PPA về bản chất là thỏa thuận thương mại giữa hai bên. Đối với các nội dung liên quan đến bảo đảm đầu tư hoặc các cam kết vượt thẩm quyền của EVN theo pháp luật về đầu tư, thẩm quyền quyết định thuộc Chính phủ hoặc Thủ tướng theo quy định.

Trong trường hợp cần thiết phải có các nội dung này mới có thể triển khai dự án, cơ chế bảo đảm thực hiện dự án đầu tư đã được quy định tại Luật Đầu tư và Luật Điện lực, làm cơ sở để Chính phủ xem xét, quyết định.

Nhìn chung, quá trình sửa đổi Luật Điện lực đang đứng trước áp lực phải thiết kế một “hành lang” pháp lý vừa đủ thông thoáng để khơi thông nguồn lực đầu tư cho các dự án điện khí quy mô lớn, vừa đủ chặt chẽ để bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia và bảo đảm tính ổn định của nền kinh tế.