Nhà đầu tư khó tìm được một 'hầm trú ẩn' thực sự vào thời điểm này
Khi thị trường chứng khoán Mỹ lao dốc trong tháng 11 này, các nhà đầu tư ở Phố Wall đã tìm đến một phương án quen thuộc suốt nhiều thập kỷ qua: mua trái phiếu kho bạc Mỹ và đồng yên Nhật...

Ảnh minh họa - Ảnh: Dreamstime.
Tuy nhiên, theo hãng tin Reuters, những đợt bán tháo chứng khoán Mỹ gần đây đã bộc lộ một vấn đề ngày càng nghiêm trọng: những tài sản vốn được kỳ vọng là "lá chắn" bảo vệ danh mục đầu tư lại không phải lúc nào cũng phát huy tác dụng đúng thời điểm nhà đầu tư cần nhất.
Vào tháng 4/2025, mối lo ngại về các biện pháp thuế quan gây chấn động của Tổng thống Donald Trump đã dẫn tới một đợt bán tháo cổ phiếu, nhưng trái phiếu chính phủ Mỹ lại không phát huy vai trò một “hầm trú ẩn” như thường lệ. Khi đó, các loại trái phiếu kỳ hạn dài bị bán tháo cùng với cổ phiếu, đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng mạnh, do nhà đầu tư lo ngại về lạm phát, rủi ro tài khóa và thanh khoản thị trường bị thắt chặt.
Tình huống tương tự đã xảy ra khi cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra vào ngày 28/2, với giá dầu tăng vọt và trái phiếu kho bạc Mỹ cũng bị xả hàng mạnh do mối lo ngại lạm phát sẽ gia tăng.
Vàng cũng cho thấy diễn biến thất thường không kém. Kim loại quý này đã sụt giảm cùng với giá cổ phiếu ở Phố Wall vào cuối tháng 10, xuyên thủng các ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật và chạm mức thấp nhất trong vòng 1 năm.
Trao đổi với Reuters, ông Steve Englander - Giám đốc toàn cầu về nghiên cứu ngoại hối nhóm G10 kiêm Giám đốc chiến lược vĩ mô khu vực Bắc Mỹ tại ngân hàng Standard Chartered - nhận định: "Danh sách các tài sản trú ẩn an toàn mà nhà đầu tư có thể trông cậy đang ngày càng thu hẹp lại”.
Các tài sản trú ẩn an toàn thường giữ nguyên giá trị hoặc tăng giá khi thị trường nói chung đi xuống. Nhà đầu tư tìm đến những tài sản để bù đắp cho những khoản thua lỗ ở các danh mục đầu tư khác.
Theo ông Englander, bên cạnh các yếu tố cơ bản, tình trạng vị thế nắm giữ của nhà đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng. Sau một cú sốc, tài sản trú ẩn hiệu quả nhất đôi khi lại chính là tài sản mà trước đó nhà đầu tư đang bán khống và buộc phải mua lại để đóng vị thế.
TRÁI PHIẾU KHO BẠC MỸ VÀ MỐI LO VỀ NỢ CÔNG, LẠM PHÁT
Trái phiếu chính phủ Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất và có tính thanh khoản cao nhất thế giới, nên từ lâu, thị trường này luôn là nơi trú ẩn của các nhà đầu tư mỗi khi khủng hoảng xảy ra. Tuy vậy, khi mối đe dọa xuất phát từ lạm phát và chính sách thắt chặt tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), giá trái phiếu kho bạc Mỹ có thể sụt giảm cùng chiều với cổ phiếu.
Ông Will Compernolle, chiến lược gia vĩ mô tại công ty FHN Financial, cho biết những đợt biến động thị trường xuất phát từ các thông báo thuế quan của Mỹ trong năm ngoái khiến việc đánh giá liệu trái phiếu chính phủ Mỹ có còn sức hấp dẫn hay không trở nên khó khăn.
Ông lưu ý rằng những đồn đoán về làn sóng "bán tháo tài sản Mỹ" (Sell USA) không thực sự thể hiện rõ nét trong các dòng giao dịch quốc tế. Trong khi đó, các sự kiện gần đây, bao gồm cả những biến động do lo ngại về tình hình tài khóa tại Pháp, cho thấy trái phiếu chính phủ Mỹ "vẫn duy trì được vị thế là một tài sản trú ẩn an toàn”.
"Nếu tâm lý thị trường chuyển sang e ngại rủi ro, trái phiếu chính phủ Mỹ sẽ trở nên hấp dẫn. Nhưng nếu xuất hiện vấn đề lạm phát hoặc rủi ro địa chính trị, thì chẳng còn mấy tài sản được coi là an toàn”, ông Compernolle nói.
Giáo sư tài chính Campbell Harvey của Trường Kinh doanh Fuqua thuộc Đại học Duke gọi trái phiếu chính phủ Mỹ là "tài sản an toàn tiêu biểu nhất trên thế giới". Tuy nhiên, ông nói thêm rằng cổ phiếu và trái phiếu chính phủ Mỹ ngày càng có xu hướng biến động cùng chiều, dẫn tới việc danh mục đầu tư tiêu chuẩn gồm 60% cổ phiếu và 40% trái phiếu hiện đang phải chịu "những tổn thất lớn”.
"Trong lịch sử, đây từng là lựa chọn đáng tin cậy. Dù vậy, lợi ích từ việc đa dạng hóa danh mục đã giảm đi”, ông nhận xét.
Ông Campbell cũng chỉ ra quy mô vay nợ của Chính phủ Mỹ, với tổng nợ lên tới 40 nghìn tỷ USD, thâm hụt ngân sách khoảng 2 nghìn tỷ USD mỗi năm và chi phí trả lãi vay là 1,1 nghìn tỷ USD mỗi năm. Bởi vậy, ông cho rằng trái phiếu kho bạc Mỹ hiện đã tiềm ẩn thêm những rủi ro mới.
VÀNG CHỈ AN TOÀN TRONG DÀI HẠN
Đối với vàng, vị thế "hầm trú ẩn" phụ thuộc vào việc nắm giữ dài hạn. Ông Harvey nhận xét vàng là một kênh đầu tư cực kỳ đáng tin cậy "trong dài hạn, nghĩa là tính bằng hàng thế kỷ", nhưng lại không như vậy trong ngắn hạn.
Mức độ biến động hàng năm của vàng là trên 15%, tương đương với mức độ biến động của chỉ số S&P 500. Mối tương quan giữa vàng và cổ phiếu gần như bằng 0 nếu xét trong khung thời gian từ 3-5 năm. Tuy nhiên, ông Harvey cảnh báo đây chỉ là con số trung bình, còn trong các giai đoạn ngắn hạn, mức độ tương quan có thể chệch đi đáng kể. Nghiên cứu của ông cho thấy, khi lạm phát tăng cao bất ngờ, thị trường cổ phiếu thường suy yếu và trong những tình huống đó, giá vàng cũng có thể sụt giảm.
Bà Suki Cooper, trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu tại ngân hàng Standard Chartered, nhận xét vai trò của vàng "đã thực sự thay đổi". Các nhà đầu tư ngày càng coi vàng là một tài sản thanh khoản chất lượng cao, có thể sử dụng trong những kịch bản cực đoan. Bà giải thích rằng khi thị trường cổ phiếu sụt giảm mạnh dẫn đến các lệnh gọi ký quỹ (margin call), vàng thường trở thành tài sản được ưu tiên bán ra, nhất là sau khi giá vàng đã liên tục lập đỉnh cho đến tận tháng 1 năm nay.
Dù vậy, bà Cooper cho rằng xét trong dài hạn, các yếu tố hỗ trợ căn bản của vàng vẫn còn đó. Những yếu tố này bao gồm xu hướng mua ròng vàng của các ngân hàng trung ương, cùng những lo ngại về nợ công toàn cầu, xu hướng phi đôla hóa và sự mất giá của các loại tiền pháp định.
MỖI ĐỒNG TIỀN CÓ MỘT ĐIỂM YẾU
Theo ông Englander, mỗi đồng tiền được coi là “hầm trú ẩn” có một điểm yếu riêng.
Đồng franc Thụy Sĩ hiện đang ở mức giá cao. Đồng euro đang đối mặt với nhiều thách thức về chính trị và kinh tế. Đồng bảng Anh đã có giai đoạn tăng trưởng tốt, nhưng chính phủ Công đảng hiện tại lại nghiêng về cánh tả hơn bất kỳ chính phủ Anh nào trong nhiều năm qua. Đồng yên Nhật có diễn biến không đồng nhất, nhưng có thể trở nên hấp dẫn như một kênh trú ẩn an toàn nếu sự biến động của thị trường không xuất phát từ giá dầu, bởi đồng yên vốn rất nhạy cảm với giá dầu do Nhật Bản phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu.
Đồng USD mang lại sự an toàn và lợi suất cao hơn so với nhiều loại tiền tệ khác. Nhà đầu tư có thể rót vốn vào trái phiếu kho bạc Mỹ, hưởng mức lãi suất 4,5%, rồi sau đó mới quyết định hướng đầu tư tiếp theo khi thị trường bớt biến động. Ông Englander cho rằng đây có thể coi là "kênh trú ẩn an toàn nhất trong số các kênh trú ẩn an toàn".
Còn theo ông Harvey không có tài sản đơn lẻ nào chứng tỏ là công cụ phòng vệ đáng tin cậy trong mọi hoàn cảnh. Vàng và trái phiếu kho bạc Mỹ là những thành phần trong một danh mục đầu tư phòng thủ. Bên cạnh đó, hàng hóa, các tài sản thực khác, trái phiếu chính phủ được điều chỉnh theo lạm phát, cùng với các chiến lược đầu tư chủ động cũng đóng vai trò quan trọng.
Chẳng hạn, các chiến lược tập trung vào chất lượng, mua các công ty có nền tảng tốt và bán khống các công ty có chất lượng kém, có thể giúp giảm thiểu tổn thất trong những đợt sụt giảm mạnh của thị trường. Các chiến lược bám sát xu hướng (trend-following) cũng có thể mang lại hiệu quả tốt trong các giai đoạn thị trường bán tháo.
Ông lưu ý không một chiến lược nào trong số này có thể hoạt động hiệu quả một cách độc lập. Nhưng khi kết hợp các chiến lược với nhau, nhà đầu tư có thể “gia tăng cơ hội để danh mục đầu tư phòng thủ của mình thực sự phát huy tác dụng".

