Nhà đầu tư Mỹ vẫn đặt cược vào điện gió ngoài khơi Việt Nam

Hàng loạt "điểm nghẽn"

Công ty TNHH Pacifico Energy Việt Nam mới đây đề nghị được khảo sát khu vực biển rộng khoảng 25.800ha để nghiên cứu dự án điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ 1.300MW, dự kiến vận hành trong giai đoạn 2031-2035. Hiện đề xuất của nhà đầu tư đến từ Mỹ đang được sở ngành địa phương đánh giá thẩm định.

Nhà máy điện mặt trời Mũi Né 40MW, một dự án tiêu biểu của Pacifico Energy tại Việt Nam. Ảnh: Pacifico Energy

Đây không phải lần đầu Pacifico Energy đề xuất đầu tư điện gió tại Lâm Đồng. Vài tháng trước, trong quá trình thẩm định dự án nhà máy điện gió khu vực biển gần bờ huyện Tuy Phong - Bắc Bình công suất 100MW, Sở Công thương đã chỉ ra nhiều căn cứ để tham mưu cơ quan có thẩm quyền chưa xem xét chấp thuận đề xuất của doanh nghiệp.

Trước hết, cơ quan này cho biết chưa thể xác định dự án có phù hợp với Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII hay không. Nguyên nhân là mặc dù quy hoạch đã bố trí cho Lâm Đồng hai dự án điện gió gần bờ với tổng công suất 242MW, nhưng mới chỉ xác định tên dự án mà chưa xác định cụ thể vị trí, tọa độ triển khai.

Một trong những vấn đề lớn khác là tính khả thi của dự án.

Theo Sở Công thương, doanh nghiệp chưa thực hiện điều tra cơ bản về tài nguyên điện gió tại khu vực nên chưa có căn cứ đánh giá tiềm năng phát triển dự án. Hồ sơ cũng chưa làm rõ công nghệ sử dụng, phương án mua bán điện, sơ bộ tổng mức đầu tư cũng như hiệu quả kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, Pacifico Energy đề xuất sử dụng khoảng 3.016ha mặt nước biển cho dự án công suất 100MW. Trong khi đó, theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP, diện tích khu vực biển sử dụng để khảo sát điện gió ngoài khơi tối đa tương ứng 20ha cho mỗi MW công suất. Quy mô diện tích đề xuất vì vậy được đánh giá là chưa phù hợp với quy định hiện hành.

Phương án đấu nối cũng chưa đủ cơ sở để đánh giá. Theo hồ sơ, doanh nghiệp dự kiến đấu nối vào trạm biến áp 220kV Hòa Thắng. Tuy nhiên, quy hoạch hiện chưa xác định tiến độ đầu tư cũng như vị trí cụ thể của trạm biến áp này. Trong khi đó, lưới điện 110kV hiện hữu tại khu vực được xác định chưa đủ khả năng giải tỏa công suất. Hồ sơ cũng chưa thể hiện đầy đủ vị trí trạm biến áp 35/220kV của dự án và các tuyến đường dây đấu nối liên quan.

Từ các căn cứ trên, Sở Công thương kết luận hồ sơ đề xuất đầu tư chưa có cơ sở để xác định tính khả thi và chưa đủ cơ sở để chấp thuận theo quy định của Luật Điện lực.

Ngoài các vấn đề về điện lực, hồ sơ của Pacifico Energy còn được các cơ quan chuyên môn chỉ ra nhiều xung đột trong sử dụng không gian biển.

Theo đó, khu vực dự án nằm trong vùng khai thác thủy sản ven bờ, nơi tàu cá địa phương thường xuyên hoạt động và có bãi phân bố của các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ. Vì vậy, doanh nghiệp được đề nghị rà soát, điều chỉnh phạm vi chồng lấn nhằm giảm thiểu tác động đến nguồn lợi thủy sản, môi trường biển, đa dạng sinh học cũng như sinh kế của người dân địa phương.

Cảng vụ Hàng hải Bình Thuận cũng xác định khu vực dự án chồng lấn một phần với khu neo đậu chuyển tải xăng dầu cho tàu đến 70.000DWT tại Phan Rí Cửa; đồng thời chồng lấn với tuyến vận tải ven biển VRSB và phạm vi vùng nước cảng biển Phan Rí Cửa theo quy định hiện hành.

Ở lĩnh vực môi trường, doanh nghiệp chưa thực hiện đánh giá sơ bộ tác động môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường nên cơ quan chuyên môn chưa có cơ sở xem xét.

Không chỉ vậy, Sở Tài chính cũng kết luận dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư do đã có từ hai nhà đầu tư trở lên quan tâm. Vì vậy, đề nghị được chấp thuận trực tiếp làm nhà đầu tư của Pacifico Energy chưa bảo đảm quy định.

Sức hút điện gió ngoài khơi

Hồ sơ mới nhất liên quan đến dự án điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ 3 cũng nhận được không ít băn khoăn từ Sở Công thương.

Cụ thể, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII chỉ xác định dự án Nam Trung Bộ 3 có công suất 1.300MW trong giai đoạn vận hành 2031-2035 nhưng không xác định địa phương, tọa độ hay ranh giới cụ thể. Vì vậy, chưa thể kết luận khu vực Pacifico Energy đề xuất có phù hợp quy hoạch hay không.

Khoảng một năm trước, Chủ tịch PE (Pacifico Energy) Nate Franklin cam kết tiếp tục mở rộng đầu tư của PE vào ngành năng lượng của Việt Nam, bao gồm cả kế hoạch đầu tư nhiều tỷ USD vào điện gió ngoài khơi. Ảnh: Pacifico.

Quan trọng hơn, khu vực biển 25.800ha mà Pacifico Energy đề nghị khảo sát chồng lấn khoảng 9.456ha với khu vực A của dự án Thăng Long Wind do Công ty Enterprize Energy Pte. Ltd (Vương quốc Anh) được Thủ tướng đồng ý chủ trương khảo sát, nghiên cứu từ năm 2019.

Theo Sở Công thương, dự án này đã triển khai nhiều hoạt động khảo sát thực địa như lắp đặt thiết bị đo gió FLIDAR và LIDAR, khảo sát sinh thái - môi trường, địa vật lý và địa chất đáy biển.

Ngoài Enterprize Energy, Sở Công thương còn đề nghị rà soát sự chồng lấn giữa khu vực Pacifico Energy đề xuất với các khu vực biển đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Tập đoàn Sumitomo và chính Pacifico Energy để khảo sát các dự án điện gió ngoài khơi khác.

Đáng chú ý, cơ quan này cũng đặt vấn đề về năng lực triển khai đồng thời của Pacifico Energy.

Doanh nghiệp đã được Bộ Nông nghiệp và môi trường giao khảo sát dự án điện gió ngoài khơi khu vực Nam Bộ công suất 500MW trên diện tích khoảng 9.950ha, đồng thời tiếp tục đề xuất khảo sát dự án Nam Trung Bộ 3 công suất 1.300MW.

Theo tính toán, với suất đầu tư điện gió ngoài khơi khoảng 3,5-4 triệu USD/MW, tổng vốn đầu tư của hai dự án có thể lên tới khoảng 6,3-7,2 tỷ USD. Tuy nhiên, theo hồ sơ, doanh nghiệp hiện chưa triển khai dự án điện gió ngoài khơi nào ở giai đoạn xây dựng mà chủ yếu mới ở bước công bố hoặc khảo sát.

Không riêng Pacifico Energy, thời gian qua nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước cũng đề xuất khảo sát hoặc đầu tư điện gió ngoài khơi tại vùng biển Lâm Đồng như Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Xuân Thiện, Sumitomo, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Tổng công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), CI GMF II Coöperatief U.A., Trungnam Group.

Theo Sở Công thương, việc nhiều nhà đầu tư tự đề xuất các khu vực khảo sát một cách độc lập có thể dẫn đến tình trạng chồng lấn vị trí dự án, ảnh hưởng đến quy hoạch không gian biển, hàng hải, dầu khí, quốc phòng cũng như việc bố trí đồng bộ hạ tầng truyền tải điện.

Vì vậy, sở kiến nghị các bộ (nông nghiệp và môi trường, công thương và tài chính) báo cáo Thủ tướng giao cơ quan chủ trì xác định thống nhất vị trí từng dự án điện gió ngoài khơi theo Quy hoạch điện VIII.

Đồng thời, nghiên cứu ban hành quy định cụ thể về tiêu chí giao khu vực biển, điều kiện của đơn vị khảo sát; thậm chí trong trường hợp cần thiết có thể tạm dừng việc quyết định giao khu vực biển cho các đề xuất mới cho đến khi hoàn thiện cơ chế quản lý và lựa chọn nhà đầu tư.

Động thái tiếp tục theo đuổi dự án của Pacifico Energy cho thấy sức hút lớn của điện gió ngoài khơi Việt Nam đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, cuộc đua này cũng đang đặt ra yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế quy hoạch và phân bổ không gian biển nhằm tránh tình trạng chồng lấn, bảo đảm sử dụng hiệu quả tài nguyên biển và lựa chọn được những nhà đầu tư có năng lực phù hợp.