Nhà đầu tư ngoại lại kiến nghị gỡ vướng thanh toán điện tái tạo
Một số hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam phản ánh quan ngại của cộng đồng nhà đầu tư quốc tế liên quan đến vướng mắc thanh toán tại một số dự án điện gió và điện mặt trời.
Một số hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam vừa có văn bản gửi các cơ quan chức năng, bày tỏ quan ngại của các nhà đầu tư quốc tế liên quan đến việc đầu tư các dự án năng lượng tái tạo.
Văn bản do các tổ chức gồm Phòng Thương mại Anh tại Việt Nam (BritCham), Phòng Thương mại châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), Phòng Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI), Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KOCHAM) và Phòng Thương mại và Công nghiệp Thái Lan tại Việt Nam (ThaiCham) ký tên.
Các hiệp hội cho biết cộng đồng nhà đầu tư quốc tế đánh giá tích cực Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia (Quy hoạch điện VIII điều chỉnh) cùng các kế hoạch triển khai liên quan. Theo đó, quy hoạch này được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng.
Việc triển khai thành công quy hoạch sẽ cần huy động nguồn vốn tư nhân ở quy mô lớn, trong đó có sự tham gia đáng kể của các nhà đầu tư và tổ chức tài chính quốc tế.
Tuy nhiên, một số doanh nghiệp cho biết xuất hiện các tranh chấp thanh toán đang ảnh hưởng đến một loạt dự án điện gió và điện mặt trời với tổng công suất khoảng 12 GW, vốn đang được hưởng cơ chế giá cố định (giá FIT) của Việt Nam. Theo phản ánh, các vấn đề này đã dẫn đến việc giảm thanh toán cho các nhà đầu tư theo các Hợp đồng mua bán điện (PPA) áp dụng.
Các hiệp hội cho rằng diễn biến trên có thể tạo ra một số tác động đối với hoạt động tài chính của doanh nghiệp đầu tư. Trong đó, việc giảm doanh thu theo hợp đồng có thể buộc doanh nghiệp phải xem xét lại tiến độ ghi nhận doanh thu, thực hiện kiểm tra suy giảm tài sản và công bố các thông tin liên quan.
Đối với các công ty niêm yết, việc doanh thu theo hợp đồng giảm có thể dẫn đến giảm lợi nhuận báo cáo, phát sinh nghĩa vụ công bố thông tin bắt buộc, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến giá cổ phiếu, xếp hạng tín nhiệm và việc tuân thủ các cam kết tài chính.
Ngoài ra, việc vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo PPA sẽ làm gia tăng rủi ro tín dụng đối tác. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm và các định chế tài chính có thể coi việc chậm hoặc không thanh toán là dấu hiệu suy giảm năng lực tín dụng, dẫn đến khả năng bị hạ bậc tín nhiệm, tăng chi phí vốn và siết chặt các điều kiện tài chính.
Văn bản cũng lưu ý rằng trong trường hợp các nghĩa vụ thanh toán không được thực hiện theo PPA, bên bán điện có thể thực hiện các biện pháp pháp lý nhằm bảo vệ quyền lợi, bao gồm việc khởi kiện hoặc giải quyết tranh chấp tại Việt Nam hoặc tại các khu vực tài phán khác.
"Do những tác động cụ thể về kế toán, nghĩa vụ hợp đồng và tài chính nêu trên, tình hình hiện tại có nguy cơ dẫn đến việc vi phạm các nghĩa vụ tài chính trong các khoản vay dự án, đồng thời ảnh hưởng đến báo cáo tài chính cuối năm của các doanh nghiệp đầu tư. Điều này có thể làm nổi bật công khai các khoản tổn thất đáng kể đối với các khoản đầu tư trị giá hàng tỷ USD trong lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam", văn bản nêu.
Các hiệp hội cũng cho biết cộng đồng nhà đầu tư quốc tế đang theo dõi sát diễn biến của vấn đề. Trên cơ sở đó, các tổ chức kiến nghị các bên liên quan sớm xem xét và có giải pháp phù hợp nhằm xử lý các vấn đề phát sinh.
Tháng 11 năm ngoái, 23 nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực điện gió và điện mặt trời đã gửi văn bản tới các bộ liên quan phản ánh vấn đề thanh toán đối với 173 dự án năng lượng tái tạo thuộc cơ chế giá FIT.
Theo các nhà đầu tư, Thông tư 10/2023 yêu cầu dự án phải có Biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình (CCA) trước khi được công nhận vận hành thương mại (COD). Tuy nhiên, nhiều dự án đã được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) xác nhận vận hành và hưởng giá FIT trước khi quy định này có hiệu lực, nên việc rà soát lại sau đó được cho là có thể tạo rủi ro pháp lý cho các dự án.
Các nhà đầu tư cho biết nhiều dự án chưa được thanh toán hoặc chỉ được trả một phần tiền điện, khiến dòng tiền gặp khó khăn và tạo áp lực lớn lên hoạt động vận hành cũng như nghĩa vụ trả nợ.
Đến tháng 12 cùng năm, ThaiCham cũng phản ánh vấn đề này với Thủ tướng Phạm Minh Chính, đề nghị tháo gỡ vướng mắc. ThaiCham cho biết các nhà đầu tư Thái Lan đã rót hơn 2,57 tỷ USD vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Tuy nhiên, một số dự án bị tạm giảm 25-50% khoản thanh toán giá FIT, làm gia tăng rủi ro tài chính đối với doanh nghiệp và các bên cho vay.












