Nhà khoa học trẻ trăn trở tìm lời giải cho bài toán mức sinh thấp

PGS.TS Hà Thị Thanh Hương, Trưởng Bộ môn Kỹ thuật mô và Y học tái tạo, Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TP. HCM) tại Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV. Ảnh: Quang Vinh

Sinh năm 1989, PGS. TS Thanh Hương được biết đến là một trong những nhà khoa học trẻ có nhiều đóng góp nổi bật trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh. Công trình Brain Analytics, phần mềm phân tích hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) sọ não ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ chẩn đoán bệnh Alzheimer đã tạo được dấu ấn trong giới chuyên môn với độ chính xác cao, mở ra nhiều triển vọng trong việc ứng dụng công nghệ hiện đại phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Những đóng góp bền bỉ trong nghiên cứu khoa học đã mang lại cho chị nhiều giải thưởng và danh hiệu uy tín như "Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2024", "Giải thưởng Quả cầu vàng, danh hiệu Công dân trẻ tiêu biểu TP. HCM năm 2023", học bổng L'Oreál - UNESCO For Women in Science năm 2022 cùng nhiều thành tích nổi bật khác.

Tuy nhiên, điều làm nên hình ảnh một phụ nữ thời kỳ mới không chỉ là những thành tựu khoa học mà còn ở trách nhiệm xã hội và khát vọng đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước.

PGS.TS Hà Thị Thanh Hương (ngồi giữa) là đại biểu tiêu biểu tham dự Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: Quang Vinh

Đến với Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc, PGS.TS Hà Thị Thanh Hương mang theo những suy nghĩ, trăn trở về một vấn đề đang đặt ra đối với nhiều địa phương, đặc biệt là các đô thị lớn, đó là mức sinh thấp và những hệ lụy lâu dài đối với sự phát triển bền vững.

Trong nhiều năm qua, TP. HCM luôn là đầu tàu kinh tế, trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước, nơi hội tụ nguồn nhân lực trẻ, năng động và giàu khát vọng. Song song với những thành tựu nổi bật về phát triển kinh tế - xã hội, TP. HCM cũng đang đối mặt với thực trạng mức sinh duy trì ở mức thấp nhất cả nước trong thời gian dài.

Đây không đơn thuần là một chỉ số dân số mà là vấn đề liên quan trực tiếp đến tương lai nguồn nhân lực, quá trình già hóa dân số, tính bền vững của hệ thống an sinh xã hội và năng lực phát triển của đất nước trong những thập niên tới.

“Từ góc nhìn của một nhà khoa học, tôi đặc biệt quan tâm đến những tác động dài hạn của biến động dân số đối với chiến lược phát triển bền vững. Đồng thời, với vai trò của một người phụ nữ và người mẹ, tôi thấu hiểu những áp lực mà nhiều gia đình trẻ đang phải đối mặt trong hành trình xây dựng tổ ấm và nuôi dạy con cái” - PGS. TS Thanh Hương chia sẻ.

Theo bà Hương, khi bàn về vấn đề mức sinh thấp, điều quan trọng không chỉ là tìm cách khuyến khích phụ nữ sinh thêm con mà cần tạo dựng những điều kiện để các gia đình trẻ thực sự yên tâm lựa chọn sinh con và nuôi dạy con. Điều khiến nhiều người chần chừ không nằm ở mong muốn sinh con mà xuất phát từ những băn khoăn về điều kiện sống, khả năng chăm sóc và môi trường phát triển dành cho trẻ em.

Thực tiễn tại nhiều đô thị lớn cho thấy chi phí nuôi dạy con ngày càng gia tăng đang trở thành áp lực đáng kể đối với các gia đình trẻ. Nhà ở, giáo dục, y tế, dịch vụ chăm sóc trẻ em và các hoạt động phát triển kỹ năng đều đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn. Bên cạnh đó, phụ nữ hiện đại phải đảm nhiệm đồng thời nhiều vai trò: lao động tạo thu nhập, chăm sóc gia đình và trực tiếp nuôi dạy con cái. Dù nhận thức xã hội về bình đẳng giới đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng trách nhiệm chăm sóc gia đình vẫn chủ yếu đặt lên vai phụ nữ.

Từ những phân tích trên, PGS.TS Thanh Hương cho rằng việc giải quyết bài toán mức sinh thấp cần được tiếp cận theo hướng toàn diện, lấy gia đình làm trung tâm của quá trình phát triển. Trước hết, cần xây dựng các đô thị thực sự thân thiện với gia đình và trẻ em, trong đó chú trọng phát triển hệ thống nhà trẻ chất lượng, mở rộng không gian công cộng dành cho trẻ em, tăng cường các chính sách hỗ trợ nhà ở đối với gia đình trẻ.

Cùng với đó, cần giảm gánh nặng chăm sóc con cái đối với phụ nữ thông qua việc thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình, khuyến khích nam giới chia sẻ trách nhiệm chăm sóc con và công việc nội trợ. Các doanh nghiệp cần được khuyến khích áp dụng mô hình làm việc linh hoạt, tạo điều kiện để người lao động cân bằng giữa công việc và cuộc sống gia đình.

“Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường các chính sách hỗ trợ kinh tế trực tiếp đối với gia đình trẻ, nhất là trong lĩnh vực chăm sóc, giáo dục trẻ em và nhà ở. Đây là những chính sách đã được nhiều quốc gia nghiên cứu và áp dụng nhằm tạo động lực cho các gia đình yên tâm sinh con và nuôi dạy con cái” - bà Thanh Hương chia sẻ.

Từ câu chuyện của một nhà khoa học trẻ, có thể thấy hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ mới đang ngày càng được khẳng định với bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

Và những đóng góp của các đại biểu tiêu biểu như PGS.TS Hà Thị Thanh Hương không chỉ lan tỏa cảm hứng về tri thức và khát vọng vươn lên mà còn góp phần khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của phụ nữ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.