Nhà máy điện hạt nhân Nhật Bản thao túng dữ liệu an toàn động đất

Nhà máy điện hạt nhân Hamaoka chưa thể mở lại sau 14 năm. Ảnh: NHK World

Theo báo Anh The Independent, một nhà điều hành nhà máy điện hạt nhân của Nhật Bản đã thừa nhận việc lựa chọn có chọn lọc dữ liệu an toàn quan trọng nhằm vượt qua quá trình sàng lọc của cơ quan quản lý an toàn hạt nhân để khởi động lại hai lò phản ứng đã ngừng hoạt động.

Công ty Chubu Electric ngày 5/1 cho biết đã thành lập một hội đồng chuyên gia độc lập để điều tra hành vi sai trái có thể xảy ra trong quá trình thu thập dữ liệu, vốn là một phần của thủ tục xin phép khởi động lại hai lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Hamaoka.

Nhà máy Hamaoka ban đầu có năm lò phản ứng, trong đó hai lò đã bị đóng cửa vĩnh viễn vào năm 2009. Ba lò phản ứng còn lại đã ngừng hoạt động sau thảm họa hạt nhân Fukushima năm 2011.

Những lo ngại liên quan tới việc thao túng dữ liệu khiến khả năng nhà máy điện này được khởi động lại trong thời gian ngắn trở nên khó khăn. Đây cũng được xem là trở ngại lớn đối với nỗ lực của Nhật Bản trong việc quay trở lại sử dụng năng lượng hạt nhân nhằm tăng cường an ninh năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính.

Chubu Electric cho biết đã báo cáo với các cơ quan quản lý rằng họ lựa chọn mô hình sóng động đất có giá trị gần với mức trung bình trong số 20 mô hình khả thi để tính toán “chuyển động địa chấn tiêu chuẩn” của nhà máy Hamaoka, tức mức rung chấn tối đa mà các lò phản ứng có thể chịu đựng. Tuy nhiên, công ty thừa nhận các nhân viên phụ trách có thể đã cố tình chọn mô hình này nhằm khiến nhà máy trông an toàn hơn và đẩy nhanh quá trình thẩm tra.

“Chúng tôi thành thật xin lỗi về sự cố này. Những hành động như vậy có thể làm lung lay nền tảng của ngành công nghiệp điện hạt nhân”, Chủ tịch Chubu Electric, ông Kingo Hayashi, phát biểu tại cuộc họp báo ngày 5/1.

Cơ quan quản lý cho biết đã biết về hành vi sai trái này từ tháng 2 năm ngoái, sau khi nhận được thông tin từ một người tố giác. Một lãnh đạo cấp cao của cơ quan này gọi vụ việc là “không thể tin nổi”, đồng thời cho rằng nó đã làm xói mòn lòng tin đối với nhà điều hành và khiến công chúng nghi ngờ về tư cách hoạt động của họ.

Bộ Công Thương Nhật Bản hiện đã yêu cầu Chubu Electric nộp báo cáo chi tiết trước ngày 6/4, trong đó giải trình nguyên nhân dẫn đến hành vi sai trái và nêu rõ các biện pháp nhằm ngăn chặn việc tái diễn.

Nhà máy điện hạt nhân Hamaoka, nằm cách Tokyo khoảng 200 km về phía Tây Nam, từ lâu đã bị một số nhà địa chấn học và những người phản đối năng lượng hạt nhân mô tả là cơ sở điện hạt nhân “nguy hiểm nhất thế giới”. Các dự báo của chính phủ Nhật Bản cho thấy khu vực này có 87% khả năng xảy ra một trận động đất mạnh, do nằm trên hai đứt gãy ngầm lớn. Một tai nạn nghiêm trọng tại đây có thể buộc phải sơ tán toàn bộ khu vực Đại Tokyo, nơi sinh sống của khoảng 28 triệu người.

Giáo sư Katsuhiko Ishibashi, nhà địa chấn học và cựu thành viên hội đồng chính phủ Nhật Bản về an toàn lò phản ứng hạt nhân, từng nhận định vào năm 2003 rằng Hamaoka là “nhà máy điện hạt nhân nguy hiểm nhất” tại Nhật Bản, do nguy cơ xảy ra một trận động đất có thể dẫn đến thảm họa hạt nhân.

Ông đánh giá khi đó rằng một sự cố nghiêm trọng có thể tàn phá khu vực rộng lớn giữa Tokyo và Nagoya, phá hủy hơn 200.000 tòa nhà và gây ra một trận sóng thần khổng lồ.

Sau thảm họa Fukushima, nhà máy Hamaoka đã nhận lệnh ngừng hoạt động các lò phản ứng số 4 và 5, đồng thời hủy bỏ kế hoạch khởi động lại lò phản ứng số 3. Trận động đất mạnh 9 độ khi đó đã gây ra sóng thần cao tới 15 mét, trong khi nhà máy Hamaoka được thiết kế để chịu được động đất mạnh 8,5 độ và sóng thần cao 8 mét.

Chubu Electric đã nộp đơn xin xem xét khởi động lại các lò phản ứng Hamaoka trong giai đoạn 2014–2015 và được phê duyệt tiêu chuẩn hoạt động địa chấn vào tháng 9/2023. Tuy nhiên, sau những tiết lộ mới nhất, cổ phiếu của Chubu Electric đã giảm 8,2%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2025.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc