Nhà nhiệt đới cho gia đình nhiều thế hệ

Ảnh trong bài: Hoang Le, Hiroyuki Oki

Theo WHO: "Sức khỏe trong đời sống được hiểu là trạng thái thoải mái cả về thể chất lẫn tinh thần, chứ không phải chỉ là việc không có bệnh tật". Nhận thức này đã làm thay đổi cách con người định nghĩa về ngôi nhà lý tưởng. Không đơn thuần là nơi cư trú, nhà là nơi đáp ứng nhu cầu cân bằng thân - tâm - trí, tận hưởng cuộc sống trong lành, hài hòa với tự nhiên.

Khi thời tiết ngày càng trở nên khó lường, các kiến trúc sư Việt Nam tìm về quá khứ và thiên nhiên để giảm bớt sức ép khí hậu. Phong cách nhiệt đới hiện nay đề cao vẻ đẹp lý tính, đơn giản, với những nguyên tắc kiến trúc bản địa cũng như kỹ thuật và phong cách xây dựng truyền thống. Nói cách khác, đây là sự hòa quyện giữa tính thẩm mỹ tối giản của thế giới hiện đại, cùng những nét văn hóa và khí hậu đặc trưng của vùng nhiệt đới.

Sự kết hợp độc đáo này không chỉ đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ hiện đại của con người mà còn đề cao các giải pháp thụ động trong thiết kế, giúp công trình giảm thiểu phụ thuộc vào điện năng và các yếu tố bên ngoài. Đây là cách kiến trúc thích nghi với điều kiện khí hậu tự nhiên, mở ra những cơ hội mới trong việc kết hợp vật liệu, tôn vinh văn hóa và phương pháp xây dựng bản địa.

TROPICAL HOUSE 2 – BẮC GIANG

Công trình Tropical House 2 được hình dung như một ngôi làng thẳng đứng dành cho một gia đình nhiều thế hệ, nơi kiến trúc, cây xanh và cuộc sống sinh hoạt chung được đan xen vào một hệ sinh thái sống động, thích ứng với khí hậu nhiệt đới.

Dự án tọa lạc tại số 1 đường Hùng Vương, thành phố Bắc Giang, trên một khu đất góc trong khu dân cư đông đúc. Với mặt tiền chính hướng Đông và một mặt dài hướng Bắc, khu đất mang lại điều kiện thuận lợi cho ánh sáng tự nhiên và thông gió, đồng thời cũng đặt ra những thách thức liên quan đến việc kiểm soát nhiệt độ và sự riêng tư trong bối cảnh đô thị.

Gia chủ đã hình dung về một ngôi nhà cho một gia đình lớn với chín người con và cháu – một ngôi nhà có thể hỗ trợ cuộc sống chung nhưng vẫn cho phép không gian riêng tư và khả năng thích ứng lâu dài. Đáp lại, các kiến trúc sư đến từ ARO studio đã tìm ra một chiến lược kiến trúc hợp lý: Chuyển từ một khối nhà khép kín, nhỏ gọn sang một cấu trúc không gian phân lớp theo chiều ngang.

Tổng thể công trình được thể hiện thông qua các khoảng lùi, các phần nhô ra, ban công sâu và các khoảng trống trồng cây, làm giảm quy mô cảm nhận của ngôi nhà và tạo ra các không gian bán ngoài trời có bóng mát. Hình thức phân lớp này làm mềm sự hiện diện của tòa nhà và thiết lập nhiều điểm tiếp xúc với thiên nhiên.

Mái nhà được coi như một không gian sống thứ hai, nơi mái nhà xanh và không gian ngoài trời mở rộng cảnh quan theo chiều dọc. Lớp phủ xanh này cải thiện hiệu suất nhiệt, điều chỉnh vi khí hậu và giữ lại nước mưa, đồng thời cung cấp không gian chung cho các hoạt động gia đình.

Xen kẽ trong toàn bộ khối kiến trúc là một hệ thống giếng trời và mái vòm trồng cây, cho phép ánh sáng ban ngày và luồng không khí tự nhiên xuyên sâu vào bên trong. Những khoảng trống này thúc đẩy thông gió chéo và làm mát bằng hiệu ứng ống khói, đồng thời đóng vai trò là các kết nối trực quan, củng cố mối quan hệ giữa các tầng và giữa các thế hệ.

Thay vì hoạt động như một ngôi nhà đơn thông thường, Tropical House 2 đề xuất một mô hình sống nhiệt đới bắt nguồn từ sự cộng sinh. Thông qua khối kiến trúc nhiều lớp, mái nhà xanh và giếng trời đan xen, ngôi nhà trở thành một khung không gian nơi cuộc sống gia đình, thiên nhiên và môi trường đô thị được kết hợp hài hòa và bền vững.

TU PHUONG SECOND HOUSE – PHÚ THỌ

Sau đại dịch Covid-19, chủ nhân ngôi nhà này - khi đó đang sinh sống tại TP.HCM - đột nhiên có mong muốn trở về quê hương và xây dựng một ngôi nhà làm nơi sum họp gia đình và bạn bè. Đây sẽ là một nơi chốn nghỉ dưỡng của đại gia đình sau hơn 20 năm xa nhà theo đuổi công việc và cuộc sống ở thành phố.

Nằm trong một ngôi làng nông thôn ở xã Bình Tuyên, tỉnh Phú Thọ, ngôi nhà tọa lạc giữa khung cảnh nông thôn vẫn còn lưu giữ những nét đặc trưng của vùng quê miền Bắc Việt Nam. Dự án nằm gần một lò gạch lâu đời, và được truyền cảm hứng từ mong muốn của chủ nhà về một ngôi nhà truyền thống hòa mình với thiên nhiên, gạch ngói đất nung và gạch đỏ được chọn làm vật liệu chính.

Các kiến trúc sư đến từ văn phòng Atelier huu đã quyết định bảo tồn cẩn thận những cây cổ thụ do chủ nhà trồng từ hai thập kỷ trước để tạo thành yếu tố chính định hình bố cục. Những thói quen hàng ngày - những cuộc trò chuyện dưới mái hiên, sự hiện diện của cây cối và nước, vườn tược, và mùi thơm của bếp củi là những yếu tố định hình vẻ đẹp của cuộc sống nông thôn và dễ dàng nhận thấy trong kiến trúc nông thôn truyền thống.

Tuy nhiên những điều này cũng đang dần biến mất dưới sự đô thị hóa nhanh chóng, không kiểm soát của các kiểu nhà ở mới. Do đó, thiết kế kiến trúc tập trung vào việc tạo ra không gian sinh hoạt chung ở tầng trệt, bao gồm phòng khách, không gian làm việc, phòng ngủ, bếp trong nhà và ngoài trời, vườn và ao cá.

Cách bố trí không gian tạo nên bầu không khí ấm cúng cho bữa ăn và những buổi sum họp gia đình, không gian làm việc sáng sủa và thoáng đãng, cùng những phòng ngủ tối giản, nhưng vẫn đảm bảo sự thoải mái.

Thiết kế tránh được vấn đề thường gặp là "càng lớn càng tốt", dẫn đến việc các không gian không được sử dụng hiệu quả bị biến thành kho chứa dụng cụ hoặc đồ cũ. Thay vào đó, dự án sử dụng vật liệu địa phương, kỹ thuật thủ công và các yếu tố nông thôn quen thuộc, gợi lên cảm giác thân mật và gần gũi.

Trong thời đại mà ranh giới giữa cuộc sống thành thị và nông thôn ngày càng mờ nhạt - nơi những khu vườn tươi tốt đang được thay thế bằng những sân lát gạch và mái tôn, và những ngôi nhà "vô danh" mới xây thiếu đi bản sắc văn hóa, ngôi nhà này mong muốn trở thành một lời nhắc nhở nhẹ nhàng: Một nguồn cảm hứng để bảo tồn và trân trọng lại vẻ đẹp tĩnh lặng và những giá trị vượt thời gian của kiến trúc nông thôn truyền thống Việt Nam.

Lưu Hà