Nhà sàn - Điểm nhấn du lịch cộng đồng hồ Ba Bể

Một góc bản Pác Ngòi, xã Ba Bể.

Ông Triệu Duy Thơ, chủ một homestay tại làng Pác Ngòi, ven hồ Ba Bể, đã nhiều năm gắn bó với mô hình du lịch cộng đồng. Ngôi nhà sàn của gia đình được gìn giữ, gia cố và cải tạo qua từng năm nhưng vẫn bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc truyền thống của người Tày. Từ vật liệu địa phương đến cách bài trí mộc mạc, gần gũi đều tạo nên không gian đậm bản sắc, mang lại cảm giác bình yên và chân thực cho du khách.

Ông Triệu Duy Thơ chia sẻ: "Ngôi nhà sàn của gia đình được thiết kế theo không gian mở, hướng ra hồ Ba Bể nên luôn đón gió tự nhiên, tạo cảm giác thoáng đãng và gần gũi với thiên nhiên. Phần lớn du khách đều thích thú khi lưu trú tại đây bởi không gian mộc mạc, yên bình và vẫn giữ được nét kiến trúc truyền thống của người Tày".

Bản Pác Ngòi, xã Ba Bể, là một trong những địa phương còn lưu giữ gần như nguyên vẹn không gian văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Tày. Hơn 70 ngôi nhà sàn cổ nằm ven hồ Ba Bể, tựa lưng vào núi, hướng mặt ra hồ, tạo nên cảnh quan hài hòa giữa thiên nhiên và kiến trúc bản địa.

Nhiều ngôi nhà có tuổi đời hàng chục, thậm chí gần trăm năm vẫn được người dân gìn giữ, tôn tạo. Được dựng chủ yếu bằng gỗ, tre, nứa và các vật liệu tự nhiên, những ngôi nhà sàn mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống, góp phần lưu giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Cùng với sự phát triển của du lịch cộng đồng, nhiều hộ dân tại khu vực Hồ Ba Bể đã cải tạo nhà sàn làm homestay, đáp ứng nhu cầu lưu trú và trải nghiệm của du khách. Mô hình này không chỉ tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn kiến trúc truyền thống, quảng bá văn hóa dân tộc Tày và phát triển du lịch bền vững.

Nhiều nét đẹp văn hóa của đồng bào Tày vẫn được lưu giữ dưới mái nhà sàn ở thôn Nam Mẫu, xã Ba Bể.

Bà A. Pegra, du khách đến từ Hà Lan, cho biết: Không gian làng bản cùng những ngôi nhà sàn truyền thống của người Tày đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Đây là trải nghiệm độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương và là lý do khiến bà mong muốn tiếp tục quay trở lại hồ Ba Bể trong thời gian tới.

"Gia đình đầu tư phát triển dịch vụ lưu trú theo hướng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương với 3 ngôi nhà sàn. Trong quá trình hoạt động, gia đình luôn chú trọng gìn giữ kiến trúc, không gian sinh hoạt và các nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Tày, tạo điểm nhấn riêng để thu hút du khách trong nước và quốc tế", ông Nông Văn Chi, chủ cơ sở homestay tại khu vực hồ Ba Bể chia sẻ.

Hiện khu vực ven hồ Ba Bể còn gần 100 ngôi nhà sàn truyền thống, tập trung chủ yếu tại thôn Nam Mẫu. Những ngôi nhà được dựng chủ yếu bằng gỗ, có từ bốn đến bảy hàng cột, mái lợp lá cọ hoặc ngói, mang vẻ đẹp mộc mạc, hài hòa với cảnh quan non nước hồ Ba Bể. Không chỉ là nơi sinh sống của đồng bào dân tộc Tày, nhà sàn còn là không gian lưu giữ các giá trị văn hóa truyền thống qua nhiều thế hệ.

Ngày nay, nhà sàn truyền thống đã trở thành sản phẩm đặc trưng của du lịch cộng đồng hồ Ba Bể, mang đến cho du khách cơ hội trải nghiệm đời sống, văn hóa và ẩm thực của người Tày giữa không gian thiên nhiên nguyên sơ.

Nếp sinh hoạt và văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Tày khu vực hồ Ba Bể là điểm hấp dẫn du khách. Ảnh TL.

Theo thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Thái Nguyên đón khoảng 5,25 triệu lượt khách, tăng 16,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khu du lịch hồ Ba Bể tiếp tục là một trong những điểm đến thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước, khẳng định sức hấp dẫn của mô hình du lịch gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Ông Nguyễn Tùng Lâm, Trưởng phòng Quản lý Du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên, cho hay: Phát huy giá trị di sản văn hóa, đặc biệt là không gian văn hóa truyền thống gắn với nhà sàn của đồng bào dân tộc Tày, là một trong những định hướng trọng tâm của tỉnh trong phát triển du lịch cộng đồng.

Việc bảo tồn, gìn giữ và khai thác hiệu quả hệ thống nhà sàn không chỉ góp phần lưu giữ bản sắc văn hóa địa phương mà còn tạo nên sản phẩm du lịch đặc trưng của hồ Ba Bể, nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến và thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.

Theo Đề án số 17 của Tỉnh ủy Thái Nguyên về phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, hồ Ba Bể được xác định là một trong những không gian trọng điểm phát triển du lịch của tỉnh, với định hướng phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và du lịch nông nghiệp gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.

Việc gìn giữ và phát huy giá trị những ngôi nhà sàn truyền thống vì thế không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa mà còn tạo nên sức hút riêng, từng bước khẳng định vị thế của hồ Ba Bể trên bản đồ du lịch Thái Nguyên.